حکیم سبزواری در ابتدای حکومت"قاجار" به دنیا آمد و پدرش را در کودکی زمانی که ده ساله بود از دست داد و تحت سرپرستی عمه زادهاش حاج ملا حسین بزرگ شد و به تحصیل علم و دانش پرداخت.
آموزههای حاج ملاحسین که از اندیشمندان و عارفان برجسته زمان خود بود، چنان بر او تاثیر گذاشت که پس از ده سال به یک استاد فاضل و فرهیخته در آمد که شاگردان بسیاری از محضر او بهره بردند.
شیفتگی او به درس و بحث چنان بود که وقتی در سال ۱۲۳۲ق بین راه زیارت خانهی خدا، حوزه درس ملا اسماعیل کوشکی اصفهانی را دید از ادامهی مسیر منصرف شد و به مدت ده سال در اصفهان سکنی گزید تا از محضر این فیلسوف و عارف برجسته کسب علم و دانش کند.
او از محضر فیلسوف دیگری به نام ملا علی نوری هم تلمذ کرد. حاج ملا هادی سر انجام به مشهد بازگشت و پنج سال در این شهر به تدریس و تربیت شاگرد همت گمارد سپس عازم مکه شد و در راه بازگشت به علت ناامنی راهها یک سال در کرمان سکنی گزید.
او به صورت گمنام در مدرسه معصومیه کرمان به عنوان نظافتچی استخدام شد تا محضر اساتیدی همچون آقا سید جواد بهرهمند گردد اما خیلی زود حقیقت علم و دانش ایشان بر همگان آشکار شد.
حاج ملا هادی سر انجام با دختر خادم مدرسه معصومیه ازدواج کرد و با همسرش به زادگاهش سبزوار بازگشت و تا پایان عمر در آنجا ماند و به تدریس و تربیت شاگرد فلسفهی اسلامی پرداخت.
او علاوه بر تدریس به سرودن شعر هم اشتغال داشت به طوری که در زمان خود شاعر شناخته شده بود.
ملاهادی سبزواری هر چند که بیش تر به عنوان فیلسوف و عارف شناخته میشود اما اشعار وی مخصوصا اشعار عرفانی این فیلسوف بسیار پر محتواست و در برگیرنده دقیقترین نکات حکمت و عرفان است که در این اینجا نگارنده به چند ویژگی شعر ایشان اشاره دارد.
یک سادگی، اشعار وی در عین پر نغز بودن بسیار ساده است و عالیترین مفاهیم فلسفی و دینی را به زبان ساده بیان کرده است.
دو، خوش قالب بودن، وی در شعر نگاهی به اشعار حافظ داشته است و در غزلیات از ایشان تاثیر پذیرفته است برای همین غالب اشعار او خوش قالب و زیباست.
سه، حکمت اندیش و خردگرا است. این عالم فرزانه همانطور که گفتیم قبل از اینکه شاعر باشد یک فیلسوف است برای همین همین افکار خرد گرایانه و حکیمانه و صلح جویانه ایشان بر شعر هایش سایه انداخته است که مطلوب عصر امروز است.این مساله البته از پیروی ایشان با مولانا و حافظ نیز نشات میگیرید.
کتاب"شرح منظومه ی سبزواری" که در برگیرندهی مهم ترین مباحث فلسفه اسلامی و منطق در قالب شعر است از اوست که در دانشگاهها و مدارس متعدد اسلامی تدریس میشود. این هنرمند برجسته شعر فارسی متخلص به " اسرار" است.
مرحوم آخوند ملا محمد کاظم خراسانی صاحب کتاب ارزشمند" کفایه الاصول" از شاگردان اوست.
حاج ملا هادی بیشتر در آمد و ثروتش که از راه کشاورزی و ارثیه به دست آورده بود صرف شاگردان خود و فقرا کرد. او در سال ۱۲۸۹ ه ق در سن ۷۸ سالگی از دنیا رفت و در دوازه نیشابور سبزوا به خاک سپرده شد.