به گزارش خبرنگار خبرگزاری سلامت (طبنا) زنجان، برای واحدهای صنعتی، انرژی تنها یک نهاده تولید نیست؛ بلکه عاملی تعیین‌کننده در استمرار فعالیت، حفظ اشتغال و تعهدات اقتصادی است. هرگونه محدودیت ناگهانی در تأمین گاز می‌تواند زنجیره‌ای از مشکلات را برای تولیدکنندگان به همراه داشته باشد؛ از تغییر برنامه تولید و افزایش هزینه‌ها گرفته تا کاهش ظرفیت فعالیت و دشواری در تأمین تعهدات بازار.
این دغدغه در شرایطی دوباره مطرح شده است که با نزدیک شدن به روزهای سرد سال، افزایش مصرف گاز در بخش خانگی، فشار بیشتری بر شبکه انرژی وارد می‌کند و احتمال اعمال محدودیت برای برخی صنایع را به موضوعی قابل تأمل تبدیل کرده است.
در همین راستا، ششمین جلسه کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی زنجان با حضور مدیران دستگاه‌های اجرایی، نمایندگان شرکت گاز، شرکت پخش فرآورده‌های نفتی، اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت و جمعی از مدیران واحدهای صنعتی برگزار شد تا راهکارهای مدیریت مصرف گاز و جلوگیری از اختلال در فعالیت واحدهای تولیدی بررسی شود.
مطالبه نخست صنعتگران؛ محدودیت‌ها را از قبل اعلام کنید
یکی از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در این نشست، ضرورت اطلاع‌رسانی به‌موقع درباره محدودیت‌های انرژی بود؛ مطالبه‌ای که از نگاه تولیدکنندگان، می‌تواند تفاوت میان مدیریت بحران و توقف ناخواسته تولید باشد.
ایرج افشارنیا، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی زنجان، با اشاره به تجربه سال‌های گذشته واحدهای صنعتی در مواجهه با محدودیت انرژی اظهار کرد: صنایع در فصول مختلف با محدودیت‌های انرژی روبه‌رو بوده‌اند و تلاش کرده‌اند فعالیت خود را با شرایط موجود هماهنگ کنند.
وی تأکید کرد: انتظار بخش صنعت این است که زمان و میزان احتمالی محدودیت‌ها تا حد امکان به‌صورت شفاف و پیش از اجرا اعلام شود تا واحدهای تولیدی فرصت برنامه‌ریزی برای ادامه فعالیت و مدیریت تولید را داشته باشند.
به گفته افشارنیا، اعمال ناگهانی محدودیت انرژی می‌تواند برنامه‌ریزی واحدهای صنعتی را با مشکل مواجه کند و تصمیمات مربوط به مدیریت مصرف باید با هماهنگی و اطلاع قبلی انجام شود.
این مطالبه تنها به زمان اعلام محدودیت‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه تولیدکنندگان می‌خواهند بدانند در شرایط کمبود گاز، کدام واحدها و بر اساس چه معیارهایی مشمول محدودیت خواهند شد.
حسن مهدیخانی، دبیر کمیسیون امور اقتصادی، بانکی و صنعت اتاق بازرگانی زنجان نیز با تأکید بر همین موضوع، خواستار تشریح شفاف وضعیت گاز صنایع، نحوه اعمال محدودیت‌ها و برنامه مدیریت مصرف از سوی دستگاه‌های متولی شد.
وی با اشاره به ضرورت اعلام هشدارهای پیش از اعمال محدودیت گفت: صنایع برای مدیریت تولید و در صورت لزوم استفاده از سوخت جایگزین، به اطلاع قبلی نیاز دارند.
مهدیخانی همچنین بر دسته‌بندی واحدهای صنعتی بر اساس نوع فعالیت، حساسیت فرآیند تولید و میزان نیاز انرژی تأکید کرد؛ موضوعی که می‌تواند در تعیین اولویت‌ها و جلوگیری از آسیب‌های گسترده به بخش تولید مؤثر باشد.
ناترازی انرژی؛ مسئله‌ای فراتر از یک استان
در سوی دیگر این ماجرا، شرکت گاز نیز با محدودیت‌های ناشی از شرایط شبکه سراسری مواجه است؛ شبکه‌ای که به گفته مسئولان، به‌صورت یکپارچه فعالیت می‌کند و تصمیم‌گیری درباره میزان مصرف و محدودیت‌ها تابع شرایط کلی آن است.
مهدی نبئی، مدیرعامل شرکت گاز استان زنجان، در این نشست با اشاره به تبدیل ناترازی گاز به یکی از مسائل مهم حوزه انرژی کشور اظهار کرد: مدیریت این شرایط نیازمند همکاری دستگاه‌های اجرایی، صنایع و مشترکان مختلف است.
وی افزایش مصرف بخش خانگی در فصل سرد را از عوامل افزایش فشار بر شبکه دانست و افزود: تصمیم‌گیری درباره میزان محدودیت مصرف، تابع شرایط شبکه و میزان مصرف در مقاطع مختلف است و نمی‌توان برای هر استان به‌صورت مستقل تصمیم‌گیری کرد.
نبئی با بیان اینکه حفظ پایداری گازرسانی به بخش خانگی و مراکز حساس در شرایط محدودیت در اولویت قرار دارد، گفت: درباره مشترکان غیرخانگی نیز متناسب با شرایط شبکه تصمیم‌گیری خواهد شد.
مدیرعامل شرکت گاز استان زنجان همچنین از پیگیری موضوع تأمین سوخت جایگزین برای واحدهای صنعتی خبر داد و تأکید کرد که میزان تأمین آن تابع ظرفیت و امکانات موجود است.
با این حال، برای صنعتگران صرف اعلام امکان تأمین سوخت جایگزین کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، مشخص بودن میزان، زمان و سازوکار تحویل آن است؛ چراکه تغییر نوع سوخت در یک واحد تولیدی، نیازمند برنامه‌ریزی فنی، مالی و گاه زیست‌محیطی است.
تعرفه های گاز؛ هزینه‌ای که باید قابل پیش‌بینی باشد
در کنار نگرانی از محدودیت مصرف، موضوع تعرفه گاز نیز به یکی دیگر از دغدغه‌های تولیدکنندگان تبدیل شده است.
مدیرعامل شرکت تعاونی سرب و روی کشور با اشاره به مشکلات برخی واحدهای صنعتی در زمینه محاسبه تعرفه‌ها اظهار کرد: گاهی واحدهای تولیدی پس از گذشت مدت قابل توجهی با اعلام بدهی یا اصلاح تعرفه مواجه می‌شوند؛ در حالی که پرداخت‌های قبلی بر اساس فیش‌های صادرشده انجام شده است.
احمدی معتقد است مبنای تعیین تعرفه باید از ابتدا شفاف باشد تا تولیدکنندگان با هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده مواجه نشوند.
وی درباره سوخت جایگزین نیز گفت: صنایع برای همکاری در شرایط محدودیت گاز آمادگی دارند، اما تأمین این سوخت باید قابل برنامه‌ریزی باشد و هماهنگی لازم با دستگاه‌های مرتبط، به‌ویژه در زمینه الزامات زیست‌محیطی، صورت گیرد.
این موضوع نشان می‌دهد که مسئله انرژی برای واحدهای صنعتی تنها به میزان گاز دریافتی محدود نیست؛ بلکه هزینه تمام‌شده تولید نیز به‌شدت از نحوه محاسبه تعرفه‌ها و شرایط تأمین سوخت تأثیر می‌پذیرد.
ذخیره‌سازی گاز؛ راهکاری برای کاهش فشار بر شبکه
در این میان، موضوع ذخیره‌سازی گاز نیز به‌عنوان یکی از راهکارهای بلندمدت مدیریت ناترازی مطرح شد.
امیررضا معظمی، مدیرکل هماهنگی امور اقتصادی استانداری زنجان، با اشاره به آثار ناترازی انرژی بر تولید و اشتغال اظهار کرد: مدیریت این مسئله نیازمند توجه هم‌زمان به عوامل اقتصادی، اجتماعی و تولیدی است.
وی بر ضرورت جذب سرمایه‌گذاری برای توسعه تأسیسات ذخیره‌سازی گاز تأکید کرد و گفت: ذخیره‌سازی می‌تواند در زمان افزایش مصرف به پایداری شبکه کمک کند و باید به‌عنوان یکی از راهکارهای اساسی مدیریت ناترازی مورد توجه قرار گیرد.
معظمی همچنین با اشاره به هزینه‌های تأمین، نگهداری و انتقال سوخت جایگزین، خاطرنشان کرد که این هزینه‌ها می‌تواند بر قیمت تمام‌شده تولید اثرگذار باشد و باید در برنامه‌ریزی‌های مرتبط با صنعت مورد توجه قرار گیرد.
وقتی محدودیت انرژی به اشتغال هم می‌رسد
نگرانی صنعتگران از محدودیت انرژی تنها به کاهش تولید یا افزایش هزینه‌ها مربوط نیست؛ بخش مهمی از این دغدغه به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن، به‌ویژه در حوزه اشتغال، بازمی‌گردد.
حسینی، مدیرعامل شرکت فولاد البرز ناب آرش، با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه‌ای جامع برای مدیریت مصرف انرژی اظهار کرد: سهم بخش‌های مختلف در کاهش مصرف باید مشخص باشد و فشار ناشی از محدودیت‌ها نباید تنها متوجه بخش تولید شود.
وی با اشاره به ارتباط فعالیت صنایع با اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، خواستار توجه به آثار اقتصادی و اجتماعی توقف یا کاهش تولید در تصمیم‌گیری‌های حوزه انرژی شد.
محمدی، مدیرعامل شرکت فولاد گستر فتح شمال غرب نیز شفاف‌سازی مبنای تعیین سهمیه گاز صنایع را ضروری دانست و گفت: واحدهای تولیدی باید بدانند میزان گاز اختصاص‌یافته بر چه اساسی تعیین می‌شود و در صورت تغییر شرایط، سهمیه‌ها چگونه اصلاح خواهد شد.
وی همچنین بر ضرورت توجه دستگاه‌هایی از جمله امور مالیاتی، تأمین اجتماعی و بانک‌ها به آثار محدودیت انرژی بر فعالیت واحدهای تولیدی تأکید کرد.
تفقدی، مدیرعامل شرکت تابان فولاد، نیز با اشاره به ضرورت برنامه‌ریزی برای فصل سرد، خواستار مشخص شدن وضعیت گاز و سوخت جایگزین واحدهای صنعتی شد و اعلام کرد که اطلاع‌رسانی به‌موقع می‌تواند به هماهنگی برنامه تولید با شرایط انرژی کمک کند.
تصمیم‌گیری پیش از اوج مصرف؛ حلقه مفقوده مدیریت انرژی
یکی دیگر از محورهای مهم این نشست، انتقاد از تأخیر در تصمیم‌گیری درباره محدودیت‌های انرژی بود؛ موضوعی که از نگاه فعالان صنعتی، در صورت تکرار می‌تواند فرصت آمادگی را از واحدهای تولیدی بگیرد.
جعفری، دبیر انجمن صنایع و معادن روی کشور، با تأکید بر ضرورت برگزاری زودهنگام جلسات مرتبط با ناترازی انرژی اظهار کرد: تصمیمات مربوط به محدودیت‌ها باید پیش از ورود به دوره اوج مصرف اتخاذ و به واحدهای صنعتی اعلام شود تا امکان برنامه‌ریزی وجود داشته باشد.
وی همچنین خواستار حضور نمایندگان بخش صنعت و تشکل‌های تخصصی در کارگروه‌های مرتبط با انرژی شد و گفت: تصمیم‌گیری زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که نظرات واحدهای مصرف‌کننده نیز در فرآیند تصمیم‌سازی مورد توجه قرار گیرد.
در پایان این نشست، مدیرعامل شرکت گاز استان زنجان درباره تغییر برخی الزامات مربوط به مصرف‌کنندگان عمده گاز توضیحاتی ارائه کرد و در خصوص توسعه شبکه گازرسانی به سکونتگاه‌های غیردائم نیز از اعمال محدودیت‌هایی بر اساس ضوابط و سیاست‌های جدید خبر داد.
نبئی همچنین درباره حضور نمایندگان بخش خصوصی در کارگروه مدیریت انرژی اظهار کرد: با توجه به تغییر رویکرد کارگروه و محوریت مدیریت انرژی، در صورت موافقت مسئولان مربوطه، امکان استفاده از ظرفیت نمایندگان بخش خصوصی و صنعت در جلسات تخصصی وجود دارد.
آنچه از مجموع مباحث این نشست برمی‌آید، فاصله میان نیاز صنعت به برنامه‌ریزی بلندمدت و محدودیت‌های موجود در مدیریت شبکه انرژی است؛ فاصله‌ای که اگر با اطلاع‌رسانی به‌موقع، تعیین تکلیف سهمیه‌ها، شفافیت تعرفه‌ها و هماهنگی در تأمین سوخت جایگزین کاهش نیابد، می‌تواند هزینه‌های بیشتری را به بخش تولید تحمیل کند.
اکنون مطالبه اصلی صنعتگران زنجان روشن است: محدودیت انرژی شاید در شرایط ناترازی اجتناب‌ناپذیر باشد، اما زمان، میزان و نحوه اجرای آن باید به‌گونه‌ای مشخص شود که تولیدکننده غافلگیر نشود و هزینه مدیریت کمبود انرژی، به بهای توقف تولید و تهدید اشتغال تمام نشود.
انتهای پیام/