به گزارش خبرگزاری سلامت، زندگی در کلانشهری مانند تهران با تمام پویایی و فرصتهایش به یک آزمون استقامت برای روان شهروندان تبدیل شده، خستگی تهرانیها نه از جنس کار فیزیکی بلکه ناشی از یک فرسایش مداوم روانی است که از بیدار شدن و شنیدن صدای بوقهای ممتد در ترافیک صبحگاهی آغاز میشود و تا آخرین لحظات شب ادامه دارد. این فشار مستمر، نوعی خستگی وجودی ایجاد کرده که در رفتارهای اجتماعی، سطح تحمل عمومی و سلامت روانی و جسمی مردم خود را نشان میدهد.
وقتی بدن در وضعیت آلودگی های صوتی قرار میگیرد، کورتیزول خون بالا میرود و این یعنی در حال مصرف ذخایر انرژی روانی خود برای مقابله با محیطی هستیم که هر لحظه ممکن است آرامش ما را تهدید کندنخستین و ملموسترین منبع این خستگی، محرکهای محیطی است. آلودگی صوتی، ازدحام جمعیت در خیابانها، و ناپایداری کیفیت هوا، سیستم عصبی شهروندان را در حالت آمادهباش دائم قرار داده است. وقتی بدن در وضعیت آلودگی های صوتی قرار میگیرد، کورتیزول خون بالا میرود و این یعنی تهرانیها بدون اینکه متوجه باشند، در حال مصرف ذخایر انرژی روانی خود برای مقابله با محیطی هستند که هر لحظه ممکن است آرامش آنها را تهدید کند.
آلودگی صوتی که امروزه به یکی از معضلات اصلی زندگی شهری تبدیل شده فراتر از یک مزاحمت محیطی ساده، پیامدهای عمیق و گستردهای بر سلامت روان انسان دارد. به گفته برخی از کارشناسان سلامت، این وضعیت باعث ترشح مداوم هورمونهای استرس مانند کورتیزول و آدرنالین میشود که در درازمدت سیستم عصبی را فرسوده کرده و فرد را نسبت به تنشهای کوچک نیز تحریکپذیرتر میکند.
آلودگی صوتی مساوی با بیخوابی
«مهدی فاطمی» یک روانپزشک در این زمینه به خبرنگار ایرنا میگوید: یکی از مستقیمترین تاثیرات آلودگی صوتی، کاهش کیفیت و کمیت خواب است. کمخوابی ناشی از سر و صدای محیط با افزایش اضطراب، افسردگی و نوسانات خلقی در طول روز مرتبط است و توانایی فرد برای مقابله با چالشهای روانی را کاهش میدهد. صداهای مزاحم، پهنای باند ذهنی انسان را اشغال میکنند. این موضوع باعث میشود فرد برای انجام وظایف فکری دچار مشکل شود که نتیجه آن احساس ناکارآمدی و افزایش فشار روانی است.
افرادی که در مناطق پر سر و صدا زندگی میکنند، اغلب زودتر از دیگران عصبانی میشوند، کنترل خشم خود را از دست میدهندافت اعتماد به نفس و ناامیدی فردی
وی با بیان اینکه در محیطهای کاری، این اختلال میتواند منجر به افت اعتمادبهنفس و ناامیدی فردی شود، اظهار می دارد: آلودگی صوتی مزمن باعث میشود آستانه تحمل فرد در برابر محرکهای بیرونی کاهش یابد. افرادی که در مناطق پر سر و صدا زندگی میکنند، اغلب زودتر از دیگران عصبانی میشوند، کنترل خشم خود را از دست میدهند و در تعاملات اجتماعی دچار درگیریهای کلامی بیشتری میشوند.
بحرانی بیصدا؛ چرا آلودگی صوتی جدی گرفته نمیشود؟
حوصله خانواده را نداریم
این روانپزشک ادامه می دهد: استرس ناشی از محیط پر سر و صدا به خانه منتقل میشود. کلافگی ناشی از آلودگی صوتی، ارتباطات عاطفی میان اعضای خانواده را تحتالشعاع قرار میدهد و باعث افزایش سوءتفاهمها و کاهش تعاملات سازنده میشود که این تنش خانوادگی، عاملی برای آسیب بیشتر به سلامت روان است. از آنجایی که مغز انسان برای پردازش صداهای غیرضروری انرژی مصرف میکند، قرار گرفتن در معرض آلودگی صوتی مداوم، باعث خستگی شنوایی و فرسودگی ذهنی میشود. فرد احساس میکند همیشه خسته است و توانایی انجام فعالیتهای لذتبخش یا سرگرمیها را از دست میدهد که میتواند پیشزمینه افسردگی باشد.
با قرار گرفتن در معرض آلودگی صوتی مداوم فرد احساس میکند همیشه خسته است و توانایی انجام فعالیتهای لذتبخش یا سرگرمیها را ندارد
فاطمی می افزاید: افراد دارای بیماریهای زمینهای روانپزشکی، سالمندان و افرادی که دچار تروماهای شنوایی هستند، بیشترین آسیب را از آلودگی صوتی میبینند. برای این افراد، صدای ناهنجار محیط میتواند مانند یک عامل محرک عمل کرده و موجب بازگشت علائم بیماری یا تشدید روانپریشی شود.
مرگ سلولهای گوش و تصلب شرایین
«عباس رضایی» متخصص مغز و اعصاب نیز در این زمینه خبرنگار ایرنا می گوید: قرار گرفتن در معرض صداهای بسیار بلند میتواند باعث مرگ سلولهای گوش شود، سلولهایی که قابلیت بازسازی ندارند و از دست رفتن آنها منجر به کاهش شنوایی دائمی یا وزوز گوش میشود.
وی با بیان اینکه آلودگی صوتی یک محرک استرسزا برای سیستم قلبی است، ادامه می دهد: صداهای بلند باعث فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک میشود که نتیجه آن افزایش ضربان قلب و فشار خون است. تحقیقات نشان دادهاند که افراد ساکن در مناطق پرسر و صدا با خطر بالاتر ابتلا به فشار خون بالا، سکتههای قلبی و سکتههای مغزی روبرو هستند.
افراد ساکن در مناطق پرسر و صدا با خطر بالاتر ابتلا به فشار خون بالا، سکتههای قلبی و مغزی روبرو هستندرضایی می افزاید:علاوه بر فشار خون، آلودگی صوتی میتواند باعث تغییر در ساختار عروق شود. استرس ناشی از آلودگی های صوتی باعث انقباض رگها و افزایش مقاومت عروق میشود که در درازمدت میتواند منجر به تصلب شرایین و کاهش کارایی گردش خون در سراسر بدن شود و در کم خوابی، کاهش سیستم ایمنی بدن نیز تاثرگذار است.
وی با اشاره به اینکه آلودگی صوتی فراتر از گوش، به مغز نیز آسیب میزند، می گوید: استرس شنیداری مداوم میتواند باعث التهاب سیستمیک در بدن شود که به نوبه خود بر سلامت سلولهای عصبی اثر میگذارد. این موضوع میتواند در درازمدت منجر به کاهش سرعت واکنشهای فیزیکی و اختلال در هماهنگیهای حرکتی شود.
نیاز امروز تهران، نه فقط پروژههای عمرانی بلکه توجه جدی به سلامت روان جمعی و بازپسگیری حق آرامش است. برای شهری که هیچگاه نمیخوابد، یادگیری نحوه آرام گرفتن در میان طوفان به حیاتیترین مهارت برای بقای سلامت روان تبدیل شده است.