در میان برنامههای متنوع دهه نخست محرم، امسال تکیه جانباز کربلای بیرجند با رویکردی نو و متفاوت، مسیر تازهای را در عرصه فرهنگ و سلامت اجتماعی گشوده است؛ ابتکاری که برای نخستین بار در استان خراسان جنوبی اجرا شد و طی آن از روانشناسان و متخصصان حوزه سلامت برای سخنرانی در مجالس عزاداری دعوت شد.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که سالهاست منابر محرم محل تبیین معارف دینی، اخلاقی و اجتماعی بودهاند، اما اکنون موضوعاتی همچون آرامش روان، تابآوری، مدیریت هیجانات، تحکیم روابط خانوادگی و مهارتهای زندگی نیز در کنار مفاهیم عاشورایی برای مخاطبان تشریح میشود.
فضای تکیه جانباز کربلا در شبهای آغازین محرم، تلفیقی از شور حسینی و دغدغههای سلامت روان را به نمایش گذاشته است. عزادارانی که برای شرکت در مراسم حضور یافتهاند، علاوه بر بهرهمندی از برنامههای مذهبی، با توصیههای علمی و کاربردی روانشناسان نیز آشنا میشوند؛ موضوعی که میتواند نقش مؤثری در ارتقای آگاهی عمومی و پیشگیری از آسیبهای روانی و اجتماعی داشته باشد.
به نظر میرسد تکیه جانباز کربلای بیرجند با این ابتکار، فصل تازهای از پیوند میان فرهنگ عاشورایی و سلامت روان را رقم زده است؛ تجربهای که اگر تداوم یابد، میتواند به یکی از الگوهای موفق فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی در استان تبدیل شود.
*الگویی تازه برای هیأتهای مذهبی؛ تلفیق فرهنگ عاشورایی و سلامت اجتماعی
صدای نوحه در فضای تکیه میپیچد. پرچمهای سیاه محرم در باد تکان میخورند و عزاداران آرامآرام وارد حسینیه میشوند. اما امسال در تکیه جانباز کربلای بیرجند، اتفاقی متفاوت در کنار مراسم سنتی عزاداری رقم خورده است؛ اتفاقی که برای نخستین بار در خراسان جنوبی اجرا میشود و پای روانشناسان و متخصصان سلامت را به تریبون محرم باز کرده است.
در شبهای دهه نخست محرم، حاضران پای سخنرانی کارشناسان حوزه روانشناسی مینشینند؛ سخنرانیهایی که از اهمیت سلامت روان، تابآوری، آرامش در خانواده، کنترل خشم، تربیت فرزند و مهارتهای زندگی میگویند و تلاش دارند مفاهیم علمی را با آموزههای نهضت عاشورا پیوند بزنند.
مسئول تکیه جانباز کربلا در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری سلامت در خراسان جنوبی هدف از اجرای این طرح را پاسخگویی به نیازهای روز جامعه عنوان کرد و گفت: هیأتهای مذهبی همواره پایگاه فرهنگی و اجتماعی مردم بوده و هستند و امروز یکی از مهمترین دغدغههای جامعه، مسائل مربوط به سلامت روان است و ما احساس کردیم باید از ظرفیت محرم برای افزایش آگاهی عمومی در این حوزه استفاده کنیم.
وی ادامه داد: نهضت عاشورا سرشار از درسهای امید، صبر، استقامت، مسئولیتپذیری و تابآوری است. روانشناسی نیز بر همین مفاهیم برای عبور از مشکلات زندگی تأکید دارد. به همین دلیل تلاش کردیم میان این دو حوزه پیوندی مؤثر ایجاد کنیم.
مسئول این هیأت با اشاره به اینکه اجرای چنین برنامهای برای نخستین بار در استان انجام میشود، اظهار کرد: بازخوردهای اولیه بسیار امیدوارکننده بوده است. بسیاری از خانوادهها و جوانان از طرح مسائل کاربردی و روزمره در کنار برنامههای مذهبی استقبال کردهاند و معتقدند این مباحث میتواند در زندگی آنها اثرگذار باشد.
در میان جمعیت، برخی از عزاداران پس از پایان سخنرانیها درباره موضوعات مطرحشده گفتوگو میکنند. گروهی از والدین از نکات تربیتی ارائهشده یادداشت برمیدارند و تعدادی از جوانان نیز درباره مهارتهای کنترل استرس و مدیریت هیجان سؤال میپرسند.
مسئول تکیه جانباز کربلا با تأکید بر اینکه این برنامه تنها یک تجربه مقطعی نیست، خاطرنشان کرد: اگر شرایط فراهم باشد، تلاش خواهیم کرد این رویکرد در مناسبتهای مختلف ادامه پیدا کند. باور داریم که هیأت میتواند علاوه بر نقش معنوی، در ارتقای سلامت اجتماعی و روانی جامعه نیز اثرگذار باشد.
در روزگاری که آسیبهای اجتماعی و فشارهای روانی بیش از گذشته خانوادهها را درگیر کرده است، این ابتکار فرهنگی در بیرجند نشان میدهد که میتوان از ظرفیت مجالس مذهبی برای ترویج دانش سلامت روان نیز بهره گرفت؛ اقدامی که شاید آغازگر مسیری تازه برای هیأتهای مذهبی در خراسان جنوبی باشد؛ مسیری که در آن شور حسینی و سلامت در کنار یکدیگر به خدمت جامعه درمیآیند.
کارشناسان حوزه سلامت نیز این رویکرد را گامی ارزشمند در نزدیکتر شدن نهادهای فرهنگی و مذهبی به مسائل روز جامعه میدانند؛ اقدامی که میتواند الگویی برای دیگر هیئتها و مراکز مذهبی استان باشد.
گزارش از عادل اربابی-خبرنگار خبرگزاری سلامت