به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری سلامت(طبنا)؛ دکتر مسعود نویدی مقدم (استاد دانشگاه، پژوهشگر حوزه سلامت اجتماعی در فضای مجازی، مدیرگروه قطب یک روانشناسی) با برنامه «هشتگ گفتگو» در خصوص موضوع والدین، فضای مجازی و کودکآزاری مدرن، گفتگو کرد.
* از نظر قانونی کودکآزاری چه تعریفی دارد؟
نویدی مقدم: از لحاظ قانونی هر رفتاری که توسط والدین یا دیگران در فضاهای مختلف؛ مجازی یا اجتماعی روی کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال انجام شود بدون اینکه آنها اشراف داشته باشند یک جرم محسوب میشود و حتی قانون برای این موارد از جزای نقدی تا حبس در نظر گرفته است، سلامت در حوزه جسمی، روانی و سلامت روابط اجتماعی و معنوی مربوط بهسلامت کودک میشوند و هرچه این سلامت را تحت و شعاع خود قرار دهد جرم حساب میشود.
* آیا فضایی که پدر و مادر برای فرزندان در فضای مجازی میسازند باعث افزایش عزتنفس آنها خواهد شد؟
نویدی مقدم: در این موضوع خاص باور کنترل افراد دچار مشکل میشود؛ افرادی که به کودک وابسته هستند و حضانت و مراقبت او را بر عهده دارند خیلی وقتها نیازهایی دارند و نیاز یک کودک با والدین متفاوت است و آنها بسیاری از نیازهای سرکوب شده خود را میخواهند در کودکانشان پیگیری کنند و این قضیه صدمه بسیار جدی میزند، حتی بحث انتخاب رشته و تحصیلی یک نمونه از کودکآزاری است؛ یعنی فشارآوردن به کودک بالاتر از ضریب هوش شناختی، هیجانی و معنوی فرد، وقتی سازگاری و نظم این سازگاری را در فرد به هم میزنیم در واقع آینده او را به هم میریزیم. وقتی هیجانات یک کودک در نیازهایی که هنوز به منصه ظهور نرسیده درگیر میشود، عواطف و احساساتش هم درگیر میشود و در محیطهای مشابه آنها را تأمین میدهد. یک سیری از اختلالات را کودک تجربه خواهد کرد، اولین چیزی که باید در نظر گرفت نقش پررنگ خانواده است و دومین عامل فرهنگی است، وقتی یک نابهنجاری به هنجار تبدیل شود و در یک سطح گسترده در فضای مجازی شیوع پیدا کند خانوادهها درگیر میشوند و جنبه رقابتی پیدا میکنند و خیلی وقتها در بیتعادلی جامعه به تعادل میرسد؛ یعنی موضوعی که بیتعادل کننده در ساختار خانواده و ساختار فرهنگی یک جامعه است تبدیل به یک هنجار میشود و همه افراد برای اینکه جنبه رقابتی خود را حفظ کنند قدرت پیشبینی آنها کاهش پیدا میکند و کاهش عزتنفس را تجربه میکنند.
*آیا پویشها در این حوزه تأثیرگذار هستند؟
نویدی مقدم: وقتی صحبت از پویش در این حوزه میشود باید در نظر گرفت آیا برای جامعه کوچک و اقلیتی در نظر گرفته میشود یا جامعهای که ۶۰ یا ۷۰ درصد افراد را تحت پوشش قرار داده؛ بنابراین اگر پویشی انجام میشود باید بتواند حجم بالایی از افراد را از مقاطع مهدکودکها تا قبل از ۱۸ سالگی در بر بگیرد و یک برنامه مطالعه شده باشد.
* آیا اگر کودک در زیر ۷ سالگی از احساس غنی عاطفی برخوردار نباشد باعث کماحساس شدن نسبت به والدین میشود؟
نویدی مقدم: وقتی همانندسازی با والد در روانشناسی بررسی میشود دو بعد عاطفی و اجتماعی موردنظر قرار میگیرد. خطرناکترین عمل در مواجهه با کودک را دوگانگی رفتار و عمل والدین میبینیم، در بسیاری از موارد زمانی که هویت فرد شکل میگیرد، طی بررسی معلوم میشود والدین مشکل دارند، بحث عاطفی و هیجانی زیر ۷ سال است و اولین برداشت در حوزه حافظه توجه است و زمانی که نیازهای کنترلی کودک شکل بگیرد والدین او را به سمتوسویی هدایت میکنند که یک الگوپذیری یا الگوی رفتاری مناسب یا نامناسب برای فرد شکل بگیرد.
* آیا مسیری وجود دارد که فردی از طریق فرزندش درآمدزایی داشته باشد؛ ولی آسیبی به او نرسد؟
نویدی مقدم: پویش کودکان سایبری وجود دارد و یک فرصت مناسب است. باید قبل از اینکه مشکل ایجاد شود به کودک یا نوجوان القا کنیم که پیشگیرانه از بعضی از موضوعات مراقبت کند و والدین به سمتوسویی حرکت کنند که اگر درآمدی در این حوزه ایجاد میشود با حداقل آسیب باشد و سعی کنند فضاهای خصوصی که در داخل خانواده با کودک تجربه میکنند در معرض دید عوام قرار ندهند و فقط از جنبه متخصصانه و دیدگاه پلیسی استفاده کنند و مراجعه به انجمنهایی که در این حوزه هستند مثل انجمن سواد رسانهای خیلی کمککننده است؛ بنابراین اطلاعات اولیه را بگیرند و قبل از اینکه وارد این فضا شوند بتوانند از آن استفاده کنند اگر کسانی وارد شدهاند ارتباطاتشان را کنترل کنند. این رقابت بر اساس هوش افراد و نیاز و دیدگاه مخاطبان و تشویقهایی که انجام میشود، است؛ اما آنچه مهم است ماهیت و ازدسترفتن کودکی است و والدین باید به این قضیه توجه کنند.