در جریان رزمایش «کنترل هوشمند» نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تنگه هرمز، برای نخستین‌بار موشک پدافند هوایی دریاپایه «صیاد ۳-G» با برد ۱۵۰ کیلومتر از ناو «شهید صیاد شیرازی» شلیک و عملیاتی شد؛ اقدامی که آغاز رسمی پدافند برد بلند عمودپرتاب ایران در دریا را رقم زد.

انتشار تصاویر این شلیک، از یک تحول بنیادین در ساختار دفاع هوایی شناورهای رزمی ایران حکایت دارد؛ تحولی که نشان می‌دهد ناوهای کشور از مرحله دفاع نقطه‌ای عبور کرده و اکنون به سامانه پدافند برد بلند عمودپرتاب در دریا مجهز شده‌اند.

برد ۱۵۰ کیلومتری؛ ایجاد حباب دفاع هوایی منطقه‌ای در خلیج فارس

موشک «صیاد ۳-G» با برد اعلامی ۱۵۰ کیلومتر، در طبقه میان‌برد رو به بلندبرد قرار می‌گیرد. این برد به شناور حامل اجازه می‌دهد اهداف هوایی همچون جنگنده‌ها، پهپادهای ارتفاع بالا، هواگردهای پشتیبانی، هواپیماهای گشت دریایی و برخی تهدیدات کروز را در فاصله‌ای قابل توجه رهگیری و منهدم کند.

در محیطی همچون تنگه هرمز که یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی و تجارت دریایی جهان محسوب می‌شود، ایجاد یک حباب دفاع هوایی ۱۵۰ کیلومتری پیرامون شناور، عمق دفاعی یگان‌های دریایی ایران را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد و معادلات هرگونه تهدید هوایی را پیچیده‌تر می‌کند.

عمودپرتاب؛ پوشش ۳۶۰ درجه و واکنش سریع به تهدیدات

ویژگی کلیدی «صیاد ۳-G» عمودپرتاب بودن آن است. در سامانه‌های عمودپرتاب:

• پوشش ۳۶۰ درجه بدون نیاز به چرخش سکوی پرتاب فراهم می‌شود

• زمان واکنش در برابر تهدیدات ناگهانی کاهش می‌یابد

• امکان شلیک سریع و متوالی در برابر حملات اشباعی ایجاد می‌شود

• بقاپذیری شناور در نبردهای ترکیبی افزایش پیدا می‌کند

ناو «شهید صیاد شیرازی» که سومین فروند از کلاس شهید سلیمانی به شمار می‌رود، به سیلوهای عمودپرتاب بزرگ مجهز است و توان حمل شش فروند از این موشک‌ها را دارد؛ ظرفیتی که آن را به یک سکوی پدافند هوایی منطقه‌ای متحرک در آب‌های جنوبی کشور تبدیل کرده است.

«صیاد ۳-G»؛ حلقه جدید از خانواده راهبردی صیاد

موشک «صیاد ۳-G» نسخه دریاپایه «صیاد ۳-F» محسوب می‌شود که هم‌زمان با رونمایی از سامانه‌های پدافندی جدید معرفی شده بود. خانواده صیاد طی سال‌های اخیر به‌صورت یک پلتفرم مشترک و ماژولار توسعه یافته و هر نسخه آن متناسب با سامانه میزبان بهینه‌سازی شده است.

سیر تکامل این خانواده شامل:

• «صیاد ۱ و ۱(A)» با ریشه در مهندسی معکوس سامانه‌های قدیمی‌تر

• «صیاد ۲» برای سامانه‌های زمین‌پایه

• «صیاد ۳-E» در سامانه ۱۵ خرداد

• «صیاد ۳-F» در سامانه آرمان

• «صیاد ۴-B» در سامانه باور ۳۷۳

اکنون «صیاد ۳-G» به‌عنوان نسخه ویژه استقرار روی شناورهای رزمی، با مقاوم‌سازی در برابر ارتعاشات دریایی، رطوبت بالا و شرایط خاص محیط دریا طراحی شده است.

پدافند شبکه‌محور؛ ترکیب کشف مستقل و اشتراک اطلاعات

بر اساس اطلاعات منتشرشده، این سامانه علاوه‌بر توان کشف و درگیری مستقل با اتکا به رادار نصب‌شده روی شناور، قابلیت اتصال به شبکه یکپارچه فرماندهی و کنترل را نیز دارد.

این بدان معناست که ناو مجهز به «صیاد ۳-G» می‌تواند:

1. به‌صورت مستقل هدف را کشف و منهدم کند.

2. داده‌های هدف را از سایر سامانه‌های شناسایی یا مراکز فرماندهی دریافت کرده و درگیری فراتر از افق دید مستقیم انجام دهد.

چنین قابلیتی، آگاهی محیطی و برد عملیاتی شناورها را افزایش داده و آن‌ها را در برابر تهدیدات ترکیبی هوایی مقاوم‌تر می‌کند.

نقطه عطف در پدافند دریایی ایران

عملیاتی شدن «صیاد ۳-G» را می‌توان نخستین تجربه پدافند برد بلند عمودپرتاب روی شناورهای رزمی نیروی دریایی سپاه دانست؛ قابلیتی که پیش از این در سطح ناوهای داخلی وجود نداشت.

به این ترتیب، ناوهای کلاس شهید سلیمانی از یک سکوی تنها تهاجمی به یک سکوی ترکیبی تهاجمی تدافعی ارتقا یافته‌اند که هم توان ضربه سطحی دارند و هم قادر به ایجاد سپر دفاع هوایی منطقه‌ای در شعاع گسترده هستند.

با این تحول، مفهوم «پدافند دریاپایه برد بلند» در ساختار دفاعی جمهوری اسلامی ایران از سطح نظری عبور کرده و به یک ظرفیت تثبیت‌شده عملیاتی تبدیل شده است؛ ظرفیتی که در معادلات بازدارندگی منطقه‌ای، به‌ویژه در تنگه هرمز و آب‌های جنوبی کشور، نقش تعیین‌کننده‌ای خواهد داشت.