به گزارش گروه علمی و فناوری خبرگزاری سلامت(طبنا)و، دکتر خدیجه زینلی، دکترای مهندسی پزشکی گرایش بیومتریال و مسئول بخش بیومتریال یکی از آزمایشگاههای کشور، از انجام پژوهشی نوآورانه در حوزه بازسازی بافت عصبی نخاع خبر داد و جزئیات این پروژه علمی را تشریح کرد.
زینلی با اشاره به اینکه اولین تحقیقات روی بافت عصبی به دلیل قطر بزرگ عصب بهویژه عصب هشتپا از سال ۱۳۶۴ شکل گرفت، اظهار داشت: تا چند سال پیش تصور میشد بافت عصبی قابلتکثیر نیست، اما علم قاعدهای دارد که نظریات قبلی خود را رد میکند و امروزه بسیاری از منابع معتبر مانند گایتون و گانونگ در حال اصلاح این مباحث هستند.
وی مهمترین چالش این حوزه را آسیبهای نخاعی دانست و توضیح داد: اعصاب محیطی توانایی ترمیم خود را دارند، اما نخاع در صورت آسیب قابلیت برگشت ندارد، زیرا هنگام آسیب، گلیکوپروتئینها ناحیه آسیبدیده را پر میکنند و بافت اسکار ایجاد میشود که مانع رسیدن اکسیژن و مواد مغذی به بافت عصبی است. هدف پژوهش ما برداشتن آن بافت آسیبدیده و جایگزینکردن کانال هدایت عصبی است تا اعصاب نخاع بتوانند در مسیر بازسازی حرکت کنند.
این محقق کشورمان با بیان اینکه کار پژوهشی وی در قالب پایاننامه دکترا انجام شده است، گفت: ما یک داربست ترکیبی (اسکفولد) هیبریدی طراحی کردیم که دو بخش اصلی دارد؛ لایه بیرونی آن از هیدروژل اکسید گرافن ساخته شده است. برای تهیه این ماده، گرافیت را با روش هامر به اکسید گرافن تبدیل کردیم و پس از افزودن اتیلندی آمین در دمای ۹۵ درجه به مدت شش ساعت، هیدروژلی اسفنج مانند به دست آمد که در فریزدرایر به حالت متخلخل و داربستی تبدیل شد.
دکتر زینلی دلیل انتخاب اکسید گرافن را خاصیت رسانندگی الکتریکی آن دانست و افزود: عصب مانند سیم برق باید توانایی انتقال پیام را داشته باشد و این ماده باخاصیت رسانندگی و تخلخل بالا، شرایط مناسبی برای رشد سلولهای عصبی فراهم میکند. بخش داخلی این داربست نیز از ژلاتین تهیه شده که بهصورت لولهلوله و شیارشیار طراحی شده است، زیرا عصب علاقه دارد در همین حالت رشد کند.
وی با اشاره به اهمیت مهندسی در این پژوهش خاطرنشان کرد: ما با استفاده از نرمافزار دیزاین اکسپرت، تعداد نمونهها، غلظتها و شرایط بهینه را تعیین کردیم. در این طرح ۱۶ نمونه مختلف طراحی شد که هرکدام سه بار تکرار شدند و پس از انجام آزمونهای تخصصی، تمایز سلولی بافت عصبی به ۸۹/۵ درصد رسید؛ نتیجهای که کارشناسان میکروسکوپ فلورسنت را نیز شگفتزده کرد.
این پژوهشگر با اشاره به هزینههای بالای این تحقیقات اظهار داشت: تنها یک آنتیبادی MAP۲ برای شناسایی تمایز سلولی در آن زمان یک میلیون تومان خریداری شد و اکنون قیمت آن نزدیک ۵۰ میلیون تومان است. با این حال ما با عشق و علاقه این مسیر را ادامه دادیم و الحمدلله چهارمقاله ISI از این طرح استخراج شد که این تعداد مقاله به دلیل نوآوری بالای کار بود.
زینلی در بخش دیگری از سخنان خود با رادیو گفتوگو درباره تجاریسازی این طرح گفت: پژوهش ما هنوز در مرحله تحقیقاتی باقیمانده و برای ورود به صنعت به کلینروم کلاس A، آزمونهای حیوانی شامل سمیت ژنتیکی، حساسیتزایی و ایمپلنت و همچنین پروسه تولید مفصلی نیاز دارد. باوجود تحریمها، این طرح ناولتی بالایی دارد، اما ورود به صنعت تجهیزات پزشکی فرایندی پیچیده و زمانبر است.
وی با تمجید از پیشرفتهای صنعت تجهیزات پزشکی کشور خاطرنشان کرد: در بازدید از برخی کارخانههای داخلی شگفتزده شدم؛ برای مثال در حوزه مهندسی بافت شاهد استفاده از آلگرافتها (بافتهای انسانی) برای بازسازی بافت زنده بودم و باورم نمیشد چنین تکنولوژی پیشرفتهای در کشور ما وجود دارد. این نشان میدهد علموفناوری کشورمان زیرساخت علمی هدفِ حملات اخیر بوده است.
این محقق در پایان با تأکید بر لزوم کار تیمی در مهندسی پزشکی تصریح کرد: بیومتریال یک علم میانرشتهای است و نیازمند همکاری بیوتکنولوژیست، پزشک و فیزیولوژیست است؛ درحالیکه متأسفانه در کشور ما یک نفر میخواهد همهکاره باشد که شدنی نیست. امیدواریم با حمایت از پژوهشگران و ایجاد پیوند میان صنعت و تحقیقات، شاهد ورود این دستاوردهای ارزشمند به مرحله تولید و درمان بیماران باشیم.