در حالی که دونالد ترامپ و مقامهای آمریکایی همچنان تلاش میکنند جنگ علیه ایران را یک «پیروزی راهبردی» معرفی کنند، تحلیلهای منتشرشده در رسانههای معتبر بینالمللی، روایت متفاوتی از نتایج این تقابل ارائه میدهند؛ روایتی که بیش از هر چیز، از فرسایش قدرت آمریکا و شکست محاسبات واشنگتن حکایت دارد.
وبسایت تحلیلی «میدلایستمانیتور» در گزارشی مفصل با عنوان «ایران، ترامپ و شکافهای قدرت آمریکا» تأکید کرده است آنچه اکنون بهطور تقریبی غیرقابل انکار به نظر میرسد، این است که ایران این جنگ را نباخت و آمریکا و رژیم صهیونیستی در برآوردهای خود دچار غرور و خطای راهبردی شدند.
این گزارش مینویسد واشنگتن تصور میکرد فشار نظامی گسترده میتواند در مدت کوتاهی تهران را وادار به عقبنشینی کند، اما نتیجه جنگ، درست برعکس این تصور بود؛ نه ساختار سیاسی ایران فروپاشید، نه توان بازدارندگی آن از بین رفت و نه تهران از مواضع راهبردی خود عقب نشست.
افول هیمنه واشنگتن
میدلایستمانیتور معتقد است جنگ اخیر، محدودیتهای قدرت coercive آمریکا در غرب آسیا را آشکار کرد. به نوشته این رسانه، واشنگتن دههها با تکیه بر برتری نظامی، تحریم، فشار سیاسی و ائتلافهای منطقهای تلاش میکرد رقبایش را وادار به تسلیم کند، اما ایران نشان داد میتواند فشارها را تحمل کرده و همزمان قدرت پاسخگویی خود را حفظ کند.
ترامپ میان ادعای پیروزی و واقعیت عقبنشینی
در این گزارش آمده است؛ تهران نهتنها توان موشکی و شبکه منطقهای خود را حفظ کرد، بلکه اهرمهایی همچون تنگه هرمز را نیز بهعنوان برگ فشار راهبردی فعال نگه داشت؛ مسئلهای که آمریکا را ناچار کرد از مسیرهایی غیرمستقیم و با واسطههایی همچون چین و کشورهای عربی بهدنبال مهار تنش باشد.
تحلیل مذکور تأکید میکند تصویر «شکستناپذیری آمریکا» که پس از پایان جنگ سرد ساخته شده بود، اکنون بهشدت آسیبدیده و ایران بیش از آنچه واشنگتن و تلآویو تصور میکردند، از خود تابآوری راهبردی نشان داده است.
این رسانه آمریکایی معتقد است مهمترین راه ترامپ برای خروج از بحران، «اعلام پیروزی نمایشی» است؛ یعنی رئیسجمهور آمریکا تلاش خواهد کرد حملات نظامی و عملیاتهای محدود را موفق جلوه دهد تا عقبنشینی احتمالی خود را بهعنوان یک «توافق از موضع قدرت» معرفی کند.
میدلایستمانیتور مینویسد ترامپ احتمال دارد همان الگوی همیشگی خود را تکرار میکند؛ یعنی در ظاهر با صدای بلند از موفقیت سخن میگوید، اما در پشتصحنه بهدنبال مذاکرات فوری و کاهش تنش است.
در ادامه این تحلیل آمده است مشکل اصلی ترامپ، تناقضی عمیق در سیاست داخلی آمریکاست. او سالها با شعار پایان دادن به «جنگهای بیپایان» و تمرکز بر اقتصاد آمریکا رأی جمع کرد، اما اکنون گرفتار جنگی شده که تبعات اقتصادی آن، بهطور مستقیم زندگی آمریکاییها را تحت تأثیر قرار داده است.
افزایش قیمت سوخت، ناامنی مسیرهای کشتیرانی، فشارهای تورمی و نگرانی از رکود اقتصادی، به تدریج بخشی از پایگاه اجتماعی ترامپ را نیز نگران کرده است. این گزارش تأکید میکند چیزی که ابتدا با عنوان «اقتدار ملی» تبلیغ میشد، اکنون برای بسیاری از آمریکاییها شبیه یک ماجراجویی پرهزینه و بیحاصل است.
ایران؛ نماد مقاومت در جنوب جهانی
میدلایستمانیتور در بخش دیگری از تحلیل خود مینویسد جنگ اخیر، تنها یک درگیری منطقهای نبود، بلکه در بسیاری از کشورهای جنوب جهانی، بهعنوان نشانهای از تغییر نظم بینالملل تفسیر شد.
به نوشته این رسانه، بسیاری از کشورهایی که سالها تحت فشار تحریمها و مداخلات غرب بودهاند، مقاومت ایران را نشانهای از امکان ایستادگی در برابر قدرت یکجانبه آمریکا میدانند.
در این تحلیل آمده است: «این تصور که سلطه آمریکا دیگر مطلق و غیرقابل چالش نیست، اهمیت روانی و دیپلماتیک بسیار بزرگی دارد».
چین، عمان و شکست انحصار دیپلماسی آمریکا
این گزارش به افزایش نقش چین و بعضی بازیگران منطقهای در روند کاهش تنشها اشاره میکند و مینویسد اگر پکن، عمان، قطر یا ترکیه در آینده نقش مؤثری در مدیریت بحران ایفا کنند، این مسئله نشانه تغییر ژئوپلیتیک منطقه خواهد بود؛ تغییری که در آن آمریکا دیگر تنها بازیگر تعیینکننده نیست.
میدلایستمانیتور تأکید میکند برای ترامپ که همواره بر تصویر «سلطه و کنترل» تکیه داشته، این وضعیت بسیار سنگین و تحقیرآمیز است، چراکه واشنگتن در چنین شرایطی نه معمار صلح، بلکه بازیگری خواهد بود که ناچار به پذیرش مصالحه شده است.
شکاف میان ترامپ و نتانیاهو
این تحلیل از افزایش شکافهای پنهان میان دولت آمریکا و رژیم صهیونیستی سخن میگوید. به نوشته این رسانه، اگرچه واشنگتن و تلآویو همچنان روابط عمیق نظامی و امنیتی دارند، اما اولویتهای نتانیاهو با محاسبات جهانی آمریکا یکسان نیست.
میدلایستمانیتور معتقد است نتانیاهو بقای سیاسی خود را در استمرار تنش و جنگ میبیند، در حالی که آمریکا همزمان باید بحران چین، روسیه، بازار انرژی و اقتصاد داخلی خود را نیز مدیریت کند.
در این گزارش آمده است اکنون این تصور در حال شکلگیری است که واشنگتن بیش از آنکه مدیریتکننده بحران باشد، در حال واکنش به بحرانهایی است که دیگران ایجاد میکنند.
جنگی که نتیجه معکوس داد
این رسانه تأکید میکند: بزرگترین تناقض جنگ علیه ایران این است که پروژهای که قرار بود تهران را منزوی کند، اکنون به تقویت روایت مقاومت ایران و افزایش نگاه ضدآمریکایی در منطقه منجر شده است.
میدلایستمانیتور مینویسد:«این جنگ نهتنها اقتدار بلامنازع آمریکا را بازنگرداند، بلکه شکافهای عمیقی در اعتبار غرب و محدودیتهای قدرت نظامی آن آشکار کرد.»
به باور نویسنده این گزارش، امروز دیگر این فرضیه که آمریکا میتواند تنها با زور نظامی، واقعیتهای سیاسی غرب آسیا را بازطراحی کند، همچون گذشته باورپذیر نیست؛ مسئلهای که شاید مهمترین پیامد راهبردی جنگ اخیر باشد.