به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی،نگاهی به فعالیتهای فرهنگی هنرمندانی که فراتر از عرصه بازیگری،در مسیر ترویج فرهنگ مطالعه و ادبیات کودک گام برداشتهاند،اهمیت ویژهای دارد.
خبرگزاری سلامت-علی احمدی نیا: شیلا خداداد،بازیگر سینما و تلویزیون،از جمله هنرمندانی است که در کنار فعالیتهای هنری خود،به دنیای ترجمه کتاب کودک نیز قدم گذاشته است؛مسیری که میتواند فرصتی برای توجه بیشتر به سلامت روان، تربیت و رشد عاطفی نسل آینده باشد.
از دنیای تصویر و نقشآفرینی در سینما و تلویزیون تا دنیای واژهها و قصههای کودکانه؛
فعالیتهای شیلا خداداد در عرصه ترجمه کتاب کودک،وجه دیگری از حضور فرهنگی او را به نمایش میگذارد؛مسیری که در آن،قصهها نه فقط وسیلهای برای سرگرمی،بلکه فرصتی برای آموزش،آگاهیبخشی و توجه به سلامت روان نسل آینده هستند.
شیلا خداداد برای مخاطبان سینما و تلویزیون چهرهای شناختهشده است؛بازیگری که سالها در عرصه هنر فعالیت کرده و با نقشآفرینی در آثار مختلف، با مخاطبان ارتباط برقرار کرده است. با این حال، فعالیتهای فرهنگی او به دنیای بازیگری محدود نمانده و ورودش به حوزه ترجمه کتاب کودک، دریچه دیگری از ارتباط با مخاطبان را پیش روی او قرار داده است؛ ارتباطی که این بار نه از طریق تصویر و شخصیتهای نمایشی، بلکه از مسیر داستان، کلمه و تخیل شکل میگیرد.

ورود یک چهره هنری به دنیای ادبیات کودک را میتوان از منظر مسئولیت اجتماعی هنرمندان نیز مورد توجه قرار داد. هنرمندان به واسطه ارتباط گسترده با جامعه، ظرفیت قابل توجهی برای ترویج فرهنگ مطالعه،افزایش آگاهی عمومی و جلب توجه خانوادهها به موضوعات مهم تربیتی دارند. حضور در حوزه کتاب کودک نیز میتواند فرصتی برای گسترش این ارتباط و توجه به نیازهای نسل خردسال باشد.
در میان کتابهای ترجمهشده توسط شیلا خداداد،آثاری با موضوعات متنوع به چشم میخورد؛از جمله «فهرست نبایدها»،« امید»و «بعضی رازها را نباید نگه داشت». همچنین کتابهای خردسال «قهر و آشتی»،«جشن تولد»،«داستان کرم ابریشم»، «دمدراز و درخت انبه»،«قصه دلقکماهیها»،«ببر ستمکار» و «خرچنگ و دلقکماهی» و مجموعه خردسال «بیایید باشیم» از دیگر عناوین این فهرست هستند.
نگاهی به تنوع این آثار،فرصتی برای پرداختن به یکی از مهمترین موضوعات حوزه سلامت، یعنی سلامت روان کودکان،فراهم میکند. دوران کودکی مرحلهای اساسی در شکلگیری شخصیت،الگوهای رفتاری، تواناییهای ارتباطی و شیوه مواجهه با احساسات است. کودک در این دوران،علاوه بر نیازهای جسمانی،به امنیت عاطفی، محبت، پذیرش،احترام و آموزش مهارتهای زندگی نیاز دارد. بیتوجهی به این ابعاد میتواند در سالهای بعد بر کیفیت روابط اجتماعی و سلامت روان او تأثیر بگذارد.
کتاب کودک در این مسیر میتواند نقش یک ابزار تربیتی مؤثر را ایفا کند. داستانها به کودکان کمک میکنند احساسات مختلف را بشناسند، با موقعیتهای تازه روبهرو شوند و از طریق تجربه شخصیتهای داستانی، شیوههای متفاوت رفتار و ارتباط را بیاموزند. مفاهیمی مانند دوستی،همدلی،بخشش، کنترل خشم،پذیرش تفاوتها و حل تعارض، زمانی که در قالب داستانی متناسب با سن کودک ارائه شوند، برای او ملموستر و قابل درکتر خواهند بود.
برای مثال،موضوعاتی مانند قهر و آشتی در روابط کودکان، تنها اتفاقاتی ساده در جریان بازی و دوستی نیستند؛ بلکه فرصتی برای یادگیری مهارت حل اختلاف، گفتوگو،شناخت احساسات و احترام به دیگران به شمار میروند. همچنین داستانهایی که به امید،همدلی و ارتباط با دیگران میپردازند،میتوانند زمینه گفتوگو درباره احساسات و تجربههای شخصی کودکان را فراهم کنند.
در این میان، کتاب «بعضی رازها را نباید نگه داشت» از منظر آموزش مراقبت از خود و امنیت روانی کودکان اهمیت ویژهای دارد. آموزش مرزهای شخصی،شناخت رفتارهای نامناسب، توانایی نه گفتن و تشویق کودک به بیان تجربههای ناخوشایند، از موضوعات ضروری در تربیت آگاهانه است. کودکی که میآموزد درباره ترسها و نگرانیهایش با بزرگسالان مورد اعتماد صحبت کند، برای درخواست کمک و محافظت از خود آمادگی بیشتری خواهد داشت. البته این آموزش باید متناسب با سن کودک، بدون ایجاد ترس و با همراهی والدین و مربیان انجام شود.
از تجربه مادری تا دنیای ترجمه؛ نگاهی متفاوت به ادبیات کودک

در بررسی فعالیتهای شیلا خداداد در حوزه ترجمه کتاب کودک،نمیتوان از یک وجه مهم زندگی شخصی او،یعنی تجربه مادری، چشمپوشی کرد. او که مادر دو فرزند است، در کنار تجربه سالها فعالیت در عرصه بازیگری و حضور در سینما و تلویزیون، با دنیای کودکان از زاویهای نزدیکتر و ملموستر نیز آشناست.
مادری،تجربهای است که میتواند نگاه فرد را به دنیای کودکی،نیازهای عاطفی، دغدغههای تربیتی و چالشهای رشد فرزندان عمیقتر کند. از همین منظر، ورود خداداد به دنیای ترجمه کتاب کودک را میتوان در کنار تجربه مادری او مورد توجه قرار داد؛ تجربهای که میتواند در انتخاب، درک و ارتباط با موضوعات مرتبط با کودکان و خانوادهها اهمیت پیدا کند.
وقتی یک مادر با داستانهایی درباره قهر و آشتی،دوستی، امید، رفتارهای اجتماعی، امنیت کودک و مهارتهای زندگی مواجه میشود،این مفاهیم میتوانند فراتر از موضوعات یک کتاب،با تجربههای روزمره فرزندپروری نیز پیوند بخورند. به همین دلیل، فعالیت در حوزه ادبیات کودک برای مادری که خود تجربه پرورش فرزند را دارد، میتواند دریچهای متفاوت برای ارتباط با این آثار و مخاطبانشان ایجاد کند.
شاید بتوان گفت شیلا خداداد در مسیر حرفهای خود، از روایت زندگی شخصیتها در قاب سینما به روایت دنیای کودکان در صفحات کتاب رسیده است؛ مسیری که تجربه هنری، دغدغههای فرهنگی و تجربه مادری را در کنار یکدیگر قرار میدهد. این بار مخاطبان او نهفقط تماشاگران سینما، بلکه کودکان و والدینی هستند که در جستوجوی داستانهایی برای یادگیری، رشد و شناخت بهتر دنیای پیرامون خود هستند.
از سوی دیگر، کتابخوانی مشترک میان والدین و کودکان، تنها یک فعالیت فرهنگی نیست؛ بلکه فرصتی برای تقویت پیوند عاطفی خانواده محسوب میشود. زمانی که والدین برای کودک کتاب میخوانند، درباره شخصیتها و اتفاقات داستان با او گفتوگو میکنند و به احساسات و برداشتهایش گوش میدهند، فضایی امن برای بیان هیجانها و تجربههای ذهنی او ایجاد میشود. چنین تعاملاتی میتوانند به تقویت اعتمادبهنفس، احساس امنیت و مهارتهای ارتباطی کودک کمک کنند.

در واقع، اهمیت کتاب کودک در این است که میتواند مفاهیم پیچیده تربیتی و روانشناختی را به زبانی ساده و قابل فهم تبدیل کند. کودکان از طریق داستان، بدون آنکه مستقیماً در معرض نصیحت و آموزش دستوری قرار بگیرند، با موقعیتهای مختلف زندگی آشنا میشوند و فرصت پیدا میکنند درباره رفتارها و پیامدهای آنها فکر کنند.
البته نباید فراموش کرد که کتاب بهتنهایی جایگزین تربیت آگاهانه، ارتباط مؤثر والدین یا حمایت تخصصی روانشناختی نیست؛ بلکه ابزاری مکمل برای رشد سالم کودک است. انتخاب کتاب متناسب با سن و نیازهای عاطفی و شناختی کودک، همراهی بزرگسالان و فراهم کردن فرصت گفتوگو درباره محتوای داستان، عواملی هستند که اثربخشی این ابزار فرهنگی را افزایش میدهند.
در روزگاری که کودکان بیش از گذشته در معرض محتوای متنوع رسانهای و فضای دیجیتال قرار دارند، توجه به کتابهای مناسب و تقویت عادت کتابخوانی اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. معرفی آثاری که به رشد عاطفی، اجتماعی و روانی کودکان توجه دارند، میتواند خانوادهها را به استفاده آگاهانهتر از ادبیات کودک ترغیب کند.

شاید بتوان فعالیت شیلا خداداد در دو عرصه بازیگری و ترجمه را از همین زاویه نگریست؛ دو مسیر متفاوت برای ارتباط با مخاطب، با یک نقطه مشترک: روایت کردن. روایتی که در سینما از قاب تصویر عبور میکند و در کتاب کودک، به واژهها و قصهها سپرده میشود؛ قصههایی که اگر درست انتخاب و همراه با گفتوگو خوانده شوند، میتوانند سهمی در پرورش نسلی آگاهتر، برخوردار از سلامت روان و توانمندتر در مواجهه با چالشهای زندگی داشته باشند.
علی احمدی نیا
نظر شما