رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به انتقادهای سازمان نظام پرستاری از نحوه توزیع منابع در نظام سلامت اظهار کرد: یکی از موضوعات مورد اعتراض ما در سال جاری، نحوه توزیع درآمدها در تعرفه‌های پزشکی و پرستاری است. ما معتقدیم مبالغی که از محل تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری به پرستاران اختصاص می‌یابد، متناسب با عملکرد، تلاش، مسئولیت و سختی کار آنان نیست.
به گزارش خبرگزاری سلامت، احمد نجاتیان روز سه شنبه در یک نشست خبری که در محل سازمان برگزار شد، افزود: سال گذشته توافق شده بود مبلغ پایه تعرفه‌های پرستاری در دو مرحله و هر بار به میزان ۱۰۰ درصد افزایش یابد تا بخشی از مشکلات معیشتی پرستاران جبران شود؛ اما در عمل، افزایش تعرفه‌های پرستاری حدود ۶۷ درصد بود. در مقابل، به گفته وی، برخی گروه‌های دیگر افزایش‌های ۱۰۰ درصدی و در مواردی ۱۲۰ درصدی دریافت کردند.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری افزود: این موضوع را از طریق مکاتبه با نهادها و مسئولان مختلف پیگیری کرده‌ایم و انتقاد خود را نیز به‌صورت علنی مطرح می‌کنیم. خواسته ما این است که در توزیع منابع نظام سلامت، شفافیت وجود داشته باشد و سهم هر بخش متناسب با مسئولیت، عملکرد و میزان سختی کار تعیین شود.
نجاتیان با اشاره به همبستگی ملی در دوران جنگ گفت: بحران‌ها علاوه بر آسیب‌هایی که به کشور، مردم و روان جامعه وارد می‌کنند، برخی ظرفیت‌ها و سرمایه‌های اجتماعی را نیز آشکار می‌سازند. در جریان جنگ، مردم ایران با وجود تفاوت در رنگ، سلیقه و محل زندگی، در دفاع از کشور همبستگی نشان دادند.
وی با اشاره به حضور کارکنان نظام سلامت در جنگ‌های اخیر گفت: در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، بیمارستان‌ها و مراکز درمانی به ارائه خدمات ادامه دادند و خدمات سلامت در کشور متوقف نشد. در شب‌هایی که بخش‌هایی از تهران تعطیل بود، بیمارستان‌ها همچنان فعال بودند و مردم بیش از گذشته متوجه شدند که نظام سلامت در شرایط بحرانی چه نقشی در حفظ جان و امید جامعه دارد.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با بیان اینکه پرستاران در خط مقدم ارائه خدمات سلامت قرار دارند، به آمار شهدای این حرفه اشاره کرد و گفت: در دوران دفاع مقدس، حدود ۵۰۰ پرستار به شهادت رسیدند. در دوران کرونا نیز حدود ۱۰۰ شهید از جامعه پرستاری داشتیم و بر اساس آمار مورد اشاره، در دو جنگ اخیر نیز حدود ۲۴ پرستار جان خود را از دست دادند.
وی با اشاره به حضور پرستاران در موقعیت‌های مختلف جنگی ادامه داد: برخی پرستاران در حملات به مناطق مسکونی و تخریب خانه‌هایشان به شهادت رسیدند؛ برخی دیگر در خط مقدم و در کنار رزمندگان خدمت می‌کردند و تعدادی نیز در جریان حملات به خانواده‌های نظامی و دانشمندان کشور، عزیزان خود را از دست دادند.
روایت پرستارانی که در جنگ فرزندان خود را از دست دادند
نجاتیان با اشاره به شهادت فرزندان یکی از همکاران جامعه پرستاری در حمله به مدرسه میناب گفت: در جریان این حادثه، پس از وقوع انفجار اولیه، به خانواده‌ها اعلام شد برای بردن فرزندان خود مراجعه کنند؛ اما برخی همکاران ما که در بیمارستان در وضعیت آماده‌باش بودند، به دلیل مسئولیتی که در ارائه خدمات درمانی داشتند، نتوانستند برای خارج کردن فرزندانشان از مدرسه حاضر شوند. متأسفانه فرزندان آنان نیز به شهادت رسیدند.
وی افزود: روایت‌های مختلفی از فداکاری و ایثار پرستاران در جنگ به دست ما می‌رسد. در یکی از این موارد، پرستاری در یکی از جزایر خلیج فارس برای چند روز در شرایطی دشوار و بدون دسترسی به آب و غذا گرفتار شده بود.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری همچنین به وضعیت پرستارانی اشاره کرد که هم‌زمان با انجام وظایف حرفه‌ای خود، مسئولیت مراقبت از همسران جانبازشان را نیز بر عهده دارند و گفت: برخی از این همکاران در کنار ارائه خدمات در نظام سلامت، به‌صورت شبانه‌روزی از همسران خود که در جنگ دچار آسیب‌های گسترده شده‌اند، مراقبت می‌کنند.
نجاتیان با بیان اینکه یکی از موضوعات اساسی در شرایط بحرانی، تأمین منابع نظام سلامت است، گفت: این منابع تنها به منابع مالی محدود نمی‌شود، بلکه ذخایر دارویی، تجهیزات پزشکی و منابع انسانی را نیز در بر می‌گیرد.
وی افزود: ممکن است در شرایطی با کمبود دارو یا تجهیزات مواجه شویم، اما تصور اینکه نظام سلامت ارائه‌کننده خدمت نداشته باشد، بسیار دشوار و نگران‌کننده است. نیروی انسانی یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های نظام سلامت است و باید برای حفظ و نگهداشت آن برنامه‌ریزی شود.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به دشواری‌های اقتصادی و محدودیت‌های حمل‌ونقل گفت: این شرایط بر تأمین خدمات سلامت اثر می‌گذارد. اگرچه در اظهارات رسمی گفته می‌شود حوزه سلامت از تحریم مستثناست، محدودیت‌های مالی و حمل‌ونقل در عمل می‌تواند دسترسی به دارو و تجهیزات را دشوار کند و حق مردم برای دسترسی عادلانه به خدمات سلامت را تحت تأثیر قرار دهد.
نجاتیان با اشاره به افزایش هزینه‌های پرداختی مردم برای دریافت خدمات درمانی اظهار کرد: اگرچه آمار رسمی و به‌روزی درباره میزان پرداخت از جیب مردم در اختیار ندارم، مشاهدات روزمره نشان می‌دهد که خانواده‌ها با هزینه‌های سنگین سلامت مواجه‌اند.
وی افزود: اگر در یک خانواده معمولی، فردی به بیماری سختی مانند انواع سرطان مبتلا شود، هزینه‌های فعلی درمان می‌تواند خانواده را با فشار مالی بسیار شدیدی مواجه کند و حتی آن را به زیر خط فقر بکشاند. این وضعیت نشانه‌ای نگران‌کننده است و باید جدی گرفته شود.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری تأکید کرد: لازم است حساب‌های ملی سلامت هرچه زودتر به‌روز شود تا سیاست‌گذاران بتوانند تصویر دقیق‌تری از وضعیت هزینه‌های سلامت، میزان پرداخت از جیب مردم و منابع مورد نیاز نظام سلامت داشته باشند.
وی با تأکید بر اهمیت شفافیت و پاسخگویی در شرایط بحرانی گفت: برخی دیدگاه‌ها بر این باورند که در شرایط بحران باید تصمیم‌گیری‌ها پشت درهای بسته انجام شود و اطلاعات در اختیار گروه محدودی قرار گیرد؛ اما تجربه‌ها و پژوهش‌ها نشان می‌دهد شفافیت و پاسخگویی می‌تواند به حل مسائل و همراهی مردم کمک کند.
نجاتیان ادامه داد: به اعتقاد ما، در شرایط فعلی نظام سلامت، شفافیت و پاسخگویی به اندازه کافی وجود ندارد؛ به‌ویژه در حوزه مالی. مردم باید بدانند منابع نظام سلامت از کجا تأمین می‌شود، چه میزان از این منابع به بخش درمان اختصاص می‌یابد و هزینه‌های مربوط به دارو، تجهیزات پزشکی، خدمات بستری و تعرفه‌های پزشکی و پرستاری چگونه توزیع می‌شود.
وی با اشاره به مفهوم «حسابرسی اجتماعی» یا Social Auditing گفت: در این رویکرد، مردم عادی نیز باید با نحوه توزیع منابع و هزینه‌کرد آنها آشنا باشند. در شرایط جنگی، اهمیت این موضوع بیشتر می‌شود؛ زیرا جامعه باید بداند چه منابعی در اختیار نظام سلامت قرار دارد، تأمین‌کنندگان این منابع چه کسانی هستند و هزینه‌ها در کدام بخش‌ها صرف می‌شود.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری ابراز امیدواری کرد گزارش‌های شفاف مالی نظام سلامت هرچه زودتر منتشر شود و نهادهای نظارتی نیز در این زمینه نقش مؤثرتری ایفا کنند.
نجاتیان با اشاره به تفاوت میزان تحصیلات و مسئولیت گروه‌های مختلف نظام سلامت گفت: گاهی مطرح می‌شود که یک پزشک ۱۲ یا ۱۳ سال تحصیل کرده، درحالی‌که دوره تحصیل پرستاری چهار سال است. این تفاوت در مسیر تحصیل واقعیتی است، اما در دنیا برای تفاوت دریافتی گروه‌های حرفه‌ای مبناهایی در نظر گرفته شده است.
وی افزود: عدالت لزوماً به معنای برابری دریافتی‌ها نیست؛ بلکه فردی که تلاش بیشتری می‌کند، مسئولیت بیشتری بر عهده دارد یا در معرض خطرات بیشتری قرار می‌گیرد، باید متناسب با این شرایط دریافتی بیشتری داشته باشد. با این حال، به اعتقاد ما، نسبت پرداخت‌ها در ایران معقول نیست و باید از تجربه‌های جهانی برای اصلاح آن استفاده کرد.
پرستاران در پایان مهر همچنان منتظر تعرفه‌های اسفندماه هستند
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به معوقات پرستاران گفت: در پایان مهرماه، پرستاران همچنان در حال دریافت تعرفه‌های مربوط به اسفندماه سال گذشته هستند. هرچند وضعیت پرداخت در برخی دانشگاه‌ها بهتر شده، اما دریافت مطالبات سال گذشته با تأخیر چندماهه و در شرایط تورمی، ارزش واقعی این مبالغ را کاهش می‌دهد.
وی افزود: اگر مبالغ تعرفه‌های اسفندماه در زمان مناسب پرداخت می‌شد، می‌توانست اثر بیشتری بر وضعیت معیشتی پرستاران داشته باشد؛ اما پرداخت با تأخیر باعث می‌شود ارزش واقعی دریافتی‌ها کاهش پیدا کند.
نجاتیان با اشاره به افزایش حدود ۶۷ درصدی تعرفه‌های پرستاری در سال جاری گفت: وقتی مبلغ پایه پایین است، افزایش درصدی لزوماً به معنای افزایش قابل‌توجه دریافتی نیست. برای مثال، افزایش یک مبلغ شش یا هفت‌تومانی به حدود ۱۰ تومان، هرچند از نظر درصدی افزایش چشمگیری به نظر می‌رسد، ممکن است از نظر مبلغ نهایی تغییر بزرگی در وضعیت معیشتی پرستار ایجاد نکند.
نبود شفافیت در فرمول پرداخت تعرفه‌های پرستاری
وی دو مشکل اصلی تعرفه‌گذاری پرستاری را پایین بودن مبالغ و نبود شفافیت در نحوه توزیع عنوان کرد و گفت: فرمول فعلی، با وجود تلاش‌هایی که برای اصلاح آن انجام شده، هنوز به‌طور کامل شفاف نیست.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری توضیح داد: در شرایط فعلی ممکن است یک پرستار نداند چرا در یک ماه مبلغی مشخص دریافت کرده و در ماه بعد دریافتی او تغییر کرده است؛ همچنین مشخص نیست چرا میزان پرداختی در بخش‌های مختلف تفاوت دارد. این وضعیت نشان می‌دهد که سازوکار محاسبه و توزیع تعرفه‌ها باید روشن‌تر شود.
وی افزود: سازمان نظام پرستاری فرمول پیشنهادی خود را برای شفاف‌تر شدن نحوه توزیع تعرفه‌ها به وزارت بهداشت ارائه کرده است و امیدواریم با اصلاح این سازوکار، پرستاران بتوانند از مبنای محاسبه دریافتی خود آگاه شوند.
انتقاد از ضعف نظارت بر خدمات پرستاری در بخش خصوصی و مراقبت در منزل
نجاتیان با اشاره به مشکلات نظارت بر خدمات پرستاری در مراکز خصوصی و مراقبت در منزل اظهار کرد: پدیده‌ای که از آن با عنوان «پرستارنما» یاد می‌کنیم، در حال گسترش است. نهادهای مختلف از سازمان نظام پرستاری خواسته‌اند در این زمینه مداخله کند، اما سازمان ابزار قانونی کافی برای نظارت مؤثر در اختیار ندارد.
وی افزود: مسئولیت نظارت بر خدمات پرستاری بر عهده وزارت بهداشت است؛ با این حال، سازمان نظام پرستاری آمادگی دارد در صورت اعطای اختیارات لازم، در نظارت بر خدمات پرستاری در بخش خصوصی و مراقبت در منزل به حاکمیت کمک کند.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به راه‌اندازی امکان استعلام پرستاران در وب‌سایت سازمان گفت: مردم می‌توانند با مراجعه به سایت سازمان، وضعیت و صلاحیت فردی را که خود را پرستار معرفی می‌کند بررسی کنند. اطلاعات مراکز مراقبت در منزل نیز اعلام شده است تا امکان بررسی و انتخاب آگاهانه برای مردم فراهم باشد.
مراقبت در منزل؛ خدمتی که باید با پوشش بیمه‌ای توسعه یابد
نجاتیان با تأکید بر اهمیت مراقبت در منزل گفت: این خدمات در آینده می‌توانند نقش مهمی در ارائه مراقبت به سالمندان و بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن و طولانی‌مدت داشته باشند؛ با این حال، به نظر می‌رسد نظام سلامت هنوز توجه کافی به ظرفیت این حوزه ندارد.
وی با اشاره به اینکه آیین‌نامه مراقبت در منزل حدود ۱۰ سال قدمت دارد، افزود: این آیین‌نامه به بازنگری نیاز دارد و با وجود انجام برخی بررسی‌های کارشناسی، آیین‌نامه جدیدی که بتواند مشکلات فعلی را برطرف کند، هنوز ابلاغ نشده است.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری از وزارت بهداشت خواست هرچه زودتر آیین‌نامه جدید را ابلاغ کند و گفت: یکی از مسائل مهم در این حوزه، پوشش بیمه‌ای خدمات مراقبت در منزل است. در حال حاضر بیشتر افراد برخوردار از توان مالی از این خدمات استفاده می‌کنند؛ درحالی‌که با توسعه پوشش بیمه‌ای می‌توان امکان بهره‌مندی خانواده‌های کم‌درآمد را نیز افزایش داد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برخی موانع اداری توسعه مراکز مراقبت در منزل اشاره کرد و گفت: پس از حادثه آتش‌سوزی کلینیک در تجریش، دستورالعمل‌هایی برای دریافت تأییدیه آتش‌نشانی از سوی مؤسسات مختلف مطرح شد؛ اما شرایط مراکز مراقبت در منزل با مراکز درمانی که روزانه پذیرای تعداد زیادی بیمار هستند، متفاوت است.
نجاتیان توضیح داد: مراکز مراقبت در منزل در محل دفتر خود خدمات درمانی ارائه نمی‌کنند و عمدتاً برای عقد قرارداد، نگهداری تجهیزات و انجام امور اداری فعالیت دارند. با این حال، دریافت تأییدیه آتش‌نشانی برای این مراکز می‌تواند دشوار باشد؛ درحالی‌که به گفته وی، برخی ساختمان‌هایی که روزانه شمار زیادی بیمار، از جمله افراد دارای محدودیت حرکتی، به آنها مراجعه می‌کنند، با الزامات مشابهی مواجه نیستند.
وی تأکید کرد: ضوابط و الزامات باید متناسب با نوع فعالیت مراکز تنظیم شوند تا ضمن حفظ ایمنی، موانع غیرضروری بر سر راه توسعه خدمات مراقبت در منزل برطرف شود.
استانداردسازی ۳۸ خدمت پرستاری
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به اقدامات انجام‌شده در ماه‌های گذشته گفت: سازمان با همکاری سازمان ملی استاندارد، ۳۸ خدمت پرستاری را تأیید کرده است و این خدمات در وب‌سایت سازمان استاندارد به‌عنوان خدمات دارای استاندارد ثبت شده‌اند.
وی افزود: تلاش می‌کنیم سایر خدمات پرستاری نیز در قالب استانداردهای ملی ثبت شوند. استانداردسازی خدمات می‌تواند به حفظ کیفیت، مشخص شدن چارچوب ارائه خدمات و ارتقای ایمنی بیماران کمک کند.
نجاتیان تأکید کرد: سازمان نظام پرستاری و معاونت پرستاری وزارت بهداشت به دلیل تعهدی که در قبال کیفیت خدمات دارند، پیگیری استانداردسازی خدمات پرستاری را ادامه خواهند داد.
نجاتیان با اشاره به تصویب منشور حقوق پرستاران در شورای عالی سازمان نظام پرستاری گفت: در گذشته منشور حقوق بیماران و آیین اخلاق پرستاری وجود داشت که حقوق بیمار و وظایف اخلاقی ارائه‌کنندگان خدمت را مشخص می‌کرد؛ اما سندی که حقوق خود پرستاران را به‌صورت مشخص بیان کند، مغفول مانده بود.
وی افزود: سازمان نظام پرستاری در ماه‌های گذشته، بر اساس یک کار پژوهشی، منشور حقوق پرستاران را برای نخستین بار در ایران منتشر کرد. این منشور شامل ۱۷ حق اساسی پرستاران است؛ از جمله حق دسترسی به اطلاعات مربوط به خود، حق اظهارنظر، حق مطالبه‌گری، حق آموزش مداوم و حق برخورداری از محیط کاری سالم.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری از رسانه‌ها خواست به این موضوع توجه بیشتری داشته باشند و گفت: لازم است درباره تک‌تک این حقوق اطلاع‌رسانی شود تا زمینه تحقق حقوق حرفه‌ای پرستاران فراهم شود.
وی با اشاره به افزایش فشارهای روانی در جامعه پس از جنگ رمضان اظهار کرد: سازمان نظام پرستاری با همکاری سازمان نظام روان‌شناسی، ارائه خدمات مشاوره روان‌شناختی به پرستاران را آغاز کرده است؛ زیرا پرستارانی که در بحران‌ها حضور داشته‌اند نیز در معرض آسیب‌های روانی قرار دارند.
نجاتیان افزود: کلاس‌هایی برای حمایت روانی از پرستاران برگزار می‌شود و قرار است ابزار ارزیابی روان‌شناختی نیز در آینده نزدیک فعال شود تا پرستاران بتوانند وضعیت خود را بررسی کنند و در صورت نیاز از خدمات مشاوره بهره‌مند شوند.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری از پیگیری اصلاح قانون این سازمان در مجلس خبر داد و گفت: حدود ۲۵ سال از تصویب قانون سازمان نظام پرستاری گذشته و در این مدت، شرایط کشور و حرفه پرستاری تغییرات زیادی داشته است؛ بنابراین اصلاح قانون ضرورت پیدا کرده است.
وی افزود: موضوع اصلاح قانون در شورای عالی سازمان بررسی شده و اکنون به‌عنوان طرح در مجلس ثبت شده است. امیدواریم این طرح هرچه زودتر اعلام وصول شود و اصلاح قانون در همین دوره مجلس به نتیجه برسد.
نجاتیان با اشاره به ضرورت تصویب قانون جامع مراقبت‌های پرستاری گفت: در حال حاضر قانون جامعی که به‌طور روشن مشخص کند پرستار کیست و سطوح مختلف مراقبت‌های پرستاری چه تعریفی دارند، وجود ندارد. همین خلأ قانونی گاهی باعث می‌شود افرادی که پرستار نیستند، در رسانه‌ها با عنوان پرستار معرفی شوند؛ درحالی‌که ممکن است مراقب غیررسمی سالمند یا فردی در منزل باشند.
وی افزود: در قانون جامع مراقبت‌های پرستاری، تعریف حرفه پرستاری، سطوح مختلف مراقبت، استانداردهای حرفه‌ای و سازوکارهای نظارت بر خدمات پیش‌بینی شده است. این سطوح، مراقبت‌های اولیه، عمومی، تخصصی و پیشرفته را در بر می‌گیرند و قرار است چارچوب‌های مربوط به آموزش و استانداردهای حرفه‌ای نیز در آن مشخص شود.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری تأکید کرد: تصویب چنین قانونی می‌تواند بخشی از مشکلات فعلی در تعریف صلاحیت حرفه‌ای، نظارت بر خدمات و ساماندهی مراقبت‌های پرستاری را برطرف کند.
نجاتیان در پایان سخنان خود با اشاره به جایگاه پرستاران در نظام سلامت گفت: امسال نخستین سالی است که جامعه پرستاری در هفته پرستار از حضور رهبر شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای محروم است. به گفته وی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی هر سال از جامعه پرستاری حمایت می‌کرد و پیام‌ها و سخنان او درباره این حرفه برای فعالان این حوزه اهمیت داشت.
وی همچنین با اشاره به پیام‌های رهبر جدید جمهوری اسلامی درباره جایگاه پرستاران و پزشکانی که در نهادهای غیرخصوصی خدمت می‌کنند، تأکید کرد: نگاه به پرستاری به‌عنوان یکی از حوزه‌های «فراراهبردی» و از سرچشمه‌های اشاعه فرهنگ مثبت و سازنده در جامعه، برای جامعه پرستاری ارزشمند است.
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری گفت: این سازمان در نامه‌ای از چنین توجهی قدردانی کرده و امیدوار است در آستانه روز پرستار نیز حمایت و توجه به مسائل این حرفه ادامه یابد.
نظر شما