محمد لسانی مدرس سواد رسانه، گفت: برخی تولیدکنندگان محتوا اعتراف میکنند که «دروغ بیشتر دیده میشود» و همین امر جامعه را در برابر تحریف آسیبپذیر میکند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری سلامت (طبنا)زنجان، محمد لسانی، مدرس سواد رسانه، روز چهارشنبه(۲۹ بهمن ماه) در نشست تبیینی با اهالی رسانه استان زنجان، با اشاره به نقش ادوارد برنیز در تاریخ روابطعمومی، نمونههایی از تأثیرگذاری رسانه بر تغییر نگرش عمومی را تشریح کرد.
وی با بیان اینکه برنیز از چهرههای اثرگذار در شکلگیری روابطعمومی مدرن است، گفت: یکی از اقدامات مشهور او، تغییر الگوی مصرف صبحانه در آمریکا بود؛ زمانی که در همکاری با شرکتهای تولید گوشت و تخممرغ، الگوی «استیک و تخممرغ» را بهعنوان صبحانه آمریکایی جا انداخت.
این مدرس سواد رسانه، نمونه مهمتر را تغییر نگرش جامعه آمریکا نسبت به سیگار کشیدن زنان دانست و بیان کرد: در آن زمان سیگار کشیدن برای زنان هم از نظر قانونی و هم از نظر فرهنگی ناپسند تلقی میشد و عادت کثیف مردانه نامیده میشد،اما برنیز با طراحی کمپینهای تبلیغاتی و استفاده از نمادهای فرهنگی، این معنا را تغییر داد.
لسانی با اشاره به کمپین مشهور «مشعلهای آزادی» افزود: برنیز با همکاری گروهی از زنان فمینیست در راهپیمایی عید پاک، سیگار را بهعنوان نماد رهایی از قیدهای سنتی معرفی کرد. او با هماهنگی رسانهها، تصویر زنان سیگاری را به جلد روزنامههای پرتیراژ رساند و همین تغییر معنا باعث افزایش مصرف سیگار در میان زنان شد.
وی تأکید کرد: این نمونهها نشان میدهد رسانه چگونه میتواند معنا بسازد. وقتی سیگار معنای رهایی و مدرن بودن پیدا کرد، رفتار جامعه نیز تغییر کرد.
این مدرس سواد رسانه در ادامه به تحول نسلهای رسانه پرداخت و رسانهها را در سه دسته معرفی کرد:
۱. رسانههای جمعی
۲. رسانههای اجتماعی و پیامرسانها
۳. شبکههای اجتماعی تعاملی
لسانی گفت: در نسل سوم، فرستنده پیام در میان شبکهای از مخاطبان احاطه شده و بدون داشتن شبکههای همسو، حتی یک مقام رسمی نیز ممکن است در فضای شبکهای حذف شود. بنابراین ساخت شبکههای همسو برای کنشگری رسانهای ضروری است.
وی با اشاره به ضرورت حضور فعال در همه لایههای رسانهای افزود: امروز جریان پیام مانند آبشار از میکروبلاگها آغاز میشود، سپس به پیامرسانها میرسد و در نهایت در شبکههای تصویری عمومی مانند اینستاگرام منتشر میشود،بنابراین هر فرد و هر سازمان باید بداند پیامش چگونه در این آبشار حرکت میکند.
این مدرس سواد رسانه، همچنین بر اهمیت برند شخصی تأکید کرد و گفت: هر فردی که در شبکههای اجتماعی فعالیت میکند، صاحب یک برند شخصی است و باید بداند این برند چگونه ارزش میگیرد.
لسانی، در ادامه نشست تبیینی،با اشاره به تحولات رسانهای در دهههای اخیر، نقش پلتفرمهای اجتماعی در مهندسی افکار عمومی و شکلگیری روایتها را تشریح کرد.
لسانی با اشاره به نمونههای اخیر در شبکه ایکس گفت: امروز حتی حسابهای پارودی با محتوای طنز و تحقیرآمیز میتوانند با دریافت تیک آبی و دیدهشدن در صفحه اصلی، در مهندسی اجتماعی نقشآفرینی کنند که این مداخله رسانهای باید جدی گرفته شود.
وی با مقایسه وضعیت رسانه در دهه ۷۰ افزود: در دورهای صداوسیما رسانه غالب بود و جامعه تودهای رفتار یکپارچه داشت؛ بهگونهای که پخش یک سریال میتوانست خیابانها را خلوت کند، اما امروز این نظم فرو ریخته و حتی رسانههای چاپی نیز جایگاه گذشته را ندارند.
این مدرس سپس به تفاوت «جامعه تودهای» و «جامعه شبکهای» پرداخت و گفت: در جامعه شبکهای، افراد هرکدام در گروهها و علایق متفاوتی فعالاند، خوردهگفتمانها شکل میگیرند؛ از رپ و هیپهاپ گرفته تا گروههای هواداری مختلف، این شبکههای کوچک، میدان اصلی جنگ روایتها هستند.
لسانی با اشاره به تحلیلهای دینی درباره آخرالزمان افزود: «در برخی روایات آمده که قشر میانه و منافق از بین میرود و افراد یا در یک سوی طیف قرار میگیرند یا سوی دیگر، امروز شبکههای اجتماعی این وضعیت را عینی کردهاند؛ کافی است صفحه هر فرد را ببینید تا بدانید در کدام جبهه ایستاده است.
وی گفت: درک این مفاهیم برای فعالیت رسانهای ضروری است و رسانه امروز فقط ابزار اطلاعرسانی نیست؛ میدان روایتسازی، هویتسازی و کنشگری اجتماعی است.
محمد لسانی، مدرس سواد رسانه، در ادامه نشست تبیینی به نقش الگوریتمها و رفتار کاربران در شکلدهی به ادراک عمومی در شبکههای اجتماعی پرداخت و تأکید کرد که رسانههای دیجیتال امروز بیش از هر زمان دیگری در حال انسانشناسی و شخصیسازی محتوا هستند.
لسانی با اشاره به مفهوم حباب فیلتر گفت: نرمافزارها بر اساس لایکها، کامنتها و رفتارهای ما، تصویری دقیق از علایقمان میسازند و سپس فقط همان محتواهایی را نمایش میدهند که با این الگو سازگار است، این یعنی بخش بزرگی از جهان اطلاعات از ما پنهان میماند.
وی سپس به مفهوم اتاق پژواک پرداخت و توضیح داد: در کنار الگوریتمها، خود ما نیز با انتخاب همفکرانمان، یک حلقه بسته میسازیم. این حلقهها اجازه نمیدهند صداهای متفاوت شنیده شود و جامعه را به گروههای جداگانه تقسیم میکنند.
لسانی با اشاره به کتاب «منشور شبکههای اجتماعی» گفت: این کتاب توضیح میدهد که شبکههای اجتماعی با ترکیب حباب فیلتر و اتاق پژواک، جامعه را دو قطبی میکنند، نفرت تولید میکنند و گردش آزاد اطلاعات را مختل میسازند. حتی برخی نظریهپردازان مانند فوکویاما معتقدند شبکههای اجتماعی دموکراسی را به پایان خود رساندهاند، زیرا تنوع دیدگاهها را محدود میکنند.
مدرس سواد رسانه با تأکید بر اینکه جامعه وارد عصر پساحقیقت شده، افزود: در این عصر، احساسات مهمتر از واقعیتاند. مهم نیست خبرنگار چقدر خبر تولید میکند؛ مهم این است که چقدر احساس شادی، امید، تعجب، خشم یا نفرت ایجاد میکند. اگر رسانه ملی این منطق را درک نکند، نمیتواند با جریانهای رقیب رقابت کند.
لسانی هشدار داد: موتور تولید احساس امروز در اختیار جریانهایی است که جامعه را بهخوبی میشناسند و میتوانند بر اساس آن احساسات را هدایت کنند. مردم نیز خودشان گزینشگر شدهاند و محتوا را میان یکدیگر توزیع میکنند.
وی اظهار داشت: برای فهم رفتار رسانهای امروز، باید بدانیم که الگوریتمها، کاربران و شبکههای اجتماعی چگونه در کنار هم، ادراک عمومی را شکل میدهند. بدون شناخت این سازوکارها، نمیتوان در میدان روایتسازی موفق بود.
محمد لسانی، مدرس سواد رسانه، در ادامه با اشاره به اهمیت «اوسینت» (استخراج اطلاعات از منابع باز) تأکید کرد: خبرنگاران و شهروندان شبکهمند باید توانایی جستوجوی حرفهای و یافتن اطلاعات معتبر را داشته باشند،در جهانی که میلیاردها محتوا تولید میشود، مهارت یافتن یک سند معتبر حیاتی است،خبرنگار بدون تسلط بر اوسینت عملاً ابزار اصلی کار خود را ندارد.
وی افزود: امروز حجم بالایی از محتواهای دریافتی مردم، جعلی یا تحریفشده است، اگر نهادهای علمی نتوانند تشخیص دروغ و واقعیت را آموزش دهند، جامعه در برابر فیکنیوز بیدفاع میماند.
این مدرس سواد رسانه با اشاره به نمونهای از یک کانال فعال در پیامرسان ایتا گفت: مالک کانال صراحتاً نوشته بود که دروغ بیشتر از واقعیت دیده میشود، احساسات را تحریک میکند و باعث افزایش اعضا میشود، این نگاه نشان میدهد که فیکنیوز برای برخی افراد به ابزار کسب توجه تبدیل شده است.
لسانی در ادامه به نقش احساسات در رسانههای امروز پرداخت و توضیح داد: در عصر پساحقیقت، رسانههایی موفقاند که احساسات ایجاد کنند؛ از شادی و امید تا خشم و نفرت، شبکههایی مانند بیبیسی و منوتو با تولید انس، روایت شخصی و تکرار مداوم چهرهها توانستهاند مخاطب وفادار بسازند.
وی در پایان با اشاره به نقش «تلقین رسانهای» افزود: شبکههای اجتماعی امروز با تکرار و برجستهسازی گزینشی، برداشتهای خاصی را به مخاطب القا میکنند، در چنین فضایی، اگر رسانهها نتوانند احساسات مثبت و انس اجتماعی تولید کنند، میدان را به جریانهای تولیدکننده فیکنیوز و روایتهای احساسی واگذار خواهند کرد.
انتهای پیام/
نظر شما