علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش در سی و نهمین اجلاس مدیران و رؤسای آموزش و پرورش کشور حضور پیدا کرد و گفت: اولین نقطه مدیریتی این است که ایمان و اتکال به خداوند منان را در همه امور به یاد داشته باشیم. هیچکس جز خداوند منان یار و یاور ما نخواهد بود و نباید برای جلب رضایت افراد، از مسیر خدمت به خداوند و نظام فاصله بگیریم.
وی افزود: دوره مدیریتی من و شما بهسرعت تمام میشود. دهها وزیر آمدهاند و رفتهاند، اما باید به یاد داشته باشیم آن چیزی که در مقابل خداوند عرضه میکنیم، باید رنگ و بوی خدایی داشته باشد. بنابراین، برای ماندن در پست و جایگاه مدیریتی، نباید خدای نکرده خدا را فراموش کنیم و به این و آن متوسل شویم.
کاظمی ادامه داد: همیشه باید از خدا بخواهیم که تا زمانی که برای این نظام مفید هستیم، خودش کمک کند تا بتوانیم، حتی علیرغم میل باطنی، بمانیم و خدمت کنیم و هر زمانی که وجود ما برای این نظام و خون شهدا مضر است، خودمان کنار برویم.
وی با بیان اینکه «برای ماندن در این جایگاهها نباید چیزی را جز عزت و استقلال آموزشوپرورش قربانی کنیم»، گفت: تلاش من این است که آموزشوپرورش را از سیاستزدگی، سلیقهگرایی، حزبگرایی و جناحگرایی دور کنیم و در راستای دولت چهاردهم، نظام جمهوری اسلامی ایران و ولایت فقیه حرکت کنیم.
کاظمی «قدرت تصمیمگیری، عدالت در تصمیمگیری و سرعت در تصمیمگیری» را از مهمترین شاخصههای یک مدیر در جمهوری اسلامی ایران دانست و اظهار کرد: تصمیمگیری بهموقع، تصمیمگیری قبل از ورود به مسئله و موضوع و در نهایت تصمیمگیری درست، از مهمترین شاخصههای یک مدیر است.
وی گفت: این مواردی که عرض میکنم، اعتقاد من است و به آن عمل کردهام. آقای دکتر امانی هم حتماً میدانند که ما در زمان جنگ، نشستیم و برای امتحاناتی که دو ماه بعد با آن مواجه بودیم، تصمیم گرفتیم که چه کاری باید انجام دهیم. ما هر شب جلسه برگزار کردیم، تصمیم گرفتیم و پای تصمیم خود ایستادیم.
کاظمی بر ضرورت تصمیمگیری با استفاده از خرد جمعی تأکید کرد و افزود: باید بهموقع تصمیم بگیریم، با خرد جمعی تصمیم بگیریم و درست تصمیم بگیریم.
وی «مشورت، خردورزی، استفاده از خرد جمعی، مشارکتپذیری و مشارکتجویی» را از دیگر اصول مدیریتی عنوان کرد و گفت: نگاه من به مدیریت، نگاه به یک مدیریت درست و مبتنی بر مشارکت است.
اهمیت حفظ کرامت کارکنان
کاظمی با اشاره به اهمیت حفظ کرامت کارکنان اظهار کرد: من آمادهام برای این موضوع همه چیز را فدا کنم، اما حتی یک نفر از همکاران عزیزمان نباید ضایع شود. باید بدانیم که کار میکنیم و مدیر بدون نیروی انسانی و بدون استفاده از توانمندیهای افراد، مدیر نیست.
وی ادامه داد: ما باید تقسیم کار روشن داشته باشیم. همه شما میدانید که از روز اولی که آمدیم، برنامه را تقسیم کردیم؛ این تکلیف برای شما، این تکلیف برای شما و این تکلیف برای معاون مربوطه. برای هر شاخص نیز مسئول مشخص کردیم و برای همه این موارد کارگروه تشکیل دادیم تا وظایف و مسئولیتها روشن باشد.
کاظمی «انسجام فرهنگی» را بالاترین سرمایه یک دستگاه دانست و گفت: انسجام یعنی درک مشترک از اهداف، برنامهها، روشها، ابزارها و مسیر. به این، کار تیمی گفته میشود. کار تیمی این نیست که دوستان، رفقا یا همحزبیها را کنار هم قرار دهیم؛ بلکه هر کس در هر جایگاهی که توانمندتر است، باید بتواند وارد کار شود.
وی درباره نقش روابط عمومی و اطلاعرسانی نیز گفت: روابط عمومی در اطلاعرسانی امروز، صرفاً ارائه خبر نیست؛ بلکه ارائه تحلیلهای درست، حلقه اتصال سیستم به ذینفعان، اقناعسازی، پاسخگویی، مطالبهگری و تبیین دستاوردها بسیار مهم است.
کاظمی بر ضرورت تقویت روابط عمومی تأکید کرد و افزود: باید روابط عمومی را بهشدت تقویت کنیم، چراکه در این حوزه ظرفیت بسیار زیادی داریم.
وی «کنترل خشم و قدرت حل تعارض» را یکی دیگر از الزامات مدیریتی دانست و گفت: یکی از مسائلی که به سیستمها آسیب میرساند، تعارضات درون سیستم و بیرون سیستم است. سیستمی که دچار تعارض شود، فرو میریزد.
کاظمی خطاب به معاونان و مدیران کل بر ضرورت همافزایی تأکید کرد و گفت: معاونان و مدیران کل باید همافزا باشند و تعارضات را حل کنند. برخورد و حذف افراد، بدترین مدل حل تعارض است.
وی افزود: توصیه میکنم دوستان عزیز، حداقل پنج درصد از کار خود را روی حل تعارضات و پیشگیری از تعارضات بگذارند و مراقب باشند. بارها گفتهام مدیری که نمیتواند تعارضات درونسیستمی خود را مدیریت کند، نمیتواند در حوزههای دیگر نیز موفق باشد.
کاظمی بر ضرورت مقابله با فساد و سوءاستفادههای احتمالی تأکید کرد و گفت: مدیران باید نسبت به مبارزه با فساد و سوءاستفادههای مشخص حساس باشند و اجازه ندهند چنین مسائلی به مجموعه مدیریتی آسیب بزند.
کاظمی اظهار کرد: تمام برنامه ما برای اجرای سند تحول بنیادین در مدرسه است و مهمترین برنامهای که دنبال میکنیم، اجرای این سند در سطح مدرسه است. در آینده نزدیک بهطور کامل از سامانه الگوی مدرسه تراز و همچنین سامانه جامع نظام برنامهریزی مبتنی بر سند تحول رونمایی خواهیم کرد.
کاظمی با اشاره به برنامههای وزارت آموزش و پرورش در حوزه کیفیتبخشی ادامه داد: استفاده از هوش مصنوعی در کلاس درس، تجهیز کلاسهای درس به فناوریهای جدید و توسعه تربیت بدنی مدرسه با رویکرد سختافزاری و نرمافزاری از دیگر برنامههای ماست.
وی گفت: در حوزه پرورشی، فعالیتهای نرمافزاری در مدارس در حال رقم زدن اتفاقات خوبی است و بهبود فضاهای پرورشی و برگزاری رویدادها نیز در دستور کار قرار دارد. نشاطآفرینی در فضای کلاس و مدرسه و ایجاد محیط مثبت یادگیری نیز از جمله فعالیتهای خلاقانهای است که باید با جدیت دنبال شود.
کاظمی به موضوع بهبود معیشت معلمان اشاره کرد و افزود: بهبود معیشت معلمان از نظر حقوقی، خدمات رفاهی و پرداختهای بهموقع، یکی از مهمترین مؤلفههای کیفیتبخشی است و باید به آن توجه ویژه شود.
وی شایستهسالاری در انتصاب مدیران مدارس را یکی دیگر از مؤلفههای کیفیتبخشی دانست و گفت: مدیر، مهمترین عنصر کیفیتبخشی در مدرسه است. اعتماد معلم و سایر مؤلفهها میتواند در وجود یک مدیر خوب کنار هم قرار گیرد تا یک مدرسه خوب و در نهایت مدرسه تراز سند تحول بنیادین به جامعه ارائه شود.
کاظمی ادامه داد: درجهبندی و سطحبندی مدارس و برقراری نظام دقیق تشویق و تنبیه نیز در دستور کار قرار دارد، هرچند در این زمینه مسیر طولانی در پیش داریم.
تقویت هویت ایرانی ـ اسلامی در مدارس
وی با اشاره به ضرورت تقویت هویت ایرانی ـ اسلامی در مدارس اظهار کرد: پس از شهادت رهبر عزیزمان و اتفاقات عجیبی که بر کشور ما عارض شد، فصل جدیدی از مسئولیت نظام تعلیم و تربیت رقم خورده است و باید نسبت خودمان را با این فصل جدید مشخص کنیم.
کاظمی افزود: باید نسبت خودمان را با فصل جدید نظام، انقلاب، مردم و فضای تربیتی کلان کشور روشن کنیم. تعلق به هویت ملی و دینی و تقویت نمادهای ملی مانند پرچم، سرزمین، جغرافیای ایران و زبان فارسی باید بهعنوان بخشی از برنامههای ما در مدرسه مورد توجه قرار گیرد.
وی تصریح کرد: باید این مفاهیم از در و دیوار مدرسه و کلاس نمایان باشد. این مسئولیت در حوزه پرورشی است و باید از ظرفیت تشکلها استفاده شود؛ زیرا این موضوع از مسئولیتهای اصلی تشکلهای دانشآموزی است.
کاظمی با اشاره به ضرورت توسعه و ترویج ارزشهای دینی و انقلابی گفت: ما میراثدار خون هزاران شهید هستیم و امروز قدرت نظام جمهوری اسلامی ایران در این حوزه نیز معنا پیدا میکند. هویت ایرانی ـ اسلامی ایران مدیون این نگاه است.
ضرورت ارتباط مستمر مدیران با معلمان و دانشآموزان
وی ارتباط مؤثر با بدنه آموزش و پرورش و اخلاق گفتگو با مخاطبان را مورد تأکید قرار داد و گفت: باید ارتباط پیوسته خودمان را با خیرین، که بهترین سرمایههای این کشور هستند، معلمان، دانشآموزان، خدمتگزاران و مدیران حفظ کنیم و این ارتباط باید بهصورت مرتب و زنجیرهای ادامه داشته باشد تا بتوانیم مسائل و مشکلات را شناسایی و حل کنیم.
کاظمی همچنین بر شایستهسالاری و سپردن مسئولیتها به افراد دارای صلاحیت تأکید کرد و افزود: این موضوع زمانی ارزش دارد که صلاحیتهای لازم برای پذیرش مسئولیت وجود داشته باشد. باید مراقب باشیم که این موضوع به یکی از آسیبهای جدی نظام تربیتی تبدیل نشود.
وی ادامه داد: اصل امیدآفرینی و پرهیز از سیاهنمایی باید مورد توجه باشد. یکی از بالاترین ویژگیهای رهبر شهید ما این بود که در اوج بحرانها و سختیها، امیدآفرینی میکرد و دستیابی به قله و آینده روشن را به ما نشان میداد.
کاظمی با انتقاد از برخی مطالب منتشرشده در فضای مجازی اظهار کرد: با وجود همه خدماتی که دولت و نظام تعلیم و تربیت انجام دادهاند، برخی در فضای مجازی صرفاً نیمه خالی لیوان را میبینند. این به معنای آن نیست که نباید اشکالات، ایرادات و انتقادات را مطرح کنیم، اما باید نیمه پر لیوان و دستاوردها را نیز ببینیم و قدر آنها را بدانیم.
صدور ۳۳۰ هزار حکم رتبهبندی معلمان
وی گفت: نمیگویم در طول ۴۳ سال گذشته بهترین دوران آموزش و پرورش را داشتهایم، اما در دوره اخیر رتبهبندی معلمان تصویب و اجرا شد و ۳۳۰ هزار حکم معلمان صادر شد.
کاظمی افزود: خلق منابع و تشکیل کارگروه اقتصادی برای اقتصاد آموزش و پرورش نیز در شرایطی انجام شده که کشور در یکی از سختترین شرایط خود قرار دارد. هزاران همت به این دستگاه بزرگ کمک شده و صدها مسئله و چالش حل شده است.
وی با اشاره به برخی اقدامات انجامشده ادامه داد: کجا میتوانستیم یک و نیم همت برای سرور شاد اختصاص دهیم؟ کجا میتوانستیم سه همت، سه و نیم همت و حتی چهار تا پنج همت برای توسعه سرور شاد اختصاص دهیم؟ کجا میتوانستیم ۱۰ هزار مدرسه و ۱۰ هزار کلاس درس را هوشمند کنیم؟ کجا میتوانستیم ۲۳ هزار کلاس درس بسازیم و کجا میتوانستیم ۵۰ همت برای اقدامات مختلف اختصاص دهیم؟
صرفهجویی بیش از ۶۰ همتی در منابع انسانی
کاظمی افزود: این موارد را باید بیان کنیم. هر مقدار که در منابع انسانی صرفهجویی کنیم، منابع قابل توجهی برای آموزش و پرورش ایجاد میشود. اگر بخواهم این رقم را با بودجههای دستگاهها مقایسه کنم، عدد بسیار قابل توجهی است.
وی با قدردانی از سازمان برنامه و بودجه و تیم مدیریتی حوزه مالی آموزش و پرورش گفت: این تعامل درست بین دستگاهها و مدیریت خوب معاونت اداری و مالی و تیم مدیریتی مالی، در یک تیم منسجم و هماهنگ در حوزه بودجه، نیروی انسانی و منابع مالی شکل گرفته است.
مدیران باید مسائل اصلی حوزه خود را شناسایی و حل کنند
کاظمی مسئلهمحوری را یکی دیگر از رویکردهای مدیریتی خود عنوان کرد و گفت: زیستبوم شناسایی نظام مسائل از مدیران و اعضای شورای معاونان مطالبه من است. هر مدیر باید اولویتبندی کند و بگوید در دوران مدیریت خود کدام دو مسئله را حل خواهد کرد.
وی افزود: باید برای حل مسائل برنامهریزی کنیم؛ مسئله را شناسایی و صورتبندی کنیم، راهحل ارائه دهیم، تقسیم کار کنیم و سپس مسئله را حل کنیم. هیچ مسئلهای وجود ندارد که راهحل نداشته باشد.
کاظمی با اشاره به پنج چالش و مسئله بزرگ آموزش و پرورش که به گفته وی در سالهای اخیر حل شده است، گفت: برای شکاف معیشتی معلمان نیز برنامه داریم و بخشی از این برنامهها در همین همایش توسط مسئولان مختلف مطرح خواهد شد.
تحقق سند تحول بنیادین؛ تنها برنامه محوری آموزش و پرورش
وی در بخش دیگری از سخنان خود خطاب به رؤسای آموزش و پرورش شهرستانها و مناطق اظهار کرد: مخاطبان اصلی این اجلاس، رؤسای آموزش و پرورش شهرستانها و مناطق هستند. ما با مدیران کل جلسات متعددی داریم، اما امروز مخاطبان اصلی این اجلاس ۷۵۰ رئیس آموزش و پرورش هستند.
کاظمی تأکید کرد: ما هیچ برنامهای جز تحقق سند تحول بنیادین نداریم. این تنها برنامه محوری وزارت آموزش و پرورش است و به هیچ چیز جز آن فکر نمیکنیم. سند تحول، میثاق ملی ما با امام، شهیدان، مردم، دولت و مجلس است.
وی ادامه داد: تمام هم و غم وزارت آموزش و پرورش این است که همه برنامهها ذیل سند تحول بنیادین تعریف شود. ما معتقدیم برنامه هفتم نیز در راستای سند تحول تنظیم شده و سند نیز در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری و شهیدان تنظیم شده است.
کاظمی با اشاره به ضرورت تدوین منظومه فکری رهبر شهید گفت: باید این منظومه فکری تدوین، ابلاغ و راهکارهای آن ارائه شود و منویات مربوط به آن در بدنه برنامههای آموزش و پرورش تنظیم شود.
کیفیت، عدالت و هویت؛ سه سیاست محوری سند تحول
وی روح حاکم بر سند تحول بنیادین را سه سیاست کیفیت، عدالت و هویت عنوان کرد و افزود: روح حاکم بر سند تحول بنیادین همین سه موضوع است و کیفیت، عدالت و هویت، مأموریت مشترک معاونتهای آموزشی، پرورشی و تربیت بدنی هستند.
کاظمی با تشریح برنامههای آموزش و پرورش در حوزه عدالت گفت: عدالت، محور برنامههای ماست. افزایش پوشش تحصیلی، توجه به مناطق محروم، توجه ویژه به مدارس عشایری، اصل قرار دادن دوره ابتدایی و مدارس شبانهروزی، مدارس استثنایی و سمپاد در مناطق محروم، توسعه هنرستانها و رشتههای مهارتی، توجه به هدایت تحصیلی، شناسایی و کاهش بازماندگی از تحصیل، کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی، دسترسی به فناوریها و منابع یادگیری برتر و اساتید برتر برای همه دانشآموزان، از جمله برنامههای این حوزه است.
وی ادامه داد: پویش علمی، پویش جهاد علمی و مدرسه ماندگار البرز، برخورداری از معلمان باانگیزه و توانمند، حل معیشت معلمان، توسعه و بهبود فضا، تجهیزات و فناوریهای نوین کلاس، بهویژه در مناطق برخوردار، افزایش پوشش پیشدبستانی بهعنوان یکی از ارکان مهم کیفیتبخشی آینده نظام جمهوری اسلامی ایران، تقویت دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه شهید رجایی، استخدام از مسیر دانشگاه، توزیع عادلانه منابع، امکانات و بودجه با رویکرد تبعیض مثبت و کاهش تنوع مدارس، از مهمترین برنامههای ما در حوزه عدالت آموزشی است.
کاظمی تأکید کرد: تنوع مدارس نباید به عاملی برای ایجاد بیعدالتی تبدیل شود و عدالت باید اصل قرار گیرد.
تحول در فرایند یاددهی و یادگیری و توانمندسازی معلمان
وی کیفیت را مهمترین سیاست و برنامه سند تحول بنیادین دانست و گفت: در حوزه کیفیت، تحول در فرایند یاددهی و یادگیری، اصلاح و بهبود روشهای یاددهی و یادگیری، استفاده از روشهای فعال یادگیری و توانمندسازی حرفهای معلمان دنبال میشود.
کاظمی با اشاره به اجرای برنامههای توانمندسازی معلمان گفت: در حوزه آموزش و پرورش و تربیت بدنی، کار بزرگی انجام شده و صدها هز