به گزارش گروه بهداشت و درمان خبرگزاری سلامت (طبنا)، دکتر امیر رضازاده، متخصص داروسازی بالینی دانشگاه علوم پزشکی ایران، اظهار کرد: بیوتین یا ویتامین B7 از ویتامین‌های مورد نیاز بدن است، اما مقدار آن در برخی مکمل‌ها بسیار بیشتر از نیاز روزانه است و مصرف این فرآورده‌ها می‌تواند در اندازه‌گیری برخی شاخص‌های آزمایشگاهی اختلال ایجاد کند.
وی توضیح داد: این تداخل در برخی آزمایش‌هایی رخ می‌دهد که از سامانه بیوتین ـ استرپتاویدین برای اندازه‌گیری استفاده می‌کنند. بیوتین اضافی موجود در نمونه خون ممکن است نتیجه آزمایش را به‌صورت کاذب افزایش یا کاهش دهد؛ به‌گونه‌ای که نتیجه به‌دست‌آمده با وضعیت واقعی بدن مطابقت نداشته باشد. البته بروز چنین تداخلی، وجود بیماری هم‌زمان را رد نمی‌کند.
نتایج کاذب در آزمایش‌های تیروئید
رضازاده با اشاره به تأثیر بیوتین بر برخی آزمایش‌های تیروئید گفت: در روش‌های آزمایشگاهی حساس به بیوتین، ممکن است میزان هورمون محرک تیروئید (TSH) به‌صورت کاذب پایین و سطح هورمون‌های تیروئیدی، از جمله T3 و T4 آزاد، به‌صورت کاذب بالا گزارش شود.
وی افزود: این الگوی آزمایشگاهی می‌تواند ظاهری شبیه پرکاری تیروئید ایجاد کند و در صورت اطلاع‌نداشتن پزشک از مصرف مکمل، بیمار را در معرض بررسی‌های بیشتر یا حتی درمان غیرضروری قرار دهد.
تداخل بیوتین با آزمایش تشخیص آسیب قلبی
این متخصص داروسازی بالینی با تأکید بر اهمیت تداخل بیوتین با آزمایش‌های قلبی اظهار کرد: بیوتین در برخی روش‌های اندازه‌گیری تروپونین، که یکی از شاخص‌های مهم آسیب عضله قلب است، می‌تواند موجب کاهش کاذب نتیجه آزمایش شود و تشخیص آسیب قلبی را دشوار کند. البته همه روش‌های اندازه‌گیری تروپونین به یک اندازه تحت تأثیر این تداخل قرار نمی‌گیرند.
مسئول واحد تحقیق و توسعه معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایران تأکید کرد: افرادی که دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سایر علائم مشکوک به بیماری قلبی هستند، باید فوراً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنند و مصرف بیوتین را به تیم درمان اطلاع دهند. در چنین شرایطی، مراجعه به مراکز درمانی یا انجام بررسی‌های اورژانسی نباید برای قطع مکمل به تأخیر بیفتد.
زمان قطع مصرف بیوتین برای همه یکسان نیست
رضازاده درباره مدت زمان لازم برای قطع مصرف بیوتین پیش از انجام آزمایش‌ها گفت: احتمال بروز تداخل و مدت ماندگاری آن به عواملی مانند مقدار مصرف، زمان آخرین نوبت مصرف، عملکرد کلیه و روش و کیت آزمایشگاهی بستگی دارد. در افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه نیز دفع بیوتین ممکن است طولانی‌تر شود.
وی افزود: بر این اساس، توصیه ثابت به قطع مصرف بیوتین برای ۴۸ یا ۷۲ ساعت، برای همه افراد و تمام آزمایش‌ها مناسب نیست. در آزمایش‌های غیراورژانسی، فاصله زمانی مناسب از آخرین نوبت مصرف باید با هماهنگی پزشک و آزمایشگاه و بر اساس دستورالعمل روش مورد استفاده تعیین شود.
این متخصص داروسازی بالینی تأکید کرد: افرادی که بیوتین را برای درمان یک بیماری مشخص دریافت می‌کنند، نباید بدون مشورت با پزشک مصرف آن را قطع کنند.
لزوم اعلام مصرف مکمل‌ها پیش از آزمایش
وی با تأکید بر اهمیت ثبت سابقه مصرف مکمل‌ها در شرح حال دارویی بیماران گفت: افراد باید پیش از نمونه‌گیری، نام فرآورده، مقدار مصرف روزانه و زمان آخرین نوبت مصرف بیوتین را به پزشک یا آزمایشگاه اطلاع دهند. در صورت امکان، همراه داشتن بسته مکمل یا تصویر برچسب آن نیز می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر فرآورده کمک کند.
رضازاده خاطرنشان کرد: مکمل‌های تقویت مو، پوست و ناخن، مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌های گروه B نیز باید در فهرست فرآورده‌های مصرفی بیمار ثبت شوند؛ زیرا ممکن است حاوی بیوتین باشند.
شواهد کافی برای مصرف روتین بیوتین با هدف تقویت مو وجود ندارد
وی درباره مصرف بیوتین برای تقویت مو نیز گفت: در افرادی که کمبود بیوتین ندارند، شواهد کافی و باکیفیت برای توصیه به مصرف روتین این ویتامین با هدف افزایش رشد مو وجود ندارد.
این متخصص داروسازی بالینی تصریح کرد: محدودبودن شواهد به معنای اثبات بی‌اثر بودن بیوتین نیست، اما مصرف دوزهای بالای این مکمل صرفاً بر اساس تبلیغات و بدون ارزیابی نیاز فرد، توصیه نمی‌شود.
رضازاده در پایان تأکید کرد: اگر نتیجه آزمایش با علائم و وضعیت بالینی بیمار همخوانی نداشته باشد، احتمال تداخل آزمایشگاهی باید با همکاری پزشک و آزمایشگاه بررسی شود. اطلاع‌رسانی دقیق درباره مصرف بیوتین و سایر مکمل‌ها اقدامی ساده اما مهم برای کاهش خطاهای تشخیصی و کمک به انتخاب مسیر درمانی مناسب است.