به گزارش خبرگزاری طبنا، دکتر محمود موسی زاده اظهار کرد: در این مطالعه، با هدف بررسی ارتباط میزان دریافت نیترات و نیتریت با خطر ابتلا به سرطان‌های دستگاه گوارش، پایگاه‌های معتبر علمی از جمله MEDLINE، Scopus، Embase، Web of Science، ProQuest و Google Scholar تا اول آوریل ۲۰۲۴ مورد جست‌وجو قرار گرفتند.
وی افزود: پس از بررسی ۲۱۲۴ مقاله غیرتکراری و ارزیابی مطالعات مرتبط، در نهایت ۱۸ مقاله واجد شرایط وارد فراتحلیل شدند. اطلاعات مربوط به نوع مطالعه، میزان مواجهه با نیترات و نیتریت، تعداد افراد مورد بررسی و موارد ابتلا به سرطان معده و مری استخراج و با استفاده از روش‌های آماری و نرم‌افزار Stata نسخه ۱۷ تحلیل شدند. همچنین کیفیت و قطعیت شواهد با استفاده از روش GRADE ارزیابی شد.
ارتباط معنادار مصرف نیتریت با افزایش خطر سرطان معده
مجری طرح تحقیقاتی با تشریح نتایج این مطالعه بیان کرد: یافته‌های فراتحلیل نشان داد دریافت مقادیر بالاتر نیتریت با افزایش خطر ابتلا به سرطان معده ارتباط معناداری دارد. این ارتباط هم در مطالعات مورد ـ شاهدی و هم در مطالعات کوهورت مشاهده شد.
موسی زاده افزود: بر اساس نتایج مطالعات مورد ـ شاهدی، شانس ابتلا به سرطان معده در افراد با دریافت بالاتر نیتریت حدود ۲۹ درصد بیشتر بود. همچنین در مطالعات کوهورت، خطر ابتلا به این سرطان حدود ۱۷ درصد افزایش نشان داد. نتایج تحلیل دوز ـ پاسخ نیز وجود یک ارتباط خطی بین دریافت نیتریت و خطر سرطان معده را تأیید کرد.
نیترات و سرطان معده؛ شواهد موجود ارتباط معناداری نشان ندادند
وی ادامه داد: برخلاف نیتریت، در این فراتحلیل ارتباط معناداری بین دریافت غذایی نیترات و خطر ابتلا به سرطان معده مشاهده نشد. اگرچه در برخی مطالعات کاهش نسبی خطر گزارش شده بود، اما این ارتباط از نظر آماری معنادار نبود و نمی‌توان بر اساس این یافته‌ها اثر محافظتی نیترات را نتیجه‌گیری کرد.
وی افزود: همچنین در مطالعات مورد ـ شاهدی، ارتباط معناداری بین دریافت نیتریت و خطر ابتلا به سرطان مری مشاهده نشد.
ضرورت توجه به کیفیت آب آشامیدنی و مطالعات آینده
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران با اشاره به اهمیت نتایج این پژوهش در حوزه سلامت عمومی تصریح کرد: نیترات و نیتریت از ترکیباتی هستند که به‌طور طبیعی یا در اثر فعالیت‌های انسانی در منابع آب و مواد غذایی وجود دارند. این ترکیبات می‌توانند در شرایط خاص و از طریق واکنش‌های زیستی در بدن، زمینه تشکیل ترکیبات N-نیتروزو را فراهم کنند؛ ترکیباتی که برخی از آن‌ها دارای ظرفیت سرطان‌زایی هستند.
وی توضیح داد: بخشی از نیترات دریافت‌شده از طریق مواد غذایی و آب آشامیدنی، به‌وسیله باکتری‌های دهان و دستگاه گوارش به نیتریت تبدیل می‌شود. نیتریت نیز می‌تواند با ترکیباتی مانند آمین‌ها و آمیدها واکنش داده و ترکیبات N-نیتروزو تولید کند که در فرایندهای سرطان‌زایی نقش دارند.
دکتر موسی زاده در پایان تأکید کرد: اگرچه نتایج این فراتحلیل نشان‌دهنده ارتباط دریافت بالاتر نیتریت با افزایش خطر سرطان معده است، اما این یافته‌ها به‌تنهایی اثبات‌کننده رابطه علت و معلولی نیستند. بنابراین، انجام مطالعات آینده‌نگر با روش‌شناسی دقیق، بررسی میزان واقعی مواجهه افراد با نیترات و نیتریت، ارزیابی کیفیت آب آشامیدنی و کنترل عوامل مخدوش‌کننده برای دستیابی به نتایج قطعی‌تر ضروری است.
وی خاطرنشان کرد: نتایج این پژوهش بر ضرورت پایش مستمر کیفیت منابع آب آشامیدنی و توجه به مواجهه طولانی‌مدت جمعیت با ترکیبات نیترات و نیتریت به‌عنوان یکی از موضوعات مهم سلامت محیط تأکید دارد.