دکتر مهدی اسلامی، متخصص طب ایرانی و رئیس اداره طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، گفت:طب ایرانی، میراثی که نیازمند شواهد علمی و سرمایهگذاری است.
۲۵ تیرماه در تقویم ملی ایران به نام «طب ایرانی» ثبت شده است؛ روزی برای پاسداشت دانشی که ریشه در تمدن چندینهزارساله این سرزمین دارد. به همین مناسبت گفتوگویی با دکتر مهدی اسلامی، متخصص طب ایرانی و همچنین مدیرگروه طب ایرانی و رئیس اداره طب ایرانی و مکمل دانشگاه، ترتیب دادهایم تا از ظرفیتهای این حوزه و مسیر پیش روی آن سخن بگوید.
لطفاً ابتدا خود را معرفی کنید و از سوابق علمی و مسئولیت فعلیتان بفرمایید.
من دکتر مهدی اسلامی هستم، متخصص طب ایرانی. دوران پزشکی عمومی و تخصص را در دانشگاه علوم پزشکی مشهد گذراندهام و اکنون مدیرگروه طب ایرانی و رئیس اداره طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی بیرجند هستم.
کدام واژه برای این دانش صحیحتر است: «طب ایرانی» یا «طب سنتی»؟
دکتر اسلامی در پاسخ تأکید کرد: «طب ایرانی صحیحتر است. با توجه به مداخلههای افراد غیرپزشک در ویزیت و درمان بیماران در سطح کشور، وزارت بهداشت این نام را برگزیده تا بر ماهیت آکادمیک آن تأکید کند و آن را از مداخلات غیرعلمی متمایز سازد. این واژه در سطح بینالمللی نیز پذیرفته شده و در پایگاه معتبر PubMed در بخش MESH به عنوان Persian Medicine تعریف شده است.»
جایگاه طب ایرانی را در نظام سلامت کشور چگونه ارزیابی میکنید؟
ایشان با اشاره به قدمت نزدیک به دو دههی فعالیت آکادمیک طب ایرانی در کشور گفت: «طب ایرانی نهال نوپایی است که برای بارور شدن نیازمند سرمایهگذاری جدی مسئولان و دانشگاههاست. تجربه کشور چین نشان میدهد که حدود ۱۰۰ سال پیش این مسیر را آغاز کردند و اکنون طب سنتی چین و طب سوزنی در دانشگاههای آمریکا تدریس میشود. اگر پرسیده شود چگونه به این جایگاه برسیم، پاسخ روشن است: باید طب ایرانی را شواهدمحور کنیم. متخصصان طب ایرانی، داروسازی سنتی، فارماکوگنوزی و سایر همکاران باید با پایاننامهها، طرحها و مقالات پژوهشی، اعتبار علمی این حوزه را ارتقا دهند. خوشبختانه وزارت بهداشت نیز تأکید کرده است که ۵ درصد بودجه پژوهشی هر دانشگاه باید به این حوزه اختصاص یابد.»
مهمترین توصیههای طب ایرانی برای حفظ سلامت و پیشگیری از بیماریها چیست؟
دکتر اسلامی با تأکید بر تجربهی بیستسالهی خود در پزشکی، فرمود: «به این نتیجه رسیدهام که "معده، خانه همه بیماریهاست و پرهیز، سرچشمه همه داروهاست"؛ این کلام گهربار از پیامبر اکرم (ص) است و در عمل نیز صحت آن را بارها دیدهام. بنابراین مهمترین توصیه این است که چه چیزی، به چه مقدار و در چه زمانی وارد بدن شما میشود.»
برخی افراد بدون مشورت با پزشک از گیاهان دارویی استفاده میکنند. این موضوع چه خطراتی دارد؟
ایشان در این باره هشدار داد: «گیاهان دارویی باید با تجویز پزشک مصرف شوند. باور نادرستی که وجود دارد این است که این ترکیبات هیچ عارضهای ندارند، در حالیکه چنین نیست. هرچند عوارض گیاهان بهمراتب کمتر از داروهای شیمیایی است، اما مصرف بیرویه و طولانیمدت آنها میتواند خطرآفرین باشد.»
آیا طب ایرانی میتواند در کنار پزشکی نوین به درمان بیماران کمک کند؟ این دو رویکرد چگونه مکمل یکدیگرند؟
دکتر اسلامی،گفت: «در دنیای امروز، دانشمندان به سمت درمانهای شخصمحور حرکت میکنند؛ بهگونهای که مثلا برای همه بیماران افسرده یک داروی واحد تجویز نمیشود. طب ایرانی از هزاران سال پیش بر همین اصل استوار بوده و هر فرد بر اساس مزاج و تفاوتهای روحی‑روانی، درمانی مختص به خود دریافت میکرده است. بنابراین طب ایرانی نهتنها میتواند مکمل طب کلاسیک باشد، بلکه در مواردی که طب رایج از درمان عاجز میماند، راهحلهای ریشهای ارائه میدهد.»
برای افرادی که خواهان سبک زندگی سالمتر هستند، توصیه ساده و کاربردی شما چیست؟ ایشان با الهام از حکیم بزرگ ابوعلی سینا، سه اصل بنیادین را برشمرد: «ورزش، تغذیه و خواب؛ این سه رکن اساسی، کلید اصلی تندرستیاند.»
دانشگاه علوم پزشکی بیرجند در حوزه ارائه خدمات یا آموزش طب ایرانی چه ظرفیتها و برنامههایی دارد؟
دکتر اسلامی با اشاره به خدمات موجود بیان کرد: «در حال حاضر خدمات طب ایرانی در کلینیک ویژه امام رضا (بخش طب ایرانی) و کلینیک ویژه ولیعصر ارائه میشود. با وجود کمبود امکانات، خدماتی نظیر ویزیت تخصصی طب ایرانی و مشاوره سبک زندگی سالم، بادکش، حجامت و فصد در این مراکز انجام میشود.خوشبختانه این خدمات در محیطی بهداشتی، تحت پوشش بیمه و با تعرفه دولتی ارائه میگردد که برای افراد کمدرآمد جامعه بسیار ارزشمند و دسترسیپذیر است.
روز طب ایرانی، یادآور غنای دانشی است که قرنها در دل این سرزمین بالیده و اکنون در قالب علمی نوین، بار دیگر جان گرفته است. دکتر مهدی اسلامی در پایان این گفتوگو، بر لزوم همت جمعی برای تبدیل این «نهال نوپا» به درختی تناور تأکید کرد و از دانشگاهیان، پژوهشگران و سیاستگذاران خواست تا با سرمایهگذاری در پژوهش و آموزش، زمینهساز تثبیت جایگاه طب ایرانی در نظام سلامت کشور شوند. بیگمان، مسیری که با شواهد علمی و عمل به توصیههای پیشگیرانه هموار شود، میتواند پاسخگوی بسیاری از نیازهای درمانی و بهداشتی جامعه باشد.
نظر شما