در منابع تاریخی آمده است که امام حسین(ع) هنگام حرکت، خانواده خود را همراه خویش بردند و در طول مسیر نیز همواره مراقب حرمت، امنیت و شأن آنان بودند. ایشان میدانستند که پس از شهادت، این زنان هستند که باید حقیقت را زنده نگه دارند.
همچنین در روایات از امام صادق(ع) نقل شده است:
«خدا رحمت کند شیعیان ما را؛ آنان از شادی ما شاد و از اندوه ما اندوهگیناند.»
زنان اهلبیت(ع) نیز در زنده نگه داشتن اندوه و پیام عاشورا نقشی بزرگ داشتند.
البته این رسالت تنها بر عهده حضرت زینب(س) نبود.
در کتاب الارشاد شیخ مفید و نیز تاریخ طبری آمده است که در میان بانوان حاضر در کاروان حسینی، حضرت رباب(س)، همسر باوفای امام حسین(ع)، جایگاهی ویژه داشت. او نهتنها همسر امام و مادر حضرت علیاصغر(ع) و حضرت سکینه(س) بود، بلکه همراهیاش با امام حسین(ع)، جلوهای از عشق، وفاداری و ایمان به شمار میرفت. در منابع آمده است که امام حسین(ع) محبت و علاقه فراوانی به حضرت رباب(س) داشتند و زندگی مشترک آنان بر پایه احترام و مهر استوار بود. این محبت چنان در اشعار منسوب به امام حسین(ع) بازتاب یافته است که از رباب و خانهای که در آن زندگی میکردند، با عشق یاد شده است.
حضرت رباب(س) در کربلا تنها همسر یک امام نبود؛ او مادری بود که داغ فرزند شیرخوارش، حضرت علیاصغر(ع)، را دید و همسری بود که پس از شهادت امام حسین(ع)، با صبر و وفاداری، یاد و پیام ایشان را زنده نگه داشت. نقل شده است که پس از واقعه عاشورا، مدتی طولانی بر مزار امام حسین(ع) سوگواری کرد و اشعاری در رثای ایشان سرود. حضور او نشان داد که نقش زنان در کربلا تنها حضور در کنار میدان نبرد نبود؛ بلکه حفظ حقیقت، انتقال پیام و پاسداری از آرمان عاشورا نیز رسالتی بزرگ بود.
زنان بنیهاشم نیز پس از این واقعه، راویان مظلومیت اهلبیت(ع) شدند.
ازاینرو میتوان گفت امام حسین(ع)، زن را تنها «همراه خانوادگی» نمیدیدند؛ بلکه زنان، در نگاه عاشورا، حامل پیام، حافظ حقیقت و شریک در رسالت تاریخی این قیام بودند.
تاریخ بارها نشان داده است که حضور یک زن میتواند مسیر یک حادثه بزرگ را تغییر دهد. کربلا تنها با شهادت یاران امام حسین(ع) به پایان نرسید، بلکه با حضور بانویی چون حضرت زینب(س) ادامه یافت. در منابعی چون لهوف سید ابن طاووس آمده است که حضرت زینب کبری(س) پس از واقعه عاشورا، با خطبههای خود در کوفه و شام، پرده از حقیقت برداشت و اجازه نداد روایت ظلم، جای حقیقت را بگیرد. اگر شمشیر امام حسین(ع) در میدان کربلا باطل را به چالش کشید، زبان و استقامت حضرت زینب(س) در کوفه و شام، پیام این قیام را به تاریخ رساند.
این حقیقت نشان میدهد که زن، در نگاه عاشورایی، تنها همراه یک حرکت بزرگ نیست؛ بلکه میتواند خود عامل ماندگاری و تکمیل آن باشد. همانگونه که حضور حضرت زینب(س) در کنار امام حسین(ع)، رسالت عاشورا را به کمال رساند، در زندگی نیز همراهی آگاهانه و مؤمنانه زن و مرد میتواند زمینه رشد، آرامش و شکوفایی یکدیگر را فراهم کند؛ چراکه انسان در مسیر کمال، با همراهی و همدلی، به مرتبهای بالاتر میرسد.