مفصل شانه قابل چرخشترین و پرکارترین مفصل در بدن انسان به شمار میرود. بنابراین، درد شانه، هرچند خفیف بسیار آزاردهنده خواهد بود. تخمین زده میشود که تا ۷۰٪ از افراد در برههای از زندگی خود درد شانه را تجربه میکنند. این درد میتواند خوابیدن را دشوار کند یا در هر کاری مانند کار با کامپیوتر یا انجام کارهای فنی اختلال ایجاد کند.
چرا هنگام بالا بردن دست احساس درد میکنیم؟
درد شانه هنگام بلند کردن دست، در بسیاری از موارد نشانهای از وجود مشکلی در مفصل، عضلات یا بافتهای اطراف آن است. بالا بردن دست، حاصل همکاری چندین ماهیچه و تاندون با یکدیگر است. اگر یک قسمت دچار اختلالی مانند پارگی، التهاب یا تحریک شود، ممکن است در طول این حرکت، احساس درد کنید. در ادامه، به برخی از این اختلالات اشاره میکنیم.
التهاب یا پارگی تاندون روتاتور کاف
روتاتور کاف گروهی از عضلات و تاندونها هستند که موجب استحکام شانه میشوند. استفاده بیش از حد، پیری یا آسیب میتواند باعث التهاب یا پارگی در این تاندونها شود. در چنین شرایطی، علائم قابل مشاهده عبارتاند از:
- درد هنگام بلند کردن یا رساندن دست به بالای سر
- ضعف در بازو
- دردی که در شب بدتر میشود
اگر درد ادامه داشته یا بدتر شود، ممکن است علت آن آسیب روتاتور کاف باشد.
گیرافتادگی شانه
گیرافتادگی شانه زمانی اتفاق میفتد که تاندونهای روتاتور کاف در حین حرکت بین استخوانها گیر میکنند. این اتفاق معمولا باعث درد هنگام بالا بردن دست بالاتر از ارتفاع شانه میشود. در این صورت ممکن است متوجه موارد زیر شوید:
- درد شدید هنگام بلند کردن دست
- مشکل در رساندن دست به پشت کمر
- درد هنگام ورزش یا حرکات تکراری
درمان زودهنگام اغلب میتواند از بدتر شدن این وضعیت جلوگیری کند.
درد و کشیدگی عضلات کتف
گاهی اوقات درد مستقیما از مفصل شانه ناشی نمیشود، بلکه مرتبط با عضلات اطراف کتف است. وضعیت نامناسب بدن، نشستن برای ساعات طولانی پشت میز یا بلند کردن اجسام سنگین میتواند این عضلات را تحت فشار قرار دهد. درد شانه و کتف اغلب به این صورت احساس میشود:
- درد مبهم در قسمت بالای کمر
- گرفتگی بین کتفها
این درد معمولا با کشش یا اصلاح وضعیت بدن بهبود مییابد.
آرتروز
آرتروز شانه زمانی ایجاد میشود که غضروف مفصل به مرور زمان ساییده شود. این اتفاق باعث درد هنگام حرکت، سفتی و گاهی اوقات احساس ساییدگی یا شنیدن صدای غیرعادی از شانه شود. درد آرتروز ممکن است با فعالیت بدتر شود و با استراحت بهبود یابد.
شانه یخ زده چیست؟
شانه یخ زده که با نام کپسولیت چسبنده نیز شناخته میشود، اختلالی است که با درد و از دست دادن حرکت یا سفتی در شانه مشخص میشود. علت یخزدگی شانه به طور کامل شناخته نشده است. ضخیم شدن و انقباض کپسول اطراف مفصل شانه در این فرایند مؤثر است. شانه یخ زده میتواند پس از آسیبدیدگی یا بیحرکتی شانه برای مدتی مشخص ایجاد شود. معمولا برای جلوگیری از این اتفاق، توصیه میشود فرد پس از آسیبدیدگی، زیر نظر متخصص حرفهای مانند یک متخصص ارتوپد تهران یا سایر شهرهای دیگر حرکت داشته باشد.
مشکلات مرتبط و مراحل بیماری شانه یخ زده
این بیماری بیشتر در زنان ۴۰ تا ۷۰ ساله شایع است. همچنین، با تعدادی از مشکلات پزشکی از جمله موارد زیر مرتبط است:
- دیابت
- کم کاری تیروئید
- پرکاری تیروئید
- بیماری پارکینسون
- بیماریهای قلبی
درد ناشی از شانه یخ زده معمولا مبهم یا دردناک است. این درد معمولا در ناحیه بیرونی شانه و گاهی اوقات در بازو احساس میشود. مشخصه این اختلال، محدودیت حرکت یا سفتی در شانه است. فرد مبتلا نمیتواند شانه را به طور عادی حرکت دهد. همچنین، زمانی که شخص دیگری سعی میکند شانه را برای بیمار حرکت دهد، حرکت او محدود میشود. پزشکان سیر طبیعی یخزدگی شانه را دارای سه مرحلهی زمانی توصیف کردهاند:
- شروع فرایند یخزدگی: ۶ هفته تا ۹ ماه
- شانه یخ زده: ۴ تا ۹ ماه
- برگشت به حالت عادی یا اصطلاحا ذوب شدن: ۵ تا ۲۶ ماه
توجه به این مراحل در کنترل درد و بهبود افراد نقش بسزایی دارد.
چه مشاغلی بیشتر در معرض این آسیب هستند؟
همانطور که اشاره شد، گروهی از تاندونها و ماهیچهها به نام روتاتور کاف در شانه وجود دارد که شانه را مستحکم کرده و باعث میشود انسان بتواند دست را در هر جهتی حرکت دهد. بیشتر آسیبهای روتاتور کاف به دلیل تکرار حرکات در دورههای طولانی اتفاق میفتند. بااینحال، حوادث پیشبینی نشده نیز میتواند باعث آسیب به روتاتور کاف شود. به عنوان مثال، سقوط از ارتفاع یا بلند کردن یک وسیله سنگین ممکن است پارگی روتاتور کاف را به دنبال داشته باشد.
اکثر مشاغل به نوعی در معرض خطر آسیب دیدگی روتاتور کاف هستند. بااینحال، برخی از صاحبان مشاغل، نسبت به سایرین احتمال بیشتری از آسیبدیدگی دارند.
کارگران ساختمانی
کارهای ساختمانی شامل فعالیتهای متعددی از بلند کردن مصالح سنگین گرفته تا استفاده مکرر از دستها و بالا بردن دست برای انجام کارهایی مانند نصب لولههای هوایی و قرار دادن عناصر سازهای در ارتفاع میشوند. این کارها میتوانند به شانهها فشار وارد کنند و منجر به ایجاد آسیبهای روتاتور کاف شوند.
کارگران خط مونتاژ کارخانهها
کارگران خط مونتاژ درگیر انجام کارهای تکراری هستند و نیاز به استفاده طولانیمدت از دستها دارند. در نتیجه، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آسیبهای روتاتور کاف هستند. کار در حالتهای بدنی محدود یا نامناسب نیز میتواند منجر به آسیب روتاتور کاف در کارگران خط مونتاژ شود.
کارگران انبار
کارگران انبار یا هر شغلی که مستلزم بلند کردن و جابهجایی اشیاء سنگین یا دراز کردن مرتب دست به سمت اشیاء باشد، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آسیبهای روتاتور کاف قرار دارند.
نقاشان هنری یا ساختمان
حرکات تکراری و بلند کردن دست که در شغل نقاشی، چه در نقاشی ساختمان و چه در نقاشی هنری در سطح شهر وجود دارد، خطر آسیبهای روتاتور کاف را افزایش میدهد. نقاشان اغلب باید به دیوارهای بلند، سقفها یا سطوح دیگر دست دراز کنند. این دست دراز کردن مداوم میتواند روتاتور کاف را تحت فشار قرار دهد. حرکات دورانی و انتقالی مداوم میتواند منجر به ساییدگی و پارگی تاندونهای شانه شود.
آیا فیزیوتراپی موثر است؟
بله. هرچند مصرف داروهای مسکن نیز ممکن است تسکین موقت ایجاد کند اما اغلب این داروها در رفع علت اصلی مشکل ناتوان هستند. در مقابل، فیزیوتراپی با هدف قرار دادن عوامل زمینهای ایجادکننده درد شانه، رویکرد جامعتری را در پیش میگیرد.
البته، فیزیوتراپ کار خود را با تمرینات سبک شروع کرده و از تمریناتی که باعث درد شدید یا تشدید علائم میشوند، اجتناب میکند. این تمرینات ممکن است شامل حرکات بالای سر، بلند کردن اجسام سنگین یا فعالیتهای پرفشار باشد. همچنین، بهتر است تا زمانی که درد شانه فروکش میکند، از تمریناتی که شامل کشش بیش از حد، هل دادن یا کشیدن بیش از حد هستند، خودداری شود.
کلام آخر
گزینههای متعددی غیر از جراحی برای درمان درد شانه وجود دارد. اگر این روشهای درمانی را امتحان کردهاید و هنوز احساس خوبی ندارید، یا جراحی داشتهاید و آنطور که امیدوار بودید نتیجه نداده، نظر پزشک دیگری را جویا شوید. یک متخصص باتجربه میتواند شما را به کار، ورزش و تمام فعالیتهای دیگری که میخواهید انجام دهید، بازگرداند.
در نهایت، بهتر است بدانید که درد ناگهانی شانه چپ گاهی اوقات میتواند نشانه حمله قلبی باشد. در صورت احساس فشار ناگهانی یا درد خردکننده در شانه، به خصوص اگر درد از قفسه سینه به فک چپ، بازو یا گردن سرایت کند یا با تنگی نفس، سرگیجه یا تعریق همراه باشد، با ۱۱۵ تماس بگیرید.
منابع