اسماعیل بقائی صبح امروز _دوشنبه یازدهم آبان_ در نشست خبری با خبرنگاران با اشاره به آخرین وضعیت مذاکرات ایران و آمریکا اظهار کرد: برای ما عملکرد دولت آمریکا اهمیت دارد. آمریکا تاکنون نشان داده است که در حوزه دیپلماسی نه‌تنها ابتکاری ندارد، بلکه ابتکارهای دیپلماتیک را نیز از بین می‌برد. آمریکا در دو سال گذشته فقط بر طبل جنگ کوبیده و هرگاه مسیری برای دیپلماسی باز شده، یا در جریان آن روند اخلال ایجاد کرده یا پس از به نتیجه رسیدن آن، مسیر را تخریب کرده است. این موضوع در دو نوبت کاملا آشکار بود.
وی افزود: حتی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز تنها دو هفته پس از شکل‌گیری، دوباره از سوی آمریکا تخریب شد. از اتفاق مذاکره‌کننده ارشد آمریکا در روند اسلام‌آباد، همان نویسنده نامه بود و دیدیم که این روند از نظر ما به اتلاف وقت منجر شد. با این اوصاف، هر روند دیپلماتیکی را باید با احتیاط فراوان دنبال کرد.
پیشنهاد هفت‌روزه ایران همچنان روی میز است
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: آخرین ابتکار دیپلماتیکی که جمهوری اسلامی ایران مطرح کرد، ابتکار هفت‌روزه بود که در جریان سفر هیئت نمایندگی ایران به نیویورک، به‌تفصیل درباره آن توضیح داده شد. دیدگاه طرف مقابل را از طریق میانجی دریافت کردیم و ملاحظات مختلف ردوبدل شد. پیشنهاد ما درباره این روند دیپلماتیک کماکان وجود دارد و توپ در زمین آمریکاست؛ به این دلیل که مطالبات ما بسیار روشن و شفاف بیان شده و مطالبات ایران معقول و منطقی است.
بقایی تصریح کرد: توافق نهایی نمی‌تواند آغاز شود و تنگه هرمز نمی‌تواند بازگشایی یا مدیریت شود، مگر اینکه محاصره دریایی آمریکا پایان پیدا کند، مطالبات ایران رعایت شود و خواسته‌های مشروع ایران به مرحله اجرا برسد. پس از آن می‌توانیم درباره ادامه روند گفت‌وگو کنیم.
وی ادامه داد: درباره نامه‌ای که به آن اشاره کردید و اینکه پاسخ به آن به چه شکلی داده شود، با توجه به اینکه گیرنده نامه دبیر شورای عالی امنیت ملی هستند، حتما درباره آن تصمیم‌گیری خواهند کرد؛ اما از این جهت که آیا دیپلماسی در جریان است یا این نامه باعث شده ابتکار جدیدی آغاز شود، باید عرض کنم که مبنای گفت‌وگوها و مذاکرات بین ایران و آمریکا از طریق میانجی‌ها، همان طرح هفت‌مرحله‌ای ایران است که اکنون فشرده شده و امکان اجرای آن طی دو روز وجود دارد.
اجرای مطالبات ایران، راه بازگشت امنیت به تنگه هرمز است
سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: این موضوع نیز نشان‌دهنده رویکرد مبتنی بر حسن نیت ایران است. اعلام کردیم که در صورت اجرای مطالبات ایران، این امکان وجود دارد که ظرف مدت کوتاهی هم امنیت به تنگه هرمز بازگردد و هم روند مذاکرات آغاز شود. همه این موارد به طرف آمریکایی بستگی دارد که چگونه می‌خواهد درباره آینده این روند اقدام کند.
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره رایزنی‌های انجام‌شده در تهران و دوحه، بازگشت هیئت‌ها، اظهارات ضدونقیض طرف آمریکایی، پررنگ‌شدن فضای جنگی و همزمان مطرح‌شدن تهدید و دیپلماسی و همچنین نتیجه رایزنی‌های دوحه و اینکه آیا طرح دو روزه رد شده یا همچنان مبنای مذاکرات است، اظهار کرد: سفر معاون وزیر امور خارجه به دوحه برای تسهیل تعاملات بین ایران و قطر و تبادل پیام‌ها میان ایران و آمریکا انجام شد. آقای غریب‌آبادی نیز برای همین منظور در دوحه حضور داشتند.
وی افزود: می‌توانم خدمت شما عرض کنم که گفت‌وگوها ادامه دارد. به هر حال، موضوع بسیار پیچیده است؛ یا بهتر است بگویم موضوعات بسیار پیچیده هستند و گذر زمان نیز با توجه به عملکرد آمریکا بر پیچیدگی‌ها افزوده است. از نظر ما، تبادل پیام‌ها کماکان ادامه دارد و آمریکا باید تصمیم بگیرد.
مطالبات ایران باید پیش از هر توافقی اجرا شود
سخنگوی وزارت امور خارجه بیان کرد: ما هر آنچه را که لازم بود و به‌عنوان مطالبات مشروع ایران مدنظر داشتیم، در قالبی معقول به طرف آمریکایی منعکس کرده‌ایم و این کار از مدت‌ها قبل انجام شده است.
بقایی اضافه کرد: ببینید، وقتی از مطالبه صحبت می‌کنیم، باید این موضوع را در نظر داشته باشیم که اجرای این مطالبات برای بازگشت امنیت به منطقه ضرورت دارد. شما نمی‌توانید درباره تنگه هرمز صحبت کنید و نگران ناامنی در این تنگه باشید، اما همچنان به محاصره اقتصادی ایران ادامه دهید، تمام مواردی را که در قالب تفاهم اسلام‌آباد پذیرفته‌اید کنار بگذارید و انتظار داشته باشید ایران به‌صورت یک‌طرفه تعهداتی را بپذیرد.
وی تاکید کرد: این یک معامله یک‌طرفه خواهد بود که به‌سادگی پایدار نمی‌ماند. بنابراین، اصرار ایران بر اینکه مطالباتش ابتدا باید اجرا شود، تنها در راستای منافع ملی ما نیست، بلکه رویکردی معقول با هدف کمک به بازگرداندن امنیت به تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس است.
قالیباف مذاکره‌کننده ایران است
سخنگوی وزارت امور خارجه در رابطه با تغییر ترکیب تیم مذاکره‌کننده و مدیریت دیپلماسی کشور گفت: مدیریت روند دیپلماسی کشور بر عهده شورای عالی امنیت ملی است. وقتی از شورای عالی امنیت ملی صحبت می‌کنیم، منظور ریاست جمهوری به‌عنوان رئیس این شورا، وزارت امور خارجه به‌عنوان عضو شورا و سایر ارکان نظام هستند که در شورای عالی امنیت ملی نقش و جایگاه دارند.
بقایی تصریح کرد: مذاکره‌کننده ارشد ما نیز همان‌طور که وزیر امور خارجه در مصاحبه روز گذشته اعلام کردند، جناب آقای قالیباف هستند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: انسجام و همدلی میان تصمیم‌گیران و مراجع عالی تصمیم‌گیری حقیقتا بی‌سابقه است و باید به‌خاطر این موضوع خدا را شکر کنیم.
متن از نظر ساختار و نگارش اصلاح شد. واژه‌های تنوین‌دار مانند «اساساً»، «مطلقاً»، «صرفاً»، «قطعاً»، «احتمالاً»، «کاملاً» و موارد مشابه با معادل فارسی جایگزین شدند. همچنین نیم‌فاصله‌ها، نشانه‌گذاری و کسره‌های اضافه اصلاح شده‌اند. محتوای اظهارات، ترتیب مطالب و لحن صریح سخنگوی وزارت امور خارجه حفظ شده است.
تصمیم‌گیری درباره پاسخ به نامه بر عهده دبیر شعام است؛ امکان اجرای طرح ایران ظرف دو روز
بقائی درباره پاسخ به این نامه‌نگاری و سرنوشت میانجی‌گری‌ها خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه مخاطب نامه، دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی بوده‌اند، تصمیم‌گیری درباره نحوه و کیفیت پاسخ بر عهده ایشان خواهد بود. با این حال، تأکید می‌کنم که این نامه آغازگر هیچ ابتکار جدیدی نیست و مبنای هرگونه تعامل غیرمستقیم از طریق واسطه‌ها، همان طرح مراحل هفت‌گانه جمهوری اسلامی ایران است. ما بر اساس حسن نیت خود این سازوکار را فشرده کرده‌ایم و در صورت پذیرش و اجرای مطالبات مشروع ایران، این امکان وجود دارد که ظرف دو روز کل طرح عملیاتی شود، امنیت به تنگه هرمز بازگردد و فرایند مذاکرات کلید بخورد؛ امری که تحقق آن به‌طور کامل به اراده و تصمیم واشنگتن بستگی دارد.
یهودستیزی پدیده‌ای اروپایی است و به فرهنگ و تمدن ایرانی نمی‌چسبد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره اتهام‌زنی‌های اخیر برخی کشورهای غربی از جمله آلمان، انگلیس، استرالیا و گزارش شبکه سی‌بی‌اس کانادا مبنی بر ادعای طراحی تحرکات ضدیهودی توسط ایران اظهار داشت: اتهام یهودستیزی به ایران و ملت ایران نمی‌چسبد؛ چراکه پدیده یهودستیزی (آنتی‌سمیتیسم) پدیده‌ای تاریخی و اروپایی است و هیچ‌گونه قرابتی با دین، آیین، فرهنگ و زیست تمدنی ایرانی ندارد. برخی دولت‌ها و رسانه‌های غربی یک برچسب کلیشه‌ای و بی‌پایه را پیوسته بازتولید می‌کنند، در حالی که کمترین توجهی به واقعیات عینی و تاریخی نشان نمی‌دهند. ایرانیان در طول تاریخ همواره از مهربان‌ترین و بردبارترین مردمان در قبال پیروان آیین یهود بوده‌اند؛ چنان‌که تنها در شهر تاریخی یزد ۱۳ یا ۱۴ کنیسه و در سراسر کشور حدود ۱۰۰ کنیسه یهودیان فعال است و مقابر متعدد پیامبران و بزرگان یهودی در نقاط مختلف خاک ایران مورد احترام قرار دارد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی با مقایسه امنیت اماکن یهودیان در ایران با کشورهای غربی تصریح کرد: با وجود آنکه ما درگیر جنگی تمام‌عیار با رژیمی هستیم که به دروغ خود را نماینده جامعه جهانی یهودیان معرفی می‌کند، اما در سراسر ایران چند مورد تعرض به اماکن مقدس یهودی دیده شده است؟ حتی اگر در موارد انگشت‌شمار و نادری حرکتی رخ داده باشد، با قاطعیت و فوریت با آن برخورد شده است. در نقطه مقابل، کشورهای مدعی اروپایی باید پاسخ دهند که چه فضایی ایجاد کرده‌اند که پایتخت‌هایشان هر روز شاهد تعرض به گورستان‌های یهودیان است، کنیسه‌هایشان باید با سیم‌خاردار محافظت شوند یا تابلوهای آنها برای در امان ماندن از تهاجم برچیده شود؟ این فرافکنی‌ها تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر مشکلات درونی غرب است.
بقائی با تأکید بر هوشیاری تاریخی و تمایز شناختی جامعه ایران خاطرنشان کرد: موج کنونی خشم در اروپا با جنایات و نسل‌کشی رژیم صهیونیستی بی‌ارتباط نیست؛ رژیمی که با فریبکاری پیوسته جنایات خود را به نام دین یهود فاکتور می‌کند. با این حال، جامعه، مردم و نظام ایران بسیار متمدن‌تر، ریشه‌دارتر و آگاه‌تر از آن هستند که اعمال ننگین و ضدبشری یک رژیم اشغالگر و نسل‌کش را به پای پیروان یک آیین الهی بنویسند؛ از این رو، پایتخت‌های اروپایی به جای اتهام‌زنی به ایران، بهتر است به خود بیایند و ریشه‌های خشونت را در سیاست‌ها و ساختارهای خود جست‌وجو کنند.
تهدیدها عزم ما را برای تقویت توانمندی‌های دفاعی جزم‌تر می‌کند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره پیگیری‌های حقوقی ایران در قبال اظهارات خصمانه اخیر رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر تهدید تأسیسات باقی‌مانده هسته‌ای کشورمان اظهار داشت: ما موارد نقض فاحش حقوق بین‌الملل و تجاوز آشکار از اصول منشور ملل متحد را به شکل مستمر مستندسازی و در مجامع مربوطه ثبت و اعلام می‌کنیم؛ اما واقعیت این است که به تجربه دریافته‌ایم این سازوکارها و نهادهای بین‌المللی تنها در حد حرف و ادعا باقی می‌مانند. مایه تأسف عمیق است که سازمان ملل متحد، شورای امنیت و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در برابر چنین تهدیدات مستقیمی و نقض‌های آشکاری که پایه‌های صلح و اصول منشور را هدف گرفته، روزه سکوت گرفته‌اند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی با هشدار نسبت به عادی‌سازی تهدیدات نظامی هسته‌ای تصریح کرد: ایالات متحده بی‌تردید بزرگ‌ترین تهدید علیه رژیم منع اشاعه هسته‌ای (NPT) به شمار می‌رود. طرح تهدیدات صریح یا تلویحی علیه تأسیسات هسته‌ای یک کشور و اشاره به کاربرد تسلیحات خاص، در عمل بازیگران را به نقض معاهدات بنیادین بین‌المللی تشویق می‌کند. سایر کشورهای دارای سلاح هسته‌ای با دقت کامل رفتار قانون‌شکنانه واشنگتن را زیر نظر دارند و دولت آمریکا با این اقدامات، در حال پایه‌گذاری یک الگوی مخرب در سطح بین‌المللی است که پیامد قطعی آن فروپاشی ثبات و به مخاطره افتادن صلح و امنیت جمعی برای همه کشورها خواهد بود.
بقائی با تأکید بر ایستادگی و اقتدار دفاعی جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: این دست لفاظی‌ها و تهدیدات تجاوزکارانه نه‌تنها کوچک‌ترین خللی در اراده ملی ایجاد نخواهد کرد، بلکه تردیدی نیست که عزم ما را برای تقویت همه‌جانبه زیرساخت‌ها و توانمندی‌های بومی جهت دفاع مؤثر از حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشور جزم‌تر و راسخ‌تر می‌سازد.
ایران تجربه دارد و فریب نمی‌خورد؛ مواضع ضدونقیض هیئت حاکمه آمریکا نشانه سردرگمی است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره تناقض رفتاری مقامات آمریکایی، از تهدیدات لفظی ترامپ و روبیو مبنی بر ناتمام نماندن کار ایران تا ارسال نامه‌ای با لحن ملایم به دبیر شورای عالی امنیت ملی و احتمال وجود عملیات فریب، اظهار داشت: حتی به فرض اینکه پای یک عملیات فریب در میان باشد که البته از این جریان هیچ بعید نیست، باید به یاد داشت که هر عملیات فریبی نیازمند دو طرف است؛ یک فریب‌دهنده و یک فریب‌خورنده. پاسخ ما روشن است: فریب نخورده‌ایم و نخواهیم خورد؛ چراکه این نخستین تجربه ما در مواجهه با دولتمردان آمریکایی نیست. ما هرگز فراموش نکرده‌ایم که در جریان تهاجم نظامی ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، رئیس‌جمهور آمریکا درست نیم‌ساعت پیش از آغاز حمله توییت زد و مدعی شد مذاکرات با ایرانی‌ها همچنان ادامه دارد. دستگاه دیپلماسی با اشراف کامل به تجربه‌های دو سال اخیر و بدعهدی‌های گذشته، مانند سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸، تصمیم‌گیری می‌کند.
اسماعیل بقائی با تبیین ریشه‌های تعدد مواضع در هیئت حاکمه ایالات متحده تصریح کرد: اینکه در لایه‌های قدرت آمریکا صداهای متفاوتی شنیده شود، امری محتمل است؛ صداهایی که بخشی از آن بازتاب‌دهنده مطالبه جدی و انباشته‌شده افکار عمومی و ملت آمریکاست. واقعیت عینی این است که جامعه آمریکا از رفتارهای انگل‌وار رژیم صهیونیستی که بر گرده شهروندان آمریکایی سنگینی می‌کند، به‌شدت خسته و خشمگین است؛ امری که هم در پیمایش‌ها و نظرسنجی‌های معتبر و هم در اعتراضات گسترده خیابانی در این کشور به‌وضوح نمایان است. از این رو، دور از ذهن نیست که بخش‌هایی از ساختار تصمیم‌گیری واشنگتن به این ادراک و اعتراف رسیده باشند که اعتبار، ثروت ملی و جایگاه جهانی آمریکا نباید وقف رژیمی شود که هویت و بقای خود را تنها در گرو جنگ دائمی و خون‌ریزی پایان‌ناپذیر در منطقه تعریف کرده است.
بقائی با تأکید بر اینکه ملاک جمهوری اسلامی ایران همواره عملکرد میدانی واشنگتن است، نه لفاظی‌ها، خاطرنشان کرد: ما گرچه دیدگاه‌ها و صداهای متنوع را رصد می‌کنیم، اما آنچه در نهایت تعیین‌کننده است، رفتار ملموس دولت آمریکاست. این مواضع ضدونقیض و رفتارهای دوگانه، بیش از هر چیز نشانه سردرگمی عمیق در درون ساختار حکمرانی خود آنهاست و این پرسش بنیادین را در پیشگاه افکار عمومی جهان مطرح می‌کند که طرف واقعی تصمیم‌گیر در ایالات متحده کیست و جامعه جهانی باید با چه کسی گفت‌وگو کند؟ آیا واقعاً در ساختار سیاست خارجی آمریکا همه راه‌ها به تل‌آویو ختم می‌شود؟ این معمایی است که سران واشنگتن اگر دغدغه‌ای برای اعتبار، استقلال و جایگاه بین‌المللی خود دارند، باید هرچه سریع‌تر برای آن پاسخی روشن بیابند.
ایران تا زمانی که عضو NPT است به تعهدات خود پایبند خواهد بود
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره طرح مطالبه تغییر دکترین هسته‌ای ایران در فضای عمومی و بازتاب آن در مذاکرات گفت: فکر می‌کنم طرف مقابل ناظر گفت‌وگوها و گفتمان‌ها در فضای رسانه‌ای، نخبگانی و عمومی جامعه است. ما نیازی نداریم در قبال آنچه در سطح گفت‌وگوها و گفتمان‌ها می‌گذرد، برخورد تصنعی داشته باشیم. این یک امر واقعی است که مردم ما با توجه به اتفاقاتی که در دو سال گذشته و باز هم تأکید می‌کنم، در ۱۲ تا ۱۳ سال اخیر، از زمان آغاز مذاکرات که به توافق هسته‌ای در سال ۲۰۱۵ منتهی شد و تحولات پس از آن رخ داد، یک پرسش منطقی را مطرح می‌کنند.
بقائی ادامه داد: پرسش این است که با وجود همه تلاش‌های ایران برای نشان دادن مسالمت‌آمیز و صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود، طرف مقابل همواره به دنبال بهانه‌جویی بوده است. این یک بحث واقعی است. طرف مقابل، صاحب فتوای منع تولید و استفاده از تسلیحات هسته‌ای را ترور کرده است.
وی خاطرنشان کرد: پیش‌تر نیز گفته‌ام که دلیل و بانی شکل‌گیری این بحث، نه‌فقط در جامعه ما، بلکه در سطح بین‌المللی، کسی نیست جز آمریکا و رژیم صهیونیستی. برنامه هسته‌ای ایران به‌طور کامل صلح‌آمیز بوده و هست و این موضوع بارها اثبات شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه خاطرنشان کرد: اینکه طرف مقابل بر اساس دروغ بزرگی که از ۲۰ سال پیش آغاز کرده، پیوسته ادعای وجود سلاح هسته‌ای یا خطر دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را تکرار می‌کند، این بحث را دامن می‌زند که گویا آنها خود را به خواب زده‌اند و هرچقدر هم ما درباره صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران بحث و دلیل و مدرک ارائه کنیم، قرار نیست به آن اعتنایی کنند. بنابراین، این بحث، موضوعی واقعی است. اما همان‌طور که اعلام شد، در سطح تصمیم‌گیری، ما همچنان عضو معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) هستیم و تا زمانی که ایران عضو این معاهده است، خود را مقید و ملزم به رعایت تعهدات مندرج در آن می‌داند.
کنایه سخنگوی وزارت خارجه به اظهارات مقام اماراتی درباره ایران
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره تکرار ادعاهای امارات متحده عربی درباره جزایر سه‌گانه ایرانی و نیز تأثیر رژیم صهیونیستی بر ادعاهای مقامات این کشور گفت: ما درباره بیانیه مشترک یکی از مقامات اماراتی با کانادا، موضع خود را اعلام و در قالب یک توییت نیز آن را تشریح کرده‌ایم. برای صرفه‌جویی در وقت، آن مطالب را تکرار نمی‌کنم؛ اما اگر بخواهم بسیار کوتاه و مختصر خدمت شما عرض کنم، از یغمای جندقی کمک می‌گیرم که در بیتی می‌گوید: «گر بوی کبابی رسدت رنگ مباز/ظن قوی آن است که خر داغ کنند»
اتهامات امنیتی علیه ایران در کویت به‌طور کامل مردود است
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره صدور احکام اعدام و حبس ابد در کویت برای شماری از افراد به ادعای همکاری اطلاعاتی با ایران و تلاش برای ترور مقامات کویتی اظهار داشت: سفارت جمهوری اسلامی ایران در کویت پیش‌تر با صدور بیانیه‌ای مواضع رسمی کشورمان را به روشنی تبیین کرده است؛ این اتهامات واهی به‌طور کامل مردود و بی‌پایه است. ما از دولت کویت می‌خواهیم که اعمال فشار و آزار رساندن به اتباع خود را به بهانه‌های ساختگی مانند همدلی و همدردی با ایران متوقف سازد. موج اتهام‌زنی‌هایی که در یکی دو سال اخیر و به‌ویژه طی ماه‌های گذشته علیه ایران یا اتباع منتسب به کشورمان مطرح می‌شود، فاقد هرگونه سندیت و مبنای حقوقی بوده و تنها بازتولید کلیشه‌های نخ‌نما علیه جمهوری اسلامی است.
اسماعیل بقائی با اشاره به گسترش این رویکرد به سایر کشورهای حوزه خلیج فارس تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران همواره پایبندی عمیق و اصولی خود را به رعایت قواعد حسن همجواری، احترام کامل به حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی همه کشورهای منطقه به اثبات رسانده است. رفتارهای امنیتی مشابهی را علاوه بر کویت در بحرین نیز شاهد بوده‌ایم؛ اقداماتی از این دست که با انگیزه‌های سیاسی و علیه شهروندان صورت می‌گیرد، نه‌تنها نقض آشکار موازین بنیادین حقوق بشر به شمار می‌رود، بلکه پایه‌ها و چارچوب‌های اصل حسن همجواری را نیز بیش از پیش مخدوش و تضعیف می‌کند.
در برابر استفاده از خاک همسایگان برای تعرض به حاکمیت ایران ساکت نمی‌نشینیم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره ادعای اخیر مشاور رئیس دولت امارات مبنی بر اینکه اعتماد ابوظبی به تهران سلب شده و ایران مسبب آن بوده است، با توجه به استفاده از پایگاه‌ها و قلمرو این کشور در جریان حملات تجاوزکارانه به ایران، اظهار داشت: اعتماد را جمهوری اسلامی ایران مخدوش نکرده و از بین نبرده است؛ بلکه در این زمینه باید گفت «خود کرده را تدبیر نیست»، مگر اینکه مقامات این کشورها تصمیم بگیرند با تدبیری واقعی از رویکردها و خطاهای گذشته دست بردارند. جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه نمی‌تواند در برابر سوءاستفاده از قلمرو برخی کشورهای منطقه برای تعرض و تعدی مستقیم به حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و امنیت شهروندانش سکوت کند و پاسخی بازدارنده ندهد.
اسماعیل بقائی با آسیب‌شناسی علل بروز ناامنی در منطقه تصریح کرد: آنچه در طول هشت ماه گذشته در این جغرافیا رقم خورد، مستقیماً نتیجه اتکا و اعتماد بیش از حد و نسنجیده برخی دولت‌های منطقه به پایگاه‌ها و حضور نظامی ایالات متحده در قلمروشان بود. برخی از این کشورها نه‌تنها مانع استفاده ماشین جنگی آمریکا از امکانات، فضا و زیرساخت‌های سرزمینی‌شان برای تجاوز به ایران نشدند، بلکه در مواردی حتی مشوق و تسهیل‌کننده این تهاجم نیز بودند. طبیعی است که چنین رفتاری بنیان‌های اعتماد متقابل را تخریب می‌کند.
وی با تأکید بر دکترین همسایگی و امنیت جمعی خاطرنشان کرد: مقوله اعتماد یک جاده دوطرفه است و نیازمند اقدام و اراده دوسویه در میدان عمل است. جمهوری اسلامی ایران بارها با صداقت و به شکل اصولی اعلام کرده که با هیچ کشوری در منطقه سر ستیز و دشمنی ندارد و باور ما این است که دستیابی به امنیت و ثبات پایدار، تنها در گرو همکاری‌های درون‌منطقه‌ای و اعتمادسازی دسته‌جمعی بدون دخالت بیگانگان محقق می‌شود. با این حال، مطالبه و انتظار کاملاً معقول، مشروع و تغییرناپذیر ملت ایران این است که دولت‌های منطقه تحت هیچ شرایطی اجازه ندهند از خاک، حریم هوایی و امکاناتشان به‌عنوان سکویی برای تهاجم و توطئه علیه یک همسایه بزرگ و تاریخی استفاده شود.
جنگ همچنان در جریان است؛ همزمان با رایزنی با میانجی‌ها برای همه سناریوها آمادگی داریم
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره تشدید لفاظی‌های متقابل اخیر میان تهران و واشنگتن و اینکه آیا در تهران این ارزیابی وجود دارد که این حملات کلامی به ازسرگیری درگیری نظامی بینجامد، اظهار داشت: واقعیت این است که در همین لحظه‌ای که صحبت می‌کنیم، جنگ در جریان است. محاصره همه‌جانبه اقتصادی و تکرار مداوم تهدیدات علیه ایران، خود بخش‌های جدایی‌ناپذیری از جنگی به شمار می‌روند که در طول این هشت ماه علیه ملت ما اعمال شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر هوشیاری راهبردی و آمادگی کامل کشور برای حفاظت از امنیت ملی تصریح کرد: ما به‌عنوان یک الزام بنیادین باید برای هرگونه پیشامد و سناریویی آمادگی کامل داشته باشیم؛ چراکه موضوع اساسی، دفاع بی‌قیدوشرط از میهن، صیانت از تمامیت سرزمینی و پاسداری از کرامت و عزت یک کشور و ملت با تمدنی چند هزار ساله است و در این مسیر هیچ تردیدی به خود راه نخواهیم داد.
بقائی در پایان با تبیین پیوند میان آمادگی دفاعی و روندهای سیاسی خاطرنشان کرد: دستگاه دیپلماسی دقیقاً در همان لحظاتی که نمایندگان کشورمان با میانجی‌ها پیرامون طرح‌ها و روندهای دیپلماتیک گفت‌وگو می‌کنند، و حتی در شرایطی که جریان دیپلماسی دچار انسداد باشد، این اصل راهبردی را مبنا قرار می‌دهد که در هر وضعیتی باید برای پاسخ به تمامی سناریوهای محتمل آماده و هوشیار بود.
تحولات جدید باعث غفلت از پرونده افغانستان نشده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت ابتکارات دیپلماتیک منطقه‌ای ایران و ارزیابی برخی گمانه‌زنی‌ها مبنی بر کم‌رنگ شدن نقش‌آفرینی تهران در سازوکارهایی مانند «گروه تماس» با توجه به دگرگونی‌های ژئوپلیتیک اخیر اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران همواره در خط مقدم طراحی و اجرای روندهای دیپلماتیک درون‌منطقه‌ای قرار داشته است؛ در همین راستا، در طول یک سال گذشته از فرصت‌های مهم چندجانبه، از جمله حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای، برای تشکیل و پیشبرد نشست چهارجانبه بهره گرفتیم تا بستر مناسبی برای دور جدید گفت‌وگوها فراهم شود.
بقائی با اشاره به تحرکات جاری دستگاه دیپلماسی تصریح کرد: برای فراهم کردن مقدمات برگزاری نشست چهارجانبه‌ای که احتمالاً در ماه‌های آتی برگزار خواهد شد، مدیرکل دوجانبه ذی‌ربط در وزارت امور خارجه سفرهای کاری هدفمندی به پایتخت‌های مهم منطقه از جمله ترکیه و پاکستان داشته است. این روند با دقت، حساسیت و جدیت کامل در دستور کار دیپلماتیک کشور قرار دارد تا هماهنگی میان بازیگران اصلی پیرامونی تقویت شود.
وی با تأکید بر پیگیری پرونده‌های راهبردی پیرامونی خاطرنشان کرد: پیگیری سازوکار «فرمت مسکو» در مهرماه با جدیت دنبال شد و در حاشیه آن نیز رایزنی‌های دوجانبه و چندجانبه مؤثری صورت گرفت تا این فرایند با قوت ادامه یابد. دگرگونی‌ها و تنش‌های جاری در سطوح کلان منطقه‌ای هرگز موجب نشده است که جمهوری اسلامی ایران از اهمیت حیاتی روندهای مرتبط با افغانستان، مهار تهدیدات تروریستی و پیوند ناگسستنی ثبات آن با امنیت جمعی کشورهای همسایه غافل شود.
هشدار ایران درباره تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد تفرقه در منطقه سومالی‌لند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «رژیم صهیونیستی به‌عنوان نخستین طرفی که منطقه سومالی‌لند را به رسمیت شناخته، اخیراً سفیری نیز به این منطقه اعزام کرده است. موضع جمهوری اسلامی ایران درباره این اقدام چیست؟» گفت: می‌گویند کوری عصاکش کوری دیگر شود! رژیم صهیونیستی رژیمی نامشروع است که بر مبنای قتل و غصب یک سرزمین بنا شده و طبیعتاً به دنبال یارگیری و ایجاد تفرقه و تشدد در میان کشورهای منطقه و کشورهای اسلامی است.
وی ادامه داد: از همان ابتدا که این موضوع مطرح شد، سومالی به‌عنوان کشور اصلی و کشوری که در سطح سازمان ملل متحد از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته شده است، به‌شدت اعتراض کرد. اتحادیه عرب، اتحادیه آفریقا، سازمان همکاری اسلامی و همچنین بسیاری از کشورهای غربی و اروپایی نیز به این روند اعتراض کردند؛ چراکه می‌دانند این فرایند در راستای تخریب صلح و امنیت در این منطقه است. بنابراین، کشورهای اسلامی و آفریقایی باید بیش از پیش مراقب باشند تا فتنه‌انگیزی رژیم صهیونیستی موجب تهدید بیشتر صلح و امنیت در آن منطقه نشود.
آمریکا در اجماع‌سازی علیه ایران با همراهی کشورها مواجه نشد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «دلیل اصلی ناکامی آمریکا در ایجاد اجماع علیه ایران در این نشست‌ها چیست؟» گفت: دلیل این موضوع آن است که کشورهای جهان به فراست دریافته‌اند آمریکا به دلیل اعتیاد به رویکرد یک‌جانبه‌گرایی و توسل بیش از حد به زور، به دنبال تحمیل منافع و خواسته‌های تنگ‌نظرانه خود در هر موضوع و مسئله‌ای در جهان است و به همین دلیل، کشورها با این روند همراهی نمی‌کنند.
وی ادامه داد: در رابطه با تنگه هرمز نیز همه می‌دانند که دلیل ایجاد مشکل و اخلال در کشتیرانی در این تنگه، آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده‌اند. حتی متحدان آمریکا نیز نمی‌توانند این واقعیت را نادیده بگیرند. به همین دلیل، در سطح بین‌المللی نوعی عصبانیت مشهود از عملکرد آمریکا به چشم می‌خورد که نشانه‌های آن را می‌توان در چنین نشست‌هایی مشاهده کرد.
واژه «تسلیم» در قاموس ملت ایران وجود ندارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات وزرای آمریکایی مبنی بر اینکه ایرانی‌ها به‌زودی مجبور به تسلیم می‌شوند، گفت: این ادبیات یعنی چه؟ واژه «تسلیم» اصلاً در قاموس ما نیست.
وی تأکید کرد: ایرانی‌ها نشان داده‌اند که تنها در برابر اراده و قدرت یک وجود تسلیم و خاکسار هستند و آن هم خارج از دایره انسان است؛ ما فقط در برابر خداوند یاد گرفته‌ایم که تسلیم و خاضع باشیم، والسلام.
مشارکت در تعرض به ایران خلاف حقوق بین‌الملل است و تبعات سنگینی دارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه این نشست خبری و در پاسخ به سؤالی درباره مسئولیت حقوقی و میدانی کشورها و بازیگرانی که به شکل‌های مختلف از تهاجم نظامی علیه ایران پشتیبانی می‌کنند، با هشدار قاطع نسبت به عواقب چنین اقداماتی اظهار داشت: کسانی که جنگ را بر ملت ایران تحمیل کرده یا درصدد تحمیل آن برآمده‌اند، و همه طرف‌هایی که به هر نحوی در این روند مباشرت، همکاری یا حمایت داشته‌اند، باید بدانند که ایرانیان در دفاع مشروع از موجودیت و تمامیت ارضی خود هرگز ذره‌ای مماشات به خرج نخواهند داد.
اسماعیل بقائی با تبیین مسئولیت بین‌المللی دولت‌های همکار در تعرض نظامی تصریح کرد: چه بر اساس موازین بنیادین حقوق بین‌الملل و چه بر پایه خرد سلیم انسانی، هر طرفی که به هر شکل در تدارک، طراحی، تسهیل، پشتیبانی یا اجرای یک تجاوز نظامی علیه کشوری دیگر مشارکت ورزد، به‌عنوان شریک جرم در یک اقدام نامشروع و عمل متخلفانه بین‌المللی شناخته می‌شود؛ بنابراین چنین بازیگرانی ناگزیرند مسئولیت رفتار خود را بپذیرند و تقاص سنگین این خطای راهبردی را پس بدهند.
بقائی با هشداری صریح به پایگاه‌ها و کشورهای حامی اقدامات متجاوزان خاطرنشان کرد: هر طرف یا دولتی که در هرگونه تعرض، ماجراجویی و ضربه نظامی با ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی همراهی، همکاری یا هم‌پیمانی داشته باشد، تحت هیچ شرایطی نباید تصور کند که در حاشیه امن قرار دارد یا از گزند پاسخ کوبنده، مقتدرانه و پشیمان‌کننده جمهوری اسلامی ایران مصون خواهد ماند.
روابط ایران و ترکمنستان در مسیر بهبود و گسترش قرار دارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره سفر وزیر امور خارجه به ترکمنستان و جزئیات گفت‌وگوهای دو کشور و نیز حضور معاون اقتصادی وزیر خارجه در این سفر گفت: بله، معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه در این سفر حضور دارند. همچنین نمایندگانی از برخی دیگر از دستگاه‌های اقتصادی و مرتبط، از جمله وزارت نفت، وزیر امور خارجه را همراهی می‌کنند.
وی ادامه داد: روابط ما با همسایگان، روابطی راهبردی است. همسایگان یکی از مزیت‌های سرزمینی و ژئوپلیتیکی ایران به شمار می‌روند. در سال‌های اخیر، بر مبنای سیاست همسایگی، روابط ایران با کشورهای همسایه روزبه‌روز در مسیر بهبود قرار گرفته است. این روند در حوزه آسیای مرکزی و قفقاز، از جمله در روابط با ترکمنستان، نیز مشهود است و ما با این کشور روابطی خوب و رو به رشد داریم.
هنوز به مرحله بررسی ازسرگیری بازرسی‌های آژانس نرسیده‌ایم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در نشست شورای امنیت اعلام کرد که هر مسیری برای حل‌وفصل پرونده هسته‌ای ایران باید شامل بازرسی‌های آژانس باشد. همزمان، آمریکا به دنبال افزودن درخواست‌هایی در حوزه هسته‌ای به مذاکرات است. موضع وزارت امور خارجه در این زمینه چیست و ایران تحت چه شرایطی با ازسرگیری بازرسی‌ها موافقت خواهد کرد؟» گفت: ما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم. آقای مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بدهی‌های زیادی به ایران دارد و ابتدا باید بدهی‌های قبلی خود را تسویه کند و بعد درباره روند آینده صحبت کند.
وی ادامه داد: یکی از بدهی‌های بزرگ مدیرکل آژانس به ایران این است که در مواجهه با اقدام جنایتکارانه و غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی در حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، موضعی اتخاذ نکرد. افزون بر این، با تهیه گزارش‌های دوپهلو، به نوعی فضاسازی کرد تا جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی را توجیه کند. اعتبار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از آن زمان تاکنون به‌شدت مخدوش شده و شخص مدیرکل در این زمینه مسئولیت مستقیم دارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: ما اکنون در مرحله گفت‌وگو از طریق میانجی‌ها برای پیشبرد مطالبات ایران هستیم. در این مرحله، همه‌چیز بستگی به این دارد که طرف مقابل، یعنی طرف آمریکایی که آغازگر این بازی کثیف بوده است، مطالبات و شروط ایران را اجرا کند. پس از آن باید درباره مراحل بعدی صحبت کنیم. سفر کنونی، سفری دوجانبه است و قرار است در جریان آن، درباره همکاری‌های دوجانبه در حوزه‌های مختلف، از جمله اقتصادی، تجاری و انرژی، گفت‌وگو شود.
انتظار نداریم با یک انتخابات آمریکایی جدید متولد شود
اسماعیل بقائی در پاسخ به سؤالی درباره نحوه پیگیری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در تهران و میزان تأثیر نتایج آن بر کاهش یا تشدید تنش‌های نظامی اظهار داشت: ما از طریق تلویزیون این رویداد را دنبال می‌کنیم. فارغ از نتیجه انتخابات، آنچه برای ما اولویت دارد، امنیت ملی و منافع حیاتی جمهوری اسلامی ایران است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به ریشه‌دار بودن سیاست‌های خصمانه واشنگتن تأکید کرد: همه می‌دانیم که قرار نیست با برگزاری یک انتخابات، آمریکای تازه‌ای متولد شود. مواجهه ایالات متحده با ایران، یا به تعبیر دقیق‌تر، شرارت واشنگتن علیه ملت ایران، پیشینه‌ای بیش از ۷۰ ساله دارد و ریشه‌های آن دست‌کم به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بازمی‌گردد.
وی خاطرنشان کرد: ما در طول این دهه‌ها رفت‌وآمد احزاب و رؤسای‌جمهور مختلف در کاخ سفید را بارها دیده‌ایم؛ به همین دلیل، ترجیح دستگاه تصمیم‌گیری این است که به‌جای چشم‌دوختن به تغییرات در واشنگتن، به‌طور کامل بر ظرفیت‌های داخلی و تقویت توانمندی‌های همه‌جانبه خود در تمامی عرصه‌ها متمرکز بماند.
زمان، شکل و نحوه مذاکرات را بر اساس مصالح خودمان تعیین می‌کنیم، نه تحولات آمریکا
اسماعیل بقائی در پاسخ به سؤالی درباره ارتباط فشرده‌شدن طرح پیشنهادی ایران و زمان‌بندی مذاکرات با تحولات و انتخابات آمریکا اظهار داشت: ما تصمیم‌گیری درباره صیانت از منافع و امنیت ملی ایران را به هیچ چیز دیگری در هیچ کجای دنیا گره نمی‌زنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به استقلال تصمیم‌گیری در تهران افزود: ممکن است خیلی چیزها با یکدیگر منطبق شوند، اما مبنای تصمیم‌گیری ما تنها مصالح کشور است. برای ما دیپلماسی و دفاع ابزاری برای تأمین منافع ملی هستند؛ می‌گویم دفاع چون ما هیچ‌وقت به دنبال جنگ نبوده‌ایم و با توجه به همه ملاحظات، درباره نحوه انجام، زمان و شکل آن تصمیم می‌گیریم.
لغو تحریم‌های اعمال‌شده پس از نقض تفاهم اسلام‌آباد و آزادسازی دارایی‌های ایران مطالبه ماست
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «در رابطه با طرح هفت‌بندی که ایران اکنون روی میز گذاشته است، درباره بند مربوط به تحریم‌ها آیا ایران خواستار لغو تمامی تحریم‌هایی است که آمریکا طی سال‌های گذشته علیه کشورمان اعمال کرده است؟ همچنین، در ارتباط با بازگشایی تنگه هرمز و پیشبرد مذاکرات، آیا ایران خواستار آزادسازی تمام اموال و دارایی‌های بلوکه‌شده خود شده یا درباره میزان و مصادیق آن صحبت شده است؟» گفت: ما که نمی‌خواهیم چرخ را از نو اختراع کنیم. این مذاکرات نباید منقطع و جدا از مذاکراتی دیده شود که به تفاهم اسلام‌آباد منجر شد؛ چراکه طرف‌های مذاکره همان طرف‌ها هستند، مطالبات همان مطالبات است و مشکل نیز همان مشکل قبلی است.
وی ادامه داد: بنابراین، اگر بخواهم خیلی ساده و خلاصه پاسخ بدهم، مطالبات ما همان مواردی است که آمریکا در قالب تفاهم اسلام‌آباد پذیرفت، اما بعداً آن را نقض کرد. بر این اساس، آنچه آمریکا در مرحله نخست باید انجام دهد، لغو همه تحریم‌هایی است که پس از نقض تفاهم اسلام‌آباد و تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران اعمال کرده است. افزون بر این، باید همان مواردی را که در متن تفاهم پذیرفته بود، از جمله آزادسازی اموال و دارایی‌های ایران، اجرا کند.
بقائی افزود: می‌خواهم تأکید کنم که برخی تلاش می‌کنند از این موضوع سوءاستفاده کنند و مطالبات ایران را به‌عنوان پیش‌شرط‌هایی در مسیر دیپلماسی معرفی کنند. اینها پیش‌شرط نیستند؛ هر اسمی می‌خواهید روی آنها بگذارید، این مطالبات لازمه بازگشت امنیت به تنگه هرمز و خلیج فارس هستند. مطالبات ما چیزهای عجیب‌وغریبی نیستند؛ اینها حقوقی هستند که از ایران سلب شده است. ما می‌گوییم برای اینکه امنیت به تنگه هرمز بازگردد، لازم است اجازه دهید حقوق تضییع‌شده ایران به آن بازگردانده شود. پس از آن می‌توان درباره مراحل بعدی صحبت کرد.