پاسخ سریع
آیا هنگام راه رفتن مجبور میشوید هر چند دقیقه یکبار توقف کنید؟ آیا احساس سنگینی، بیحسی یا گزگز در پاها باعث شده نتوانید مانند گذشته پیادهروی کنید؟
بسیاری از افراد فکر میکنند بیحسی یا گزگز در پاها فقط بخاطر دیسک کمر می باشد، در حالی که یکی از شایعترین علتها در سنین میانسالی و سالمندی، تنگی کانال نخاعی است. تشخیص درست این بیماری اهمیت زیادی دارد، زیرا بدون شناسایی علت اصلی، ممکن است ماهها زمان و هزینه صرف درمانهای شود که اثر بخشی نداشته. تشخیص دقیق، اولین قدم برای انتخاب درمان مؤثر و کاهش درد و محدودیت حرکتی است.
یک خبر خوب:
تنگی کانال نخاعی همیشه به عمل جراحی نیاز ندارد.
تنگی کانال نخاعی
از کجا بفهمم تنگی کانال نخاعی دارم؟
تنگی کانال نخاعی معمولاً به آرامی و طی چند سال ایجاد میشود. برخلاف دیسک کمر که اغلب ناگهانی ظاهر میشود، علائم تنگی کانال معمولاً تدریجی هستند.
شایعترین نشانههایی که بیماران گزارش میکنند:
- درد یا سنگینی پاها هنگام راه رفتن
- کوتاه شدن مسافت قابل راه رفتن
- نیاز به استراحت مکرر هنگام پیادهروی
- بیحسی یا گزگز پاها
- بهتر شدن علائم با نشستن یا خم شدن به جلو
- احساس ضعف در پاها
بسیاری از بیماران میگویند هنگام تکیه دادن به چرخ خرید در فروشگاه یا خم شدن روی فرمان دوچرخه دردشان کمتر میشود. این یکی از علائم تنگی کانال نخاعی است.
چرا تنگی کانال نخاعی با دیسک کمر اشتباه گرفته میشود؟
هر دو بیماری میتوانند باعث درد کمر و پا شوند، اما منشأ آنها متفاوت است. در دیسک کمر معمولاً درد حالت تیرکشنده دارد و بیشتر در یک پا احساس میشود. اما در تنگی کانال نخاعی، بیمار بیشتر از سنگینی، ضعف و محدود شدن راه رفتن شکایت میکند. برای آشنایی بیشتر با تفاوت این دو بیماری میتوانید مقاله «تفاوت تنگی کانال نخاعی و دیسک کمر» را مطالعه کنید.
آیا تنگی کانال نخاعی خطرناک است؟
در بسیاری از بیماران، این بیماری به آرامی پیشرفت میکند و در مراحل اولیه خطر فوری ایجاد نمیکند.
اما زمانی که فشار روی اعصاب افزایش پیدا کند، ممکن است مشکلاتی مانند:
- ضعف عضلات پا
- اختلال در راه رفتن
- کاهش تعادل
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع
ایجاد شود. به همین دلیل بیتوجهی طولانیمدت به علائم میتواند باعث آسیب عصبی دائمی شود.
درمان تنگی کانال نخاعی با جراحی
هدف جراحی، برداشتن فشار از روی اعصاب و باز کردن فضای کانال نخاعی است.
روشهای جراحی شامل:
- جراحی دکمپرشن (Decompression)
- لامینکتومی یا لامینوتومی
- جراحی میکروسکوپی تنگی کانال نخاعی
در روشهای میکروسکوپی، جراحی با برشهای کوچکتر و کمک میکروسکوپ انجام میشود که در بسیاری از موارد باعث کاهش آسیب بافتی و بهبود سریعتر بیمار میشود. انتخاب نوع جراحی به سن، شدت بیماری، وضعیت استخوانها و یافتههای MRI بستگی دارد.
آیا تنگی کانال نخاعی بدون جراحی درمان میشود؟
بله. این یکی از مهمترین سؤالات بیماران است. بسیاری از بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاعی هرگز نیاز به جراحی پیدا نمیکنند و با درمانهای غیرجراحی کنترل میشوند.
درمانهای اولیه معمولاً شامل موارد زیر است :
- فیزیوتراپی تخصصی
- تمرینات اصلاحی
- داروهای ضدالتهاب
- کاهش وزن
- تزریقهای انتخابی ستون فقرات
برای آشنایی کامل با روشهای درمانی میتوانید مقاله «درمان تنگی کانال نخاعی در تهران» را مطالعه کنید.
اگر تنگی کانال نخاعی را عمل نکنم چه میشود؟
پاسخ این سؤال برای همه بیماران یکسان نیست. در برخی افراد بیماری سالها ثابت باقی میماند. اما در بعضی بیماران، بهتدریج فاصله راه رفتن کمتر میشود، ضعف پاها افزایش پیدا میکند و کیفیت زندگی به شدت کاهش مییابد. به همین دلیل تصمیم برای جراحی بر اساس شدت علائم، وضعیت عصبی بیمار و نتایج MRI گرفته میشود؛ نه صرفاً بر اساس مشاهده تنگی کانال در تصویربرداری.
تنگی در کانال نخاعی
پژوهش دانشگاه شهید بهشتی درباره جراحی تنگی کانال نخاعی
در مطالعهای که با مشارکت دکتر خلیل کُملاخ و جمعی از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد و در مجله جراحی استخوان و مفاصل ایران به چاپ رسید، نتایج دو روش جراحی در بیماران مبتلا به دیسک کمری همراه با تنگی کانال نخاعی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد هر دو روش توانستند باعث کاهش درد و بهبود عملکرد بیماران شوند و همچنین نتایج این پژوهش نشان داد هر دو روش باعث بهبود علائم بیماران شدند و انتخاب روش جراحی باید با توجه به شرایط هر بیمار انجام شود. این مطالعه یکی از پژوهشهای علمی منتشر شده در حوزه جراحی ستون فقرات با مشارکت دکتر خلیل کملاخ است.
چند روز بعد از جراحی میتوان راه رفت؟
این موضوع به نوع جراحی، تعداد سطوح درگیر و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
اما در بسیاری از جراحیهای امروزی ستون فقرات، راه رفتن زودهنگام یکی از اهداف اصلی درمان است و بسیاری از بیماران با نظر پزشک در همان روز یا روز بعد از عمل قادر به راه رفتن خواهند بود.
جمعبندی
تنگی کانال نخاعی یکی از شایعترین علل درد، بیحسی و سنگینی پاها در سنین میانسالی و سالمندی است. بسیاری از افراد ماهها یا حتی سالها این علائم را به خستگی، افزایش سن یا دیسک کمر نسبت میدهند و به همین دلیل تشخیص بیماری به تأخیر میافتد. نکته مهم این است که مشاهده تنگی کانال در MRI بهتنهایی به معنای نیاز به جراحی نیست. تصمیمگیری درباره درمان به مجموعهای از عوامل از جمله شدت علائم، محدودیت در راه رفتن، وضعیت اعصاب و کیفیت زندگی فرد بستگی دارد. خوشبختانه بسیاری از بیماران با درمانهای غیرجراحی بهبود پیدا میکنند و تنها بخشی از افراد به جراحی نیاز خواهند داشت. به همین دلیل ارزیابی دقیق توسط جراح ستون فقرات، مهمترین قدم برای انتخاب بهترین مسیر درمانی است.