دانشگاه علوم پزشکی فسا در راستای تحقق شعار «ترجمان دانش، راهی به سوی توسعه پایدار سلامت»، نتایج مجموعهای از طرحهای پژوهشی خاتمهیافته در سال ۱۴۰۴ را در حوزههای قلب، سرطان، بیماریهای عفونی و سلامت جامعه رونمایی کرد. این طرحها که از آزمایشگاههای تحقیقاتی به سوی راهکارهای عملی و سیاستی هدایت شدهاند، شامل ساخت داروی ضدسرطان بر پایه آزولها، ارائه نانوژل طبیعی دافع پشه آئدس و ارائه هشدارهای حیاتی درباره وضعیت کنترل ضربان قلب در بیماران کرونری است.
به گزارش خبرگزاری سلامت (طبنا) از فارس، سلسله نشستهای تخصصی «ترجمان دانش» دانشگاه علوم پزشکی فسا با محوریت ارائه نتایج طرحهای پژوهشی خاتمهیافته سال ۱۴۰۴، با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و دانشجویان این دانشگاه برگزار شد. هدف از این رویداد، تبدیل یافتههای علمی به راهکارهای اجرایی و اطلاعرسانی عمومی در جهت ارتقای شاخصهای سلامت منطقه بود.
در این نشستها که به صورت تخصصی برگزار شد، مجریان طرحهای پژوهشی به ارائه دستاوردهای خود پرداختند. در ادامه به مهمترین این یافتهها که تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی جامعه خواهد داشت، اشاره میشود:
۱. امید تازه در درمان سرطان ریه با «آزولها
دکتر الهام زارعنژاد، مجری طرح با عنوان «آزولها بهعنوان عوامل ضدسرطان ریه» اعلام کرد که نتایج این تحقیق بینالمللی که در مجله *Journal of Molecular Structure* منتشر شده است، نشان میدهد ترکیبات شیمیایی آزول میتوانند با تمرکز بر رابطه ساختار-فعالیت، به عنوان بستری برای طراحی نسل جدید داروهای هدفمند ضد سرطان ریه مورد استفاده قرار گیرند. این پژوهش میتواند گامی مؤثر در کاهش عوارض شیمیدرمانیهای رایج باشد.
۲. هشدار به بیماران قلبی؛ مصرف بتا بلاکرها کافی نیست
دکتر مجتبی فرجام، پژوهشگر برجسته حوزه قلب و عروق دانشگاه فسا، در ارائه نتایج مطالعه کوهورت پرشین فسا اعلام کرد: ۴۷.۲ درصد از بیماران مبتلا به انسداد عروق کرونری با وجود مصرف منظم داروهای بتا بلاکر، همچنان ضربان قلب بالای ۷۰ دارند. این آمار که در مجله *BMC Cardiovascular Disorders* منتشر شده، زنگ خطری جدی برای پزشکان و بیماران است و بر لزوم بازنگری فوری در پروتکلهای درمانی و پایش دقیقتر ضربان قلب تأکید دارد.
۳. ساخت نانوژل طبیعی و قدرتمند برای مقابله با پشه آئدس
در یکی از کاربردیترین طرحهای ارائه شده، دکتر محمود اوصانلو از موفقیت در ساخت نانوژل حاوی مواد طبیعی (کارواکرول، سینامالدهید و تیمول) خبر داد. بر اساس مقاله منتشر شده در *Discover Nano*، این نانوژل طبیعی نه تنها ایمنتر از ترکیبات شیمیایی مضر مانند DEET است، بلکه با ماندگاری متوسط ۲۵۰ دقیقه، عملکرد بهتری در دفع پشه آئدس ناقل بیماری تب دنگی از خود نشان داد. این دستاورد میتواند در کنترل اپیدمیهای ناشی از بیماریهای منتقله از پشه راهگشا باشد.
۴. فقر آگاهی مردم روستاها درباره تب دنگی
دکتر مصطفی بیژنی با اشاره به نتایج مطالعهای در جمعیت روستایی فسا هشدار داد: «شکاف عمیقی در دانش، نگرش و عملکرد مردم مناطق روستایی در قبال بیماری خطرناک تب دنگی وجود دارد.» این یافته که در Journal of Public Health Researchمنتشر شده، ضرورت اجرای فوری برنامههای آموزشی و مداخلات محیطی در روستاها برای جلوگیری از طغیان بیماری را آشکار میسازد.
۵. رابطه مرگبار کمخونی با آریتمی قلبی در فساییها
دکتر رضا تبریزی در ارائه نتایج پژوهش خود بر روی دادههای جمعیت کوهورت فسا، از کشف رابطهای معنادار میان کمخونی (آنمی) و افزایش بازه QTc در نوار قلب پرده برداشت. این مطالعه که در مجله معتبر BMJ Open چاپ شده است، تأکید میکند که کنترل کمخونی میتواند به طور مستقیم از بروز ایست قلبی ناگهانی پیشگیری کند.
۶. افزایش ۳۸ برابری خطر مرگ در بیماران مبتلا به سل با یک علامت آزمایشگاهی
دکتر مریم طالبی مقدم، مجری طرح بررسی بقای بیماران مبتلا به سل در سیستان و بلوچستان، یافتهای تکاندهنده را اعلام کرد: مثبت ماندن آزمایش خلط بیماران سلی پس از ۳ ماه درمان، خطر مرگ را تا ۳۸ برابر افزایش میدهد. این پژوهش که در BMC Public Health منتشر شده، بر ضرورت نظارت دقیقتر بر روند درمان بیماران و حمایت ویژه از گروههای آسیبپذیر مانند زندانیان تأکید دارد.
۷. چالشهای امدادگران در حوادث بزرگ و راهکار خروج از بحران
بر اساس مطالعه کیفی دکتر مصطفی بیژنی که در International Emergency Nursing منتشر شد، پرسنل اورژانس پیشبیمارستانی در حوادث با تلفات انبوه با چالشهای جدی در زمینه فرماندهی صحنه، کمبود تجهیزات و فشار روانی مواجه هستند. در این نشست، راهکارهای عملیاتی جهت بهبود مدیریت بحران ارائه شد.
8. دستگاه جایگذاری استنت استخوانی قابل جذب
محقق دانشگاه علوم پزشکی فسا با اشاره به سالها تجربه بالینی خود در اتاق عمل، از طراحی و ساخت «دستگاه جایگذاری استنت استخوانی قابل جذب» خبر داد که شکستگیهای پیچیده استخوانی را بدون نیاز به جراحی باز و تنها با یک تزریق موضعی دقیق ترمیم میکند. این استنت زیستسازگار پس از تأمین حمایت مکانیکی اولیه و هدایت رشد استخوان جدید، به تدریج در بدن جذب شده و نیاز به عمل دوم برای خارج کردن وسایل فلزی را برطرف میسازد. به گفته این پژوهشگر، نمونه اولیه (پروتوتایپ) دستگاه و استنت با موفقیت ساخته شده و تستهای آزمایشگاهی مکانیکی و فیزیکوشیمیایی، استحکام مطلوب، سرعت جذب کنترلشده و دقت بالای جایگذاری را تأیید کردهاند. این طرح محصولمحور که با همکاری متخصصان ارتوپدی طراحی شده، دوره نقاهت، هزینهها و عوارض جراحیهای تهاجمی را کاهش داده و کیفیت زندگی بیماران بهویژه در شکستگیهای ناشی از حوادث و کهنسالی را بهبود میبخشد.
9. راهبردهایی برای کاهش بار بیماری کبد چرب غیرالکلی در جنوب ایران
آسیه یاری، پژوهشگر حوزه بهداشت و ارتقای سلامت، در نشست خبری «ترجمان دانش» دانشگاه علوم پزشکی فسا (دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴) از تدوین خلاصه سیاستی «راهبردهایی برای کاهش بار بیماری کبد چرب غیرالکلی در جنوب ایران» خبر داد. وی با اشاره به افزایش نگرانکننده شیوع این بیماری و ارتباط آن با سبک زندگی، کمتحرکی و عوامل اجتماعی-اقتصادی، گفت: در این پژوهش با تلفیق شواهد علمی، دادههای مطالعات پرشین کوهورت فسا و نظرات ذینفعان نظام سلامت، بستهای از راهبردهای عملی، کمدغدانه و قابل اجرا در سطح بهداشت اولیه شامل آموزش عمومی، اصلاح سبک زندگی، غربالگری زودهنگام و همکاریهای بینبخشی ارائه شده است. به گفته این محقق، اجرای این راهبردها میتواند از پیشرفت بیماری به سیروز و سرطان کبد جلوگیری کرده، هزینههای درمانی را کاهش داده و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد. وی همچنین خواستار تأمین منابع مالی پایدار، تقویت همکاریهای بینبخشی و ادغام پیشگیری از کبد چرب در برنامه ملی بیماریهای غیرواگیر شد.
10. اهمیت انجام دورهای نوار قلب در افراد دارای اختلالات متابولیک
یک پژوهشگر حوزه بیماریهای متابولیک با اشاره به طولانیشدن فاصله QTc در نوار قلب بیماران مبتلا به دیابت، کبد چرب غیرالکلی، چاقی مرکزی و کمخونی، هشدار داد: این تغییرات که در پروتکلهای رایج مراقبت متابولیک کشور پایش دورهای ندارد، بهطور مستقل خطر آریتمیهای کشنده و مرگ ناگهانی قلبی را افزایش میدهد. وی با بیان اینکه بخش قابلتوجهی از این مرگها قابل پیشگیری است، افزود: این پژوهش با استفاده از دادههای کوهورت ایرانی و متاآنالیزهای بزرگ، نشان داده است پایش دورهای ECG با فرمولهای استاندارد (Fridericia و Bazett) یک اقدام ساده، کمهزینه و مقرونبهصرفه است. مهمترین توصیه سیاستی این طرح، ادغام «الکتروکاردیوگرام پایه و دورهای QTc» در بسته مراقبت بیماران متابولیک با پوشش کامل بیمهای و اجرای پایلوت در استانهای منتخب است که میتواند از مرگهای ناگهانی قابل اجتناب بکاهد، هزینههای نظام سلامت را کاهش داده و عدالت در دسترسی به خدمات تشخیصی را افزایش دهد.
مسئولان دانشگاه علوم پزشکی فسا در حاشیه این نشست تأکید کردند که «ترجمان دانش» تنها یک رویداد علمی نیست، بلکه پلی میان محققان و مردم است. هدف نهایی این دانشگاه، تبدیل فسا به الگویی موفق در حوزه پاسخگویی اجتماعی و پژوهش مسئلهمحور در نظام سلامت کشور است.
علاقهمندان برای دریافت جزئیات کامل مقالات و فایل صوتی-تصویری نشستها میتوانند به پورتال رسمی ترجمان دانش دانشگاه به آدرس kte.fums.ac.ir مراجعه کنند.
نظر شما