به گزارش خبرگزاری  سلامت طبنا مازندران،  نشست نقد، بررسی و تحلیل کتاب "کارنامه مازیار" اثر "سید حمزه کاظمی سنگدهی"، با حضور جمعی از پژوهشگران، شاعران و علاقمندان فرهنگ و تاریخ مازندران، عصر چهارشنبه ۱۱ شهریور در اندیشگاه مدیریت اسناد و کتابخانه ملی مازندران برگزار شد و ابعاد ادبی، حماسی و تاریخی این اثر مورد بررسی قرار گرفت.

 نقد ادبی و بررسی شگردهای حماسی اثر

از سیدحمزه کاظمی سنگدهی منظومه های دیگری با عنوانهای اسپهبد خورشید، آرش شیواتیر، سویرا، سردم نیز به زیور طبع آراسته شده است. به همین خاطر کاظمی را می توان شاعری منظومه سرا دانست که به زبانهای فارسی و مازندرانی بزنگاه های تاریخی و حماسی مردم مازندران را دستمایه سروده های خود قرار داده است. 

ممکن است اینطور به نظر بیاید که منظومه های او در ادامه شاهنامه جناب فردوسی هستند ، اما این نظری ژرف نیست، چرا که سروده های او تفاوت های بارزی با منظومه های متقدم دارد. 

منظومه کارنامه مازیار در سه بخش پژوهش تاریخی با محوریت قرون ابتدایی بعد از ساسانیان در مازندران و نظم و نثر ادبی است.

در این نشست، "علیمراد خرمی"(کارن تبری) دبیر نشست، ضمن خیرمقدم و معرفی سید حمزه کاظمی سنگدهی، شاعر و مولف کارنامه مازیار، از اهتمام مدیریت اسناد و کتابخانه ملی در برگزاری نشست‌های نقد و بررسی آثار فرهنگی و پژوهشی مازندران قدردانی کرد.

وی هدف از نقد آثار فرهنگی را شرح و واکاوی آنها با رویکردی سازنده و خیرخواهانه دانست و اظهار داشت: نقد می‌تواند ضمن کمک به ارتقای کیفیت اثر، شناخت مولف از نیازهای مخاطبان را افزایش دهد و زمینه حمایت و ترویج بهتر محصولات فرهنگی را فراهم کند.

 عناصر و نام‌های بومی در کارنامه مازیار

"سید محمد هاشمی"، سخنران مدعو این نشست نیز به بررسی ادبی و حماسی کارنامه مازیار پرداخت. وی ابتدا منظومه‌های حماسی تاریخی مرتبط با گذشته مازندران را مورد بررسی قرار داد و گفت که چیزی از آنها فعلا وجود ندارد. منظومه هایی که اغلب قرنها پیش سروده شده اند. ( اشاره به اینکه کارنامه مازیار اثری است که در اختیار ماست و این ارزشمند است). سپس شگردهای ایجاد لحن حماسی در این اثر، از جمله موسیقی کناری، کاربرد واژه‌ها و ترکیبات دارای بار حماسی و توصیف صحنه‌های نبرد را واکاوی کرد.

هاشمی با اشاره به بهره‌گیری گسترده شاعر از عنصر تشبیه برای ایجاد فضای حماسی را از ویژگیهای اثر دانست و مواردی را از منظومه شاهد مثال آورد.

وی همچنین استفاده از عناصر بومی را از نقاط قوت کارنامه مازیار برشمرد و گفت: نام شهرها، مکان‌ها و نمادهای مازندران در این اثر حضور پررنگی دارد.

این پژوهشگر افزود: شاعر در این مجموعه تصویری وطن‌دوستانه از مازیار ارائه کرده و او را در تقابل با نفوذ بیگانه قرار داده‌است؛ رویکردی که می‌تواند در تقویت هویت ملی مخاطب اثرگذار باشد.

 کارنامه مازیار و اهمیت روایت ادبی تاریخ

"علی‌اکبر عنایتی"، استاد و دانش‌آموخته تاریخ، دیگر سخنران این نشست بود که با موضوع "بررسی گزاره‌های تاریخی کارنامه مازیار" سخن گفت.

وی ابتدا به جایگاه مازیار در تاریخ ایران و تبرستان پرداخت و درباره آن گفت: مازیار از شخصیت‌های مهم تاریخ تبرستان در سده سوم هجری است که در تاریخ‌نگاری دوره پهلوی، تحت‌تاثیر جریان‌های باستان‌گرایانه و ملی‌گرایانه، به نمادی از ملی‌گرایی تبدیل شد. اقدام مازیار برای کسب استقلال سیاسی در تبرستان منجر به رویارویی او با حکومت "طاهریان" خراسان و خلافت "عباسی" شد و درنتیجه او نزد مورخان پیشین که تحت‌تاثیر این حکومت‌ها بودند چهره‌ای بد و منفی پیدا کرد. 

به گفته عنایتی بررسی تاریخ سده‌های نخست هجری در تبرستان نشان می‌دهد که پس از فروپاشی حکومت "گاوبارگان" و شکست "اسپهبد خورشید" آخرین حاکم گاوباره از عرب‌های مسلمان در سال ۱۴۴ ه‌ق، حکومتی فراگیر محلی در این ناحیه وجود نداشت. او این امر را عاملی رقابتی برای ایجاد حکومت و استقلال سیاسی در فضای سیاسی آن عصر دانست و درباره آن گفت: پس از قیام اسپهبدان تبرستان، فرصتی پدید آمد تا "ونداد هرمزد" حکومت "قارنی" را احیا و "اسپهبد شروین" نیز حکومت "باوندی" را تاسیس کند. مازیار اوایل قرن سوم هجری در همین مسیر ورود و تلاش کرد تا ضمن رقابت با باوندیان و حاکم عرب تبرستان، به قدرت و استقلال سیاسی دست یابد. 

عنایتی ادامه داد: او در این راه دو اقدام مهم انجام داد، نخست به دربار خلیفه "مأمون عباسی" رفت و اسلام پذیرفت و حکومت کوهستان تبرستان را از او گرفت. سپس مالیات تبرستان را به "طاهریان" خراسان نداد بلکه آن را به‌طور مستقیم به دربار خلیفه فرستاد. به قول "طبری"، همین امر سبب دشمنی طاهریان با او شد و سرانجام موجبات دستگیری و مرگش را فراهم کرد. 

در پایان این نشست، حاضران به طرح دیدگاه‌ها و پرسش‌های خود درباره ابعاد ادبی و تاریخی کتاب کارنامه مازیار پرداختند.

کارنامه مازیار اثر سیدحمزه کاظمی سنگدهی ، قطعا کاری بی بدیل و خاص در ادبیات مازندران از آغاز تا اکنون است. زیرا کمتر به اثری برخوردیم که در ضمن قهرمان پروری و شخصیت محور بودن، بزنگاه های حساس تاریخی مردم مازندران را با شعر و روایت هنرمندانه در هم آمیخته و ارائه داده است.

در پایان نویسنده  از زحمات همسرش نهایت تشکر را کرد و اذعان داشت که بدون همراهی هایی ایشان کار به سرانجام نمی رسید. زیرا که پژوهش و نوشتن این اثر حداقل سه سال زمان برد و نیازمند همدلی و همراهی ایشان بود.