به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری سلامت(طبنا)،امین فضل کاظمی، رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی در برنامه سایهروشن اظهار داشت: آنطور که از اندازهگیریهای میدانی و ماهوارهای مشخص است، منطقه جنوب غرب تهران، مناطق ۱۷ و ۱۹ و بهخصوص منطقه ۱۸ بیشترین میزان نشست را دارند.
وی افزود: تقریباً ۵ درصد جمعیت تهران در این مناطق ساکن هستند، اما مشکل اصلی این است که هرچقدر این پدیده ادامه پیدا کند، به مناطق اطراف سرایت میکند. شاید در حال حاضر فقط مناطق ۲۰، ۲۱ و ۲۲ در خطر نباشند، اما این عدم تعادل در بلندمدت تبعات خود را نشان میدهد و برگشتناپذیر است.
رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی ادامه داد: وقتی میگویم آن منطقه، منطقه کمجمعیتی است، شاید بههرحال ایران کشوری باستانی باشد و دقیقاً در ذهنم نیست که آنجا ساختارهای تاریخی و چنین مواردی وجود داشته باشد، اما در نهایت این مشکلی است که برای دشتی ایجاد شده که روی سفره آب زیرزمینی قرار دارد.
فضل کاظمی گفت: بخشی از این منطقه که ارتفاع پایینتری دارد، بیشتر فرونشست میکند. این به معنای آن نیست که مناطق دیگر در خطر نیستند یا شرایط پایداری دارند. این وضعیت در مناطق دیگر نیز وجود دارد.
برای مثال، در شهرهای مشهد و اصفهان همین شرایط وجود دارد. اگر تعادل آبی و بهاصطلاح تعادل میان مصرف و برداشت برقرار نشود، این معادله روزبهروز بدتر خواهد شد.
وی با بیان اینکه فرونشست زمین فقط معضل ایران نیست، تصریح کرد: مناطقی در چین و مکزیکوسیتی با این مشکل مواجه هستند. در منطقه اندونزی و خود جاکارتا نیز چنین وضعیتی وجود دارد و حتی ممکن است به دلیل این مسئله پایتخت را تغییر دهند.
رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی اظهار داشت: گفته میشود ۷۰ درصد مناطق ساحلی جهان با این وضعیت مواجه هستند. وقتی این مناطق ارتفاع خود را از دست میدهند، معنایش این است که آب دریا میتواند پیشروی بیشتری داشته باشد و این مناطق بیشتر در معرض سیلاب قرار میگیرند. بخش زیادی از جمعیت جهان نیز در مناطق ساحلی ساکن هستند.
فضل کاظمی افزود: وضعیتی که در داخل ایران و در مناطق فراخوش که در خاورمیانه نیز اتفاق میافتد، ناشی از عدم تعادل و نبود توسعه پایدار است. در چنین شرایطی اگر یک نیروگاه سیکل ترکیبی به یک دشت اضافه شود، نمونه فاجعهبار آن را در دشت کبودرآهنگ همدان دیدهایم.
وی ادامه داد: در دهه ۷۰ یک نیروگاه در آن منطقه احداث شد که ۶۰ حلقه چاه عمیق از آب منطقه برداشت میکرد. وقتی این اتفاق رخ داد، آبخوان طی سالها فرونشست و در نهایت به وضعیت ابر بحرانی رسید.
رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی گفت: کاری که باید انجام شود این است که نباید این وضعیت را بهصورت عمدی تشدید کرد. باید بحث تغذیه مصنوعی آبخوان را دنبال کنیم، در مصارف خود بهینه مصرف کنیم و در زمینه بازچرخانی آب جدیت و هزینه داشته باشیم.
فضل کاظمی تأکید کرد: بازچرخانی آب نیز باید هوشمند باشد. وقتی آب فاضلابی با هزینه بازیافت میشود، نباید آن را برای کاشت چمن اختصاص دهیم، زیرا چمن بسیار آببر است و عایدی زیستمحیطی آن بسیار کم است.
وی در ادامه گفت: اگر کار خیلی بزرگی در منطقه اطراف تهران انجام شده بود، ما نیز متوجه میشدیم.
رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی افزود: منظورم این نیست که چنین چیزی وجود ندارد. منظورم این است که این موضوع بهعنوان دغدغه اصلی فعلی مطرح نیست. وقتی میپرسیم فرونشست کجاست، پاسخ منطقه ۱۸ است. مناطق دیگر که حالت کوهستانی دارند و منطقه مرفهنشین شمال تهران، ذاتاً با این مشکل به میزان زیادی مواجه نیستند.
فضل کاظمی اظهار داشت: اگر شهر مسطحی داشتیم، شاید این مسئله خیلی زودتر در مناطق دیگر نیز احساس میشد؛ همانند اصفهان و مشهد.
وی در مصاحبه با رادیو گفتگو گفت: مستندهای خوبی در این زمینه ساخته شده است. برای مثال، درباره دشت کبودرآهنگ مستند مادرکشی ساخته شده و مستند فاخر تالان نیز به موضوع آبهای زیرزمینی پرداخته است.
رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی تصریح کرد: باید حرف درست را با صدای بلند و بهصورت مکرر بیان کرد. اکنون فرصت زیادی نداریم. در سالهای گذشته مرتب میگفتیم تا آذرآب داریم و تا دی آب داریم. این موضوع دروغ نبود.
فضل کاظمی ادامه داد: یک انتقال آبی از منطقه طالقان انجام شد و یک خط لوله اضافه نیز احداث شد، اما این اقدام مانند آن است که به یک انسان تشنه یک لیوان آب بدهیم. نباید بر اساس این اقدام، برای خود کیسه جدیدی دوخته شود.
وی افزود: این موضوع باید به مطالبه مردم تبدیل شود. اگر مردم فقط وضعیت فعلی خود را بخواهند و به فکر آینده نباشند، روزی که دوباره با مشکل مواجه شوند، اگر یک سال ترسالی رخداده باشد، نباید چنین مسئلهای را سریع فراموش کنیم.
رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی گفت: ترسالیهای فعلی به دلیل تغییرات اقلیمی و کمبارشیهایی که وجود دارد، در حد شرایط نرمال دورههای قدیمی است؛ همان دورههایی که مردم به یاد دارند چه میزان برف و بارندگی وجود داشت.
فضل کاظمی اظهار داشت: بهخصوص در شهر تهران، یک خشکسالی ششساله پیاپی داشتیم که تجمیعی و بیسابقه بوده است.
وقتی شش سال کمبود بارش دارید، مانند این است که شش سال درآمدتان کم باشد. حتی اگر شرایط به بهترین شکل پیش برود، شش سال زمان نیاز است تا به شرایط نرمال بازگردید.
وی افزود: اگر بهصورت ساده و غیرعلمی به موضوع نگاه کنیم، حتی اگر تا شش سال آینده بارشها مناسب باشد، نباید توسعههای آببر و توسعههای سنگین را در دستور کار قرار دهیم.
رئیس اداره پایش اقلیمی مرکز ملی خشکسالی سازمان هواشناسی ادامه داد: اکنون بحث برق مطرح است و باید به سمت انرژی خورشیدی برویم. تبدیل نیروگاهها به نیروگاه سیکل ترکیبی اقدام درستی است، اما ما با مشکل آب مواجه هستیم و این مشکلی است که از دهههای گذشته باقیمانده است. باید درباره تکتک این موارد تصمیمگیری شود.
فضل کاظمی گفت: علاوه بر این، باید مردم را به طور کامل از وضعیت موجود آگاه کنیم. برنامههای رادیویی بسیار خوب و برنامههای مستند تلویزیونی لازم است تا این وضعیت را نشان دهند. به کار رسانهای قوی برای آگاهیسازی مردم در این زمینه نیاز داریم.