به گزارش خبرگزاری سلامت، این بررسی نقشه راهی را برای یک کنسرسیوم تحقیقاتی بین‌المللی برای درک بهتر و کاهش آسیب‌های بهداشتی مرتبط با مصرف قلیان ترسیم می‌کند.

کشیدن قلیان شامل استنشاق دود تنباکو است که قبل از رسیدن به فرد سیگاری از آب عبور کرده است. بسیاری از مصرف‌کنندگان معتقدند که آب مواد مضر را فیلتر می‌کند و آن را از سیگار ایمن‌تر می‌کند. با این حال، این بررسی تأکید می‌کند که این باور نادرست است.

مطالعات به طور مداوم نشان می‌دهند که دود قلیان حاوی سطوح بالایی از مواد شیمیایی سمی - از جمله نیکوتین، مونوکسید کربن، فلزات سنگین و ترکیبات سرطان‌زا - است که می‌تواند برابر یا حتی بیشتر از مواد موجود در دود سیگار باشد.

پژوهشگران چه چیزی را بررسی کردند؟

پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران و همکاران بین‌المللی‌شان شواهد علمی موجود در مورد اثرات سلامتی کشیدن قلیان را بررسی کرده و شکاف‌های فعلی در تحقیقات را بررسی کردند. آنها همچنین مباحث یک نشست بین‌المللی متخصصان که در سال ۲۰۲۴ برگزار شد را خلاصه کرده‌اند که پژوهشگران از رشته‌های مختلف در آن اولویت‌هایی را برای مطالعات آینده و اقدامات بهداشت عمومی تدوین کردند.

چه مشکلات سلامتی با کشیدن قلیان مرتبط هستند؟

این بررسی نتیجه می‌گیرد که کشیدن قلیان با چندین بیماری جدی سلامتی مرتبط است، از جمله:

بیماری‌های ریوی مانند برونشیت مزمن و بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)،

بیماری‌های قلبی و عروقی

انواع مختلف سرطان، از جمله سرطان ریه

قرار گرفتن در معرض نیکوتین و مونوکسید کربن مضر، افزایش خطر اعتیاد و مسمومیت

خطرات بالقوه سلامتی برای نوزادان متولد نشده هنگام کشیدن قلیان بوسیله زنان باردار

این پژوهشگرانن خاطرنشان می‌کنند که این یافته‌ها با بررسی‌های سیستماتیک قبلی که نشان می‌دهد کشیدن قلیان به هیچ وجه بی‌ضرر نیست، سازگار است.

چرا کشیدن قلیان رایج‌تر می‌شود؟

به گفته این پژوهشگران محبوبیت روزافزون کشیدن قلیان را نمی‌توان صرفاً با انتخاب‌های فردی توضیح داد. چندین عامل گسترده‌تر در گسترش آن نقش دارند، از جمله:

• بازاریابی و تبلیغات جذاب
• پذیرش اجتماعی و فرهنگی
• هزینه پایین در برخی مناطق
• افزایش تعداد کافه‌های قلیان‌کشی
• مقررات ضعیف یا متناقض دخانیات

این پژوهشگران استدلال می‌کنند که این تأثیرات اجتماعی، تجاری و سیاسی توجه تحقیقاتی کافی را به خود جلب نکرده‌اند، اما برای طراحی استراتژی‌های پیشگیری مؤثر حیاتی هستند.

خلاهای تحقیقاتی فعلی چیست؟

اگرچه شواهد آسیب در حال افزایش است، پژوهشگران چندین محدودیت در مطالعات موجود یافتند:

• بسیاری از مطالعات شامل تعداد نسبتاً کمی از شرکت‌کنندگان هستند.

• روش‌های اندازه‌گیری میزان قرار گرفتن در معرض قلیان بسیار متفاوت است.

• برخی از مطالعات به اندازه کافی سیگار کشیدن یا سایر عواملی را که می‌توانند بر پیامدهای سلامتی تأثیر بگذارند، در نظر نمی‌گیرند.

• اثرات طولانی مدت بر سلامتی در بسیاری از جمعیت‌ها هنوز مورد مطالعه قرار نگرفته است.

نویسندگان می‌گویند این محدودیت‌ها، تخمین دقیق بار کامل سلامتی ناشی از کشیدن قلیان در سراسر جهان را دشوار می‌کند.

پژوهشگران چه توصیه‌ای دارند؟

این مقاله پیشنهاد ایجاد یک کنسرسیوم تحقیقاتی بین‌المللی برای هماهنگی کارهای آینده را می‌دهد. توصیه‌های کلیدی عبارتند از:

• انجام مطالعات اپیدمیولوژیک بزرگتر و با کیفیت بالاتر
• بهبود نظارت بر مصرف قلیان در سراسر جهان
• استانداردسازی نحوه اندازه‌گیری میزان مواجهه با قلیان توسط محققان
• مطالعه محرک‌های تجاری و اجتماعی مصرف قلیان
• افزایش آموزش عمومی در مورد خطرات سلامتی
• تقویت سیاست‌های کنترل دخانیات که به طور خاص به مصرف قلیان می‌پردازند

این پژوهشگران معتقدند که تلاش‌های هماهنگ بین‌المللی به دولت‌ها کمک می‌کند تا سیاست‌های مؤثرتری را برای کاهش بیماری‌های مرتبط با قلیان تدوین کنند.

محدودیت‌ها چیست؟

از آنجا که این یک بررسی و نقشه راه سیاست‌گذاری است و نه یک مطالعه بالینی جدید، تخمین‌های جدیدی از خطرات سلامتی ارائه نمی‌دهد. در عوض، شواهد موجود را ترکیب کرده و اولویت‌های تحقیقات آینده را مشخص می‌کند. برخی از مطالعات موجود نیز دارای نقاط ضعف روش‌شناختی هستند، به این معنی که هنوز تحقیقات دقیق‌تری مورد نیاز است.

خلاصه کلام

این بررسی نتیجه می‌گیرد که مصرف قلیان جایگزین ایمنی برای سیگار نیست. شواهد به طور فزاینده‌ای آن را به بیماری‌های جدی مؤثر بر ریه‌ها، قلب و سایر اندام‌ها مرتبط می‌کند. نویسندگان این گزارش خواستار همکاری بین‌المللی قوی‌تر، تحقیقات بهبود یافته و سیاست‌های مؤثرتر در حوزه بهداشت عمومی برای مقابله با آنچه که آنها به عنوان یک اپیدمی رو به رشد جهانی دخانیات توصیف می‌کنند، شده‌اند.