پسماندهای بیمارستانی از حساس‌ترین انواع پسماندها به شمار می‌روند. این پسماندها به دلیل وجود مواد عفونی، دارویی، شیمیایی، تیز و برنده و در برخی موارد مواد رادیواکتیو، در صورت مدیریت نادرست می‌توانند سلامت عمومی و محیط زیست را تهدید کنند. به همین دلیل، قوانین مرتبط با تفکیک، جمع‌آوری، بی‌خطرسازی و دفع این پسماندها طی سال‌های اخیر سختگیرانه‌تر شده است.

به گزارش خبرگزاری سلامت، بیمارستان‌های قدیمی تهران سال‌هاست در میان بافت‌های متراکم شهری و در همسایگی خانه‌های مسکونی فعالیت می‌کنند؛ مراکزی که روزانه حجم قابل توجهی پسماند عفونی، دارویی و شیمیایی تولید می‌کنند. این پرسش برای بسیاری از شهروندان مطرح است که آیا زیرساخت‌های این بیمارستان‌ها با استانداردهای امروز مدیریت پسماند و حفاظت از محیط‌زیست همخوانی دارد یا صرفاً قدمت بنا، نگرانی‌هایی را درباره سلامت عمومی ایجاد کرده است؟

کارشناسان حوزه بهداشت محیط معتقدند نخستین گام برای کاهش این مخاطرات، تفکیک صحیح پسماند از مبدأ است؛ اقدامی که علاوه بر کاهش هزینه‌ها، از ورود زباله‌های عفونی به چرخه پسماند شهری جلوگیری می‌کند و امکان بازیافت بخش قابل توجهی از پسماندهای غیرعفونی را نیز فراهم می‌سازد.

قدیمی بودن، الزاماً به معنای خطر نیست

معاون محیط زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط زیست استان تهران در گفت و گو با خبرنگار ایرنا تهران تأکید می‌کند که صرف قرار گرفتن یک بیمارستان قدیمی در بافت مسکونی به معنای تهدید برای سلامت شهروندان نیست.

«فاطمه اکبرپور» با اشاره به ماهیت فعالیت مراکز درمانی گفت: بیمارستان‌ها به دلیل تولید پسماندهای عفونی، دارویی، شیمیایی، فاضلاب و در برخی موارد آلودگی صوتی و بو، جزو مراکز دارای حساسیت زیست‌محیطی محسوب می‌شوند اما میزان اثرگذاری آن‌ها بر سلامت شهروندان به عملکرد صحیح سامانه‌های تصفیه فاضلاب، مدیریت پسماند، تهویه و نگهداری تأسیسات بستگی دارد.

وی افزود: بهره‌برداری از بیمارستان‌ها مستلزم رعایت ضوابط قانونی و نظارت مستمر وزارت بهداشت و سازمان حفاظت محیط زیست است و اگر این سامانه‌ها مطابق استانداردها طراحی، بهره‌برداری و پایش شوند، مخاطرات زیست‌محیطی به حداقل می‌رسد.

به گفته اکبرپور، تمامی بیمارستان‌ها اعم از قدیمی و جدید موظف به رعایت استانداردهای یکسان زیست‌محیطی هستند اما اجرای این استانداردها در بیمارستان‌های قدیمی به دلیل محدودیت فضای فیزیکی و قرار گرفتن در بافت‌های متراکم شهری، دشوارتر است.

وی ادامه داد: قدمت تأسیسات در برخی بیمارستان‌ها باعث می‌شود اجرای برخی راهکارهای فنی با محدودیت روبه‌رو شود از همین رو نوسازی تدریجی و بازسازی مرحله‌ای زیرساخت‌ها، یکی از مهم‌ترین راهکارها برای انطباق این مراکز با استانداردهای روز به شمار می‌رود.

پسماند؛ حلقه‌ای که نباید نادیده گرفته شود

کارشناسان بهداشت محیط هشدار می‌دهند که اگر فرآیند تفکیک، بی‌خطرسازی و دفع پسماندهای بیمارستانی به درستی انجام نشود، این پسماندها می‌توانند به یکی از مهم‌ترین منابع انتقال آلودگی‌های میکروبی و شیمیایی تبدیل شوند.

با این حال آنها تأکید می‌کنند که امروز مسئله اصلی، خود پسماند نیست بلکه نحوه مدیریت آن است. بیمارستانی که استانداردهای مربوط به بی‌خطرسازی، تصفیه فاضلاب و مدیریت پسماند را رعایت کند حتی اگر در بافتی متراکم قرار داشته باشد، الزاماً تهدیدی برای محیط پیرامون محسوب نمی‌شود.

لزوم نوسازی همزمان با حفظ دسترسی درمانی

بسیاری از بیمارستان‌های قدیمی تهران در زمانی ساخته شدند که اطراف آنها هنوز توسعه شهری نیافته بود اما گسترش شهر باعث شده این مراکز امروز در میان مناطق پرتراکم مسکونی قرار گیرند.

کارشناسان معتقدند انتقال این مراکز درمانی به خارج از شهر، راهکار ساده‌ای نیست زیرا دسترسی شهروندان به خدمات درمانی را با مشکل مواجه می‌کند از همین رو، نوسازی زیرساخت‌ها، ارتقای سامانه‌های مدیریت پسماند، به‌روزرسانی تصفیه‌خانه‌ها و پایش مستمر زیست‌محیطی، واقع‌بینانه‌ترین مسیر برای کاهش نگرانی‌هاست.