به گزارش خبرگزاری سلامت، علیرضا رئیسی روز سه شنبه در نشست خبری به مناسبت روز جمعیت در هفته ملی سلامت، افزود:۱۴ درصد سقطهای قانونی با مجوزهای پزشکی و قضایی انجام شده که عمدتاً مربوط به ناهنجاریهای ژنتیکی و کروموزومی بوده و پس از طی مراحل قانونی و تأیید پزشک قانونی و هیأتهای قضایی، مجوز سقط برای آنها صادر شده است.
معاون وزیر درباره ترکیب سنی و جنسی جمعیت اظهار کرد: سن ۱۵ تا ۶۵ سال جمعیت مولد کشور است و اکنون ۶۹ درصد جمعیت در این سن قرار دارد که باید حفظ شود.
وی گفت: در حال حاضر ۲۲ درصد جمعیت زیر ۱۵ سال و ۸ درصد بالای ۶۵ سال داریم؛ هرچه نسبت زیر ۱۵ سال بیشتر باشد، جامعه مولدتر خواهد بود، همچنین ۲۰ میلیون زن بین ۱۵ تا ۴۵ سال و در سن باروری قرار دارند.
سونامی سالمندی و تغییر آرایش در سناریوهای ۱۴۳۰
معاون بهداشت وزیر بهداشت با بیان اینکه سهم جمعیت سالمندی اکنون بالای ۱۱ درصد است، هشدار داد: تا سال ۱۴۵۰، سهم جمعیت سالمندی به ۳۰ درصد میرسد و این یعنی از هر سه نفر یک نفر سالمند است.
وی افزود: یکی از دلایل این افزایش، بالا رفتن امید به زندگی است و جمعیت سالمند باید سالم و فعال باشد.
وی با تاکید بر توزیع نامتوازن جمعیت گفت: ۲۰ درصد مساحت کشور ۵۰ درصد جمعیت را جای داده است و در کلانشهرها مسکن و اقتصاد مشکلاتی برای ازدواج پیش میآورد.
رئیسی نرخ شهرنشینی را ۷۶ درصد و روستایی را ۲۴ درصد اعلام کرد و افزود: هرچه شهرنشینی بالاتر رفته نرخ باروری کاهش یافته است؛ قم و تهران با ۹۵.۲ و ۹۵.۳ درصد بیشترین و سیستان و بلوچستان و گلستان کمترین میزان شهرنشینی را دارند.
وی همچنین مهاجرت را عاملی جهانی دانست و گفت: برای آینده ایران تا سال ۱۴۳۰، ۶ سناریو پیشبینی شده که در بدترین حالت، حداکثر جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفر خواهد بود.
وی افزود: در پیشبینیهای مهرماه ۱۴۰۰ برای جبران کاهش باروری دوران کرونا، جمعیت کل کشور حدود ۹۳ میلیون نفر لحاظ شده بود.
رییسی با بیان اینکه حدود ۲۰ میلیون زن در بازه سنی ۱۵ تا ۴۵ سال در کشور زندگی میکنند، گفت: این بازه از نظر علمی و فیزیولوژیک، سن باروری محسوب میشود و منظور از سن باروری صرفاً قابلیت فیزیولوژیک است و نباید با مباحث اجتماعی مانند کودکهمسری اشتباه گرفته شود، چرا که این تعریف، علمی و بینالمللی و مبتنی بر منابع پزشکی است.
وی با اشاره به روند سالمندی جمعیت کشور اظهار کرد: بر اساس برخی شاخصها افراد بالای ۶۰ سال و در برخی دیگر افراد بالای ۶۵ سال سالمند محسوب میشوند و اکنون حدود ۱۱ درصد جمعیت کشور بالای ۶۰ سال سن دارند.
رییسی افزود: پیشبینیها نشان میدهد تا سال ۱۴۵۰ سهم جمعیت سالمندی کشور به حدود ۲۱ تا ۳۰ درصد برسد، به این معنا که از هر سه نفر، یک نفر سالمند خواهد بود.
وی یادآور شد: پیش از انقلاب، امید به زندگی در کشور حدود ۵۰ سال بود اما اکنون این شاخص به حدود ۷۴ تا ۷۶ سال رسیده و یکی از دلایل افزایش جمعیت سالمندی نیز همین موضوع است.
معاون بهداشت وزیر بهداشت مهمترین مسئله در حوزه سالمندی را داشتن سالمندان سالم و فعال دانست و گفت: سالمندانی که توان فعالیت، مدیریت، کار و انتقال تجربه به جامعه را داشته باشند، بسیار ارزشمند هستند و اگر جمعیت سالمند دچار بیماری و ناتوانی شود، هزینههای سنگینی به جامعه تحمیل خواهد شد و ممکن است جامعه ظرفیت پذیرش این حجم از سالمندان غیرفعال را نداشته باشد.
وی اضافه کرد: خوشبختانه در فرهنگ ایرانی، احترام به سالمندان جایگاه ویژهای دارد و خانوادهها تلاش میکنند از سالمندان خود در خانه نگهداری کنند، اما اگر شرایط به سمتی برود که سالمندان نیازمند نگهداری در خانههای سالمندان شوند، جامعه با مشکلات جدیتری مواجه خواهد شد.
رییسی با اشاره به مفهوم «اثر ساندویچی» بیان کرد: در این وضعیت، فردی که تکفرزند است یا تنها فرزند خانواده محسوب میشود، در آینده میان مراقبت از والدین سالمند و تشکیل زندگی و رسیدگی به خانواده خود گرفتار میشود.
وی افزود: بسیاری از افراد ممکن است به دلیل نگهداری از والدین سالمند، ازدواج نکنند یا در صورت تشکیل خانواده، در انجام همزمان مسئولیتهای خانوادگی و مراقبت از والدین با چالش مواجه شوند.
معاون بهداشت وزیر بهداشت تاکید کرد: اگر خانوادهها چند فرزند داشته باشند، مسئولیت مراقبت از والدین میان فرزندان تقسیم میشود و فشار کمتری به یک نفر وارد خواهد شد و به همین دلیل، ترویج نگاه تکفرزندی که در مقاطعی نوعی سبک زندگی تلقی میشد، میتواند در آینده آسیبزا باشد.
وی با تاکید بر لزوم نگاه جامع به مسائل جمعیتی گفت: در تحلیل مسائل جمعیتی باید همه ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را در کنار یکدیگر در نظر گرفت.
رییسی افزود: حدود ۵۰ درصد جمعیت کشور تنها در ۲۰ درصد مساحت ایران، بهویژه در کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و کرج متمرکز شدهاند که این تمرکز علاوه بر مشکلات حوزه سلامت، موجب افزایش فشار در بخش مسکن، اشتغال و هزینههای زندگی شده و میتواند بر کاهش ازدواج و فرزندآوری نیز تأثیرگذار باشد.
معاون بهداشت وزیر بهداشت با اشاره به روند شهرنشینی اظهار کرد: در حال حاضر نرخ شهرنشینی در ایران به حدود ۷۶ درصد رسیده و تنها ۲۴ درصد جمعیت در روستاها زندگی میکنند، در حالی که متوسط جهانی شهرنشینی حدود ۵۷ درصد است.
وی افزود: در دهه ۶۰ ترکیب جمعیتی کشور برعکس امروز بود و بخش عمده جمعیت در روستاها زندگی میکردند، اما اکنون روند شهرنشینی بهشدت افزایش یافته است.
رییسی ادامه داد: استان تهران با حدود ۹۵ درصد بیشترین نرخ شهرنشینی را دارد و استانهای سیستان و بلوچستان و گلستان به ترتیب با حدود ۴۸ و ۵۴ درصد کمترین میزان شهرنشینی را به خود اختصاص دادهاند. امروز کشورهایی مانند ژاپن با چالشهای جدی سالمندی دستوپنجه نرم میکنند و حتی پدیدههایی مانند «خانواده اجارهای» در این کشورها شکل گرفته است.
رییسی افزود: در برخی کشورها مؤسساتی ایجاد شدهاند که برای مراسم تولد، ازدواج یا همراهی سالمندان، افراد را بهصورت اجارهای در اختیار مردم قرار میدهند تا خلأ تنهایی و نبود خانواده جبران شود. این اتفاقات نشان میدهد که مسئله خانواده فقط اقتصاد نیست و انسان علاوه بر نیازهای مادی، به تغذیه عاطفی و معنوی نیز نیاز دارد.
معاون بهداشت وزیر بهداشت با تاکید بر رویکرد علمی در حل مسائل جمعیتی گفت: برای حل مشکلات جمعیتی ابتدا باید مسئله را بپذیریم و سپس با آرامش و بهدور از هیجان، تحلیل دقیق انجام دهیم و نقاط قوت را تقویت و برای نقاط ضعف برنامهریزی کنیم. مسائل پیچیدهای مانند جمعیت با شعار و هیاهو حل نمیشود و باید مبتنی بر علم و با همراهی همه دستگاهها پیش رفت.
وی با اشاره به جنگ تحمیلی سوم و ایثارگری جامعه سلامت، اظهار کرد: این ایثارگری همراه بود با آسیب دیدن بیش از ۲۲۰ مرکز و ۵ شهید که یکی از آنها مادر باردار بود؛ با این حال خدماتی که در حوزه مراقبت مادران باردار انجام شد، هیچ وقفهای صورت نگرفت و از قبل پیشبینیها شده بود.
رئیسی افزود: همچنین در ایام جنگ در تهران ۱۲۰۰ سالمند تنها و پرخطر را با کمک سایر دستگاهها شناسایی کردیم.
وی با بیان اینکه چرا بحث جوانی جمعیت مهم است، گفت: اگر کشوری سالخورده باشد، خودش نیاز به مراقبت دارد بنابراین جوانی جمعیت اگر بیشتر از جنگ اهمیت نداشته باشد، کمتر هم نیست.
معاون بهداشت وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی خاطرنشان کرد: میتوان به صراحت اعلام کرد که ملت مقاوم ایران در جنگ نظامی پیروز خواهد شد، اما نمیتوان با صراحت گفت که در جنگ کاهش جمعیت ما پیروز میشویم.
واکاوی آمارهای ولادت و مرگ در سال ۱۴۰۴
رئیسی افزود: مسأله جمعیت همواره یکی از دغدغههای رهبر شهید بوده است و ایشان با درک عمیق، مسأله جمعیت را با حساسیت پیگیری و به افزایش جمعیت توصیه میکردند.
معاون وزیر بهداشت در تشریح آمارها گفت: در سال ۱۴۰۴، تعداد ۸۶ میلیون و ۵۶۴ هزار نفر جمعیت داشتیم که شامل ۴۳ میلیون و ۶۵۸ هزار مرد و ۴۲ میلیون و ۹۰۶ هزار نفر زن هستند.
وی افزود: نرخ باروری که در دهه ۶۰ حدود ۶.۵ فرزند به ازای هر زن بود، در سال ۱۴۰۲ به ۱.۶ و در سال ۱۴۰۴ به ۱.۳۵ رسیده است، در حالی که نرخ جانشینی جمعیت در دنیا حدود ۲.۱ تعریف میشود.
رئیسی با بیان اینکه سال ۱۴۰۳ تعداد ۹۷۹ هزار و ۹۲۳ نفر ولادت و ۴۵۷ هزار و ۸۵۳ مرگ داشتیم، تصریح کرد: در سال ۱۴۰۴، حدود ۸۹۲ هزار و ۲۶۸ تولد داشتیم اما در مقابل آن، ۴۵۱ هزار و ۶۸۲ مرگ ثبت شد.
کاهش آمار ازدواج و طلاق و چالش ۶۰ درصدی سزارین
وی درباره آمار ازدواج و طلاق اظهار کرد: تعداد ازدواجها از حدود ۴۷۹ هزار و ۳۷۲ در سال ۱۴۰۳ به ۴۳۱ هزار و ۶۶۴ در سال ۱۴۰۴ رسیده است. همچنین در آمار طلاق شاهد کاهش بودیم و از ۱۹۳ هزار و ۷۸ طلاق در سال ۱۴۰۳ به ۱۸۰ هزار و ۷۲۱ طلاق در سال ۱۴۰۴ رسیدیم.
رئیسی درباره نرخ سزارین نیز گفت: در سال ۱۴۰۴، ۶۰ درصد زایمانها سزارین بوده و ۳۸.۵ درصد از کل این موارد، سزارین اولیها بودهاند.
وی همچنین به روشهای مصنوعی بارداری و درمان ناباروری اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۴، تعداد ۱۵ هزار و ۷۵۹ بارداری به روشهای مختلف منجر به فرزندآوری شده است. سال گذشته نیز ۱۸ هزار و ۳۹۲ مورد دوقلو، ۷۰۹ مورد سهقلو، ۲۹ مورد چهارقلو و یک مورد پنجقلو داشتیم.