به گزارش خبرگزاری سلامت، دکتر محسن نوری اظهار کرد: مراسم اربعین به دلیل حضور میلیونها زائر، با تهدیدهای متعددی روبهرو است؛ این تهدیدها در پنج محور اصلی شامل تهدیدات زیستی، محیطی، شیمیایی، زیرساختی، شناختی در «دستورالعمل جامع سلامت در پیادهروی اربعین از منظر پدافند غیرعامل» دستهبندی شدهاند.
این دانشآموخته دکترای تخصصی سلامت در بلایا و فوریتها گفت: تهدیدات زیستی شامل احتمال بروز و گسترش بیماریهای واگیر است. تهدیدات شیمیایی به آلودگی احتمالی آب و مواد غذایی مربوط میشود. تهدیدات محیطی گرمازدگی، کمآبی و گردوغبار را دربر میگیرد. تهدیدات زیرساختی شامل اختلال در خدماتی مانند آب، برق و دفع پسماند است. تهدیدات شناختی نیز انتشار شایعات و اخبار نادرست را شامل میشود که میتواند موجب اضطراب و بیاعتمادی عمومی شود.
وی با بیان اینکه بخش مهمی از این دستورالعمل به سلامت و خودمراقبتی زائران اختصاص دارد، افزود: زائران باید پیش از سفر در سامانههای رسمی ثبتنام کنند، بیمه درمانی و مسافرتی داشته باشند و واکسیناسیونهای توصیهشده را انجام دهند.
بیماران مزمن پیش از سفر با پزشک مشورت کنند
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران یادآور شد: بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن باید پیش از سفر با پزشک معالج خود مشورت کنند. این افراد باید داروهای مورد نیاز، نسخه معتبر و اطلاعات مربوط به بیماری خود را همراه داشته باشند.
وی ادامه داد: زائران باید چند هفته پیش از سفر، آمادگی جسمانی خود را با پیادهروی تقویت کنند. همچنین وزن کولهپشتی نباید بیش از ۱۰ درصد وزن بدن باشد و باید از کفش مناسب استفاده شود.
نوری گفت: رعایت بهداشت دست و بهداشت تنفس در طول سفر ضروری است؛ شستوشوی مرتب دستها و استفاده از محلولهای ضدعفونیکننده در صورت نبود آب و صابون توصیه می شود؛ همچنین استفاده از آب آشامیدنی بستهبندی و پلمبشده، یکی از مهمترین راههای پیشگیری از بیماریها است.
وی با بیان اینکه زائران باید پیش از احساس تشنگی آب بنوشند، افزود: رنگ ادرار شاخص سادهای برای تشخیص کمآبی بدن است و تیره شدن آن میتواند نشانه نیاز فوری به دریافت مایعات باشد.
زائران اربعین فقط غذای تازه و کاملاً پخته مصرف کنند
دبیر پدافند غیرعامل دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: مصرف غذاهای تازه، گرم و کاملاً پختهشده توصیه میشود؛ زائران باید از مصرف غذاهای مانده، سبزیجات خام و لبنیات غیرپاستوریزه خودداری کنند.
نوری با اشاره به شرایط اقلیمی عراق گفت: کاهش سرعت پیادهروی در ساعات اوج گرما، استفاده از لباسهای روشن و گشاد، مصرف مایعات کافی و استفاده از کرم ضدآفتاب از مهمترین راهکارهای پیشگیری از گرمازدگی است و در شرایط گردوغبار، استفاده از ماسکهای استاندارد N۹۵ یا FFP۲ توصیه میشود.
وی بر رعایت اصول ارگونومی در طول مسیر نیز تأکید کرد و گفت: بدن باید در وضعیت مناسب قرار گیرد و استراحتهای منظم در برنامه پیادهروی گنجانده شود؛ تعویض روزانه جوراب و خشک نگه داشتن پاها از بروز آسیبهای پوستی و عفونت جلوگیری میکند.
این استاد دانشگاه یادآور شد: بیماران مبتلا به دیابت باید پاهای خود را هر روز بررسی کنند و از راه رفتن با پای برهنه خودداری کنند؛ ضروری است هرگونه زخم یا تاول باید در اسرع وقت توسط مراکز درمانی ارزیابی شود.
نوری درباره مدیریت ازدحام نیز گفت: در صورت قرار گرفتن در فشار جمعیت، افراد باید دستهای خود را مقابل قفسه سینه نگه دارند تا فضای تنفسی حفظ شود؛ زائران نباید در برابر جریان جمعیت مقاومت کنند و باید به آرامی به سمت حاشیه حرکت کنند.
زنان باردار، کودکان و سالمندان با ملاحظات ویژه راهی اربعین شوند
وی با بیان اینکه کودکان، سالمندان و زنان باردار نیازمند مراقبت بیشتری هستند، توصیه کرد: اطلاعات تماس والدین روی لباس کودکان درج شود؛ نظارت دقیق بر مصرف داروهای سالمندان مورد توجه باید باشد؛ همچنین پیادهروی اربعین، بهویژه در سهماهه اول و سوم بارداری برای زنان باردار توصیه نمیشود.
دبیر پدافند غیرعامل دانشگاه علوم پزشکی ایران افزود: پس از بازگشت از سفر نیز زائران باید تا دو هفته وضعیت سلامت خود را پایش کنند و در صورت بروز تب، اسهال، سرفه، تنگی نفس یا زردی، مراجعه به پزشک و اطلاع دادن سابقه سفر ضروری است.
نوری همچنین بر ایمنی سفر بازگشت تأکید کرد و گفت: خستگی رانندگان یکی از عوامل مهم بروز حوادث رانندگی پس از اربعین بوده، بنابراین استراحت منظم، کنترل وضعیت فنی خودرو و رعایت اصول ایمنی در حمل بار ضروری است.
رعایت زنجیره ایمنی غذا در موکبها الزامی است
وی در ادامه به الزامات سلامت موکبها پرداخت و یادآور شد: مواد غذایی باید از منابع معتبر تهیه شوند. غذا باید به طور کامل پخته شود و دمای مرکز آن به ۷۴ درجه سانتیگراد برسد. همچنین مواد غذایی فاسدشدنی باید در یخچال با دمای کمتر از ۵ درجه سانتیگراد نگهداری شوند و باید از تماس مواد خام با غذاهای آماده مصرف جلوگیری شود.
نوری تأکید کرد: خادمان بخش تهیه غذا باید کارت بهداشت داشته باشند و در صورت ابتلا به بیماریهای پوستی یا گوارشی، از فعالیت در آشپزخانه خودداری کنند. استفاده از لباس کار، کلاه و دستکش نیز ضروری است.
وی بر گندزدایی دورهای مخازن آب، جمعآوری روزانه پسماند و دفع بهداشتی فاضلاب تأکید کرد و گفت: مراکز اسکان نیز باید در سامانههای رسمی ستاد اربعین ثبت شوند، ظرفیت استاندارد را رعایت کنند و مسیرهای خروج اضطراری را باز نگه دارند.
زائران اخبار و توصیههای سلامت را فقط از منابع رسمی دریافت کنند
دبیر پدافند غیر عامل دانشگاه علوم پزشکی ایران افزود: در بخش پایانی این دستورالعمل، بر ارتقای سواد سلامت و پدافند شناختی تأکید و توصیه شده، زائران باید اخبار و توصیههای سلامت را فقط از منابع رسمی دریافت کنند و از انتشار شایعات پزشکی خودداری کنند.
دکتر نوری در پایان گفت: اجرای مؤثر این دستورالعمل نیازمند همکاری دانشگاههای علوم پزشکی، سازمان اورژانس، مدیریت بحران استانداری و سایر دستگاههای مسئول است؛ این همافزایی میتواند پایداری خدمات سلامت را در طول مسیر اربعین افزایش دهد و از بروز بسیاری از مخاطرات پیشگیری کند.